Tomasz z Akwinu o poznawczej naturze emocji

Magdalena Płotka

doi:10.52097/wpt.9641

Tom 33 Nr 2 (2025): A Tribute to Thomas Aquinas

Filozofia

Tomasz z Akwinu o poznawczej naturze emocji

Magdalena Płotka^▸^▾

PDF (English)

DOI: https://doi.org/10.52097/wpt.9641 [Google Scholar]
Opublikowane: 05.01.2026

Abstrakt

W artykule przedstawiono koncepcję emocji w filozofii Tomasza z Akwinu. W szczególności skoncentrowano się na zagadnieniu poznawczego charakteru emocji i próbowano odpowiedzieć na pytanie: czy element kognitywny jest konstytutywny dla emocji? W tym celu zrekonstruowano m.in. debatę współczesnych badaczy spuścizny Akwinaty na ten temat i zaprezentowano argumentację obu stron sporu. W pierwszej części artykułu przedstawiono ogólną koncepcję emocji w ujęciu Akwinaty oraz zarys taksonomii emocji. Kolejne części poświęcono problematyce przedmiotu emocji i intencjonalności emocji. W szczególności skupiono się na kwestii wzajemnego stosunku emocji i poznania. Próbowano też odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób Akwinata wyjaśnia tę relację. Dlatego w drugiej części omówiono problem przedmiotu emocji jako przyczyny sprawczej i formalnej emocji. Skoncentrowano się na zagadnieniu, w jaki sposób przedmiot emocji jest źródłem charakterystyki i tożsamości emocji. W trzeciej części artykułu zrekonstruowano najważniejsze stanowiska współczesnego sporu o kognitywistyczną interpretację teorii emocji u Akwinaty.

Bibliografia

Andrzejuk, Artur. “The Problem of affectiones in the Texts of Thomas Aquinas.” Rocznik Tomistyczny 11 (2022): 181–92. https://doi.org/10.5281/ZENODO.7539221. [Google Scholar]
Andrzejuk, Artur. Uczucia i sprawności: Związek uczuć i sprawności w Summa Theologiae św. Tomasza z Akwinu. Warszawa: Oficyna Wydawnicza “NAVO,” 2006. [Google Scholar]
Barad, Judith. “Aquinas on the Role of Emotion in Moral Judgment and Activity.” The Thomist: A Speculative Quarterly Review 55, no. 3 (1991): 397–413. https://doi.org/10.1353/tho.1991.0007. [Google Scholar]
Bobier, Christopher A. “Thomas Aquinas on the Relation Between Cognition and Emotion.” The Thomist: A Speculative Quarterly Review 86, no. 2 (2022): 219–43. https://doi.org/10.1353/tho.2022.0023. [Google Scholar]
Chatton, Walter. Reportatio super Sententias. Edited by Joseph C. Wey and Girard J. Etzkorn. Vol. 3. Toronto: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 2004. [Google Scholar]
De Haan, Daniel. “Aquinas on Perceiving, Thinking, Understanding, and Cognizing Individuals.” In Medieval Perceptual Puzzles, 238–68. Brill, 2019. https://doi.org/10.1163/9789004413030_010. [Google Scholar]
De Haan, Daniel. “The Interaction of Noetic and Psychosomatic Operations in a Thomist Hylomorphic Anthropology.” Scientia et Fides 6, no. 2 (2018): 55–83. https://doi.org/10.12775/setf.2018.010. [Google Scholar]
Floyd, Shawn D. “Aquinas on Emotion: A Response to Some Recent Interpretations.” History of Philosophy Quarterly 15, no. 2 (1998): 161–75. [Google Scholar]
King, Peter. “Emotion.” In The Oxford handbook of Aquinas, edited by Brian Davies and Eleonore Stump, 209–26. New York: Oxford University Press, 2012. [Google Scholar]
Knuuttila, Simo. Emotions in Ancient and Medieval Philosophy. Oxford: Oxford University Press, 2006. [Google Scholar]
Lombardo, Nicholas E. The Logic of Desire: Aquinas on Emotion. Washington, DC: Catholic University of America Press, 2011. [Google Scholar]
Perler, Dominik. “Emotions and Cognitions. Fourteenth-Century Discussions on the Passions of the Soul.” Vivarium 43, no. 2 (2005): 250–74. https://doi.org/10.1163/156853405774978353. [Google Scholar]
Pickavé, Martin. “Emotion and Cognition in later Medieval Philosophy: The Case of Adam Wodeham.” In Emotion and Cognitive Life in Medieval and Early Modern Philosophy, Pickavé, Martin, and Lisa Shapiro, 94–115. Oxford: Oxford University Press, 2012. [Google Scholar]
Pickavé, Martin. “On the Intentionality of the Emotions (and of Other Appetitive Acts).” Quaestio 10 (January 2010): 45–63. https://doi.org/10.1484/j.quaestio.1.102325. [Google Scholar]
Ryan, Thomas. “Revisiting Affective Knowledge and Connaturality in Aquinas.” Theological Studies 66, no. 1 (February 2005): 49–68. https://doi.org/10.1177/004056390506600103. [Google Scholar]
Sancti Thomae Aquinatis. Opera omnia iussu impensaque Leonis XIII P. M. edita, 1–12. Romae: Ex Typographia Polyglotta S. C. de Propaganda Fide, 1888–1889. [Google Scholar]
Thomas Aquinas, Summa Theologiae, https://aquinas.cc/la/en/~ST.I-II [Google Scholar]
Wodeham, Adamus de. Lectura secunda in primum librum Sententiam. Edited by Rega Wood and Gedeon Gál. St. Bonaventure, NY: St. Bonaventure University, 1990. [Google Scholar]