Abstrakt
Celem artykułu, w którym przyjęto metodę historyczną, jest przedstawienie Jeremy’ego Benthama nie tyle jako filozofa, ile jako reformatora toczącego boje o realizację swoich pomysłów, gdzie orężem były koncepty filozoficzne – przede wszystkim zasada użyteczności. Przekonanie, że wszelkimi ludzkimi poczynaniami winna niezmiennie kierować (racjonalna i bezwyjątkowa) zasada największego szczęścia największej liczby ludzi, legło u podstaw wszystkich działań Benthama zmierzających do zreformowania porządku społecznego. Angielski filozof w swojej pasji reformatorskiej posunął się daleko; był reformatorem totalnym i konsekwentnym – chciał zmian w systemie prawnym, prawie karnym, cywilnym, konstytucyjnym, a także w systemie penitencjarnym (Panoptikon); pragnął modyfikować brytyjski system polityczny, reformował język, domagał się przyznania praw kobietom, postulował także uznanie pewnych praw zwierząt, jako istot zdolnych do cierpienia – i zawsze, niezależnie od reformowanego obszaru, podłożem jego działań była zasada użyteczności.
Bibliografia
- Bentham J., Panopticon or the Inspection House, London 1791. [Google Scholar]
- Bentham J., Codification Proposal Addressed to All Nations, London 1830. [Google Scholar]
- Bentham J., A Fragment on Government, Oxford 1948. [Google Scholar]
- Bentham J., Theory of Fictions, C. K. Ogden (ed.), London 2013. [Google Scholar]
- Bentham J., An Introduction to the Principles of Morals and Legislation at https://oll.libertyfund.org/titles/bentham-an-introduction-to-the-principles-of-morals-and-legislation [accessed: 15.07.2025]. [Google Scholar]
- Bentham J., Principles of the Civil Code, at: https://www.laits.utexas.edu/poltheory/bentham/pcc/pcc.pa02.c03.html [accessed: 15.07.2025]. [Google Scholar]
- Bentham’s Theory of Law and Public Opinion, X. Zhai, M. Quinn (eds), Cambridge 2014. [Google Scholar]
- Boorstin D. J., The Americans: The National Experience, New York 2010. [Google Scholar]
- Boralevi L. C., Bentham and the Oppressed, Berlin, New York 1984. [Google Scholar]
- Brunon-Ernst A. (ed.), Beyond Foucault: New Perspectives on Bentham’s Panopticon, London, New York 2016. [Google Scholar]
- Burns J. H., Hart H. L. A., Schofield P., A Comment on the Commentaries and a Fragment on Government, Oxford 2008. [Google Scholar]
- Copleston F., History of Philosophy. Bentham to Russell, vol. 8, London, New Jersey 1966. [Google Scholar]
- Daniłowicz W., Teoria etyczna J. Benthama a dereifikacja i prawa zwierząt, ‘Studia Prawnicze’, 2020, 1. [Google Scholar]
- Eggleston B., Miller D. E., Weinstein D., John Stuart Mill and the Art of Life, Oxford 2012. [Google Scholar]
- Foucault M., Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, Warszawa 1993. [Google Scholar]
- Francione G. L., Garner R., The Animal Rights Debate. Abolition or Regulation, New York 2010. [Google Scholar]
- Goldworth A., Bentham’s Concept of Pleasure: Its relation to fictitious terms, ‘Ethics’ 1972, 82, 4. [Google Scholar]
- Harari Y. N., Sapiens. Od zwierząt do bogów, Warszawa 2014. [Google Scholar]
- Harari Y. N., Homo Sapiens As We Know Them Will Disappear in a Century or So [interview for ‘The Guardian’ 2017, Mar. 19]. [Google Scholar]
- Harrison R., Bentham, London 1983. [Google Scholar]
- Hart H. L. A., Are There Any Natural Rights? ‘The Philosophical Review’ 1955, 64, 2. [Google Scholar]
- Hart H. L. A., Essays in Jurisprudence and Philosophy, Oxford 1983. [Google Scholar]
- Hart H. L. A., Essays on Bentham. Jurisprudence and Political Theory, Oxford 2011. [Google Scholar]
- Hołówka J., Etyka w działaniu, Warszawa 2002. [Google Scholar]
- Hume D., A Treatise of Human Nature, Oxford 1978. [Google Scholar]
- Jeremy Bentham Critical Assessments, B. C. Parekh (ed.), vol. 3, London, New York 1993. [Google Scholar]
- Kelly J. M., Utilitarianism and Distributive Justice. Jeremy Bentham and the Civil Law, Oxford 1990. [Google Scholar]
- Kołakowski L., Po co nam prawa człowieka, ‘Gazeta Wyborcza’ 2003, 250, 25 Oct. [Google Scholar]
- Lang M. E., Codification in the British Empire and America, Clark 2005. [Google Scholar]
- McLynn F., Crime and Punishment in Eighteenth Century England, London, New York 2013. [Google Scholar]
- Mayhew H., Binny J., The Criminal Prisons of London and Scenes of Prison Life, London 1862. [Google Scholar]
- More Essays in Legal Philosophy. General Assessments of Legal Philosophies, R. S. Summers (ed.), Berkeley, Los Angeles 1971. [Google Scholar]
- Nahirny R., Granice kontroli. Maszyneria władzy Jeremy Benthama, Warszawa 2018. [Google Scholar]
- Parekh B. (ed.), Bentham’s Political Thought, New York 1973. [Google Scholar]
- Postema G. J., Bentham and the Common Law Tradition, Oxford 2019. [Google Scholar]
- Regan T., Defending Animal Rights, Chicago 2001. [Google Scholar]
- Ross A., On Law and Justice, Oxford 2019. [Google Scholar]
- Schofield P., Utility and Democracy. The Political Thought of Jeremy Bentham, Oxford 2006. [Google Scholar]
- Schofield P., Zhai X., Bentham on Democracy, Courts, and Codification, Cambridge 2022. [Google Scholar]
- Searle J., Animal Minds, ‘Midwest Studies in Philosophy’1994, 19. [Google Scholar]
- Semple J., Bentham’s Prison: A study of the Panopticon penitentiary, Oxford 1993. [Google Scholar]
- Sokol M., Jeremy Bentham on Love and Marriage: A Utilitarian Proposal for Short-Term Marriage, ‘The Journal of Legal History’ 2009, 30. [Google Scholar]
- Sójka-Zielińska K., Wielkie kodyfikacje cywilne. Historia i współczesność, Warszawa 2009. [Google Scholar]
- The Works of Jeremy Bentham, J. Bowring (ed.), vol. 1, Edinburg 1838–1843. [Google Scholar]
- The Works of Jeremy Bentham, vol. 2, Edynburg, London 1843. [Google Scholar]
- The Works of Jeremy Bentham, vol. 4, Edynburg, London 1843. [Google Scholar]
- The Works of Jeremy Bentham, J. Bowring (ed.), vol. 9, Edinburg 1838–1843. [Google Scholar]
- Tulejski T., Od zasady użyteczności do demokracji. Filozofia polityczna Jeremy Benthama, Łódź 2004. [Google Scholar]
- Wasilewski A., Kodyfikacja prawa administracyjnego: idea i rzeczywistość, Warszawa 1988. [Google Scholar]
Downloads
Download data is not yet available.
