Zur Hauptnavigation springen Zum Inhalt springen Zur Fußzeile springen
Językoznawstwo baner

Nr. 2/27 (2026)

Artykuły

Język i afekt w perspektywie posthumanistycznej. Przypadek Gillesa Deleuze’a i Jana Slabego

DOI: https://doi.org/10.25312/j.10414  [Google Scholar]
Veröffentlicht: 2026-04-14

Abstract

Artykuł analizuje relację między doświadczeniem afektywnym a językiem w perspektywie posthumanistycz­nej. Celem opracowania jest rekonstrukcja i interpretacja koncepcji Gillesa Deleuze’a oraz Jana Slabego w kontekście wprowadzania afektów do dyskursu społecznego. Zastosowano metodę analizy filozoficznej i porównawczej wybranych ujęć teoretycznych. Badanie koncentruje się na procesie przejścia od wewnętrznych intensywności afektywnych do ich językowej manifestacji, obejmując etapy doświadczenia, uświadomienia, nazwania i dyskursywnej obiektywizacji. Analiza wskazuje, że afekt i język pozostają w relacji współza­leżności: doświadczenie afektywne inicjuje proces tworzenia znaczenia, natomiast język umożliwia jego stabilizację i komunikowalność. Wykazano również, że tradycyjne, antropocentryczne modele znaczenia są niewystarczające do opisu tej relacji, ponieważ pomijają jej procesualny i dynamiczny charakter. W ujęciu posthumanistycznym znaczenie wyłania się jako efekt ciągłego negocjowania między doświadczeniem a jego wyrażeniem. Artykuł wskazuje, że integracja perspektywy afektywnej i lingwistycznej pozwala pełniej uchwycić mechanizmy powstawania sensu oraz rolę języka w kształtowaniu doświadczenia.

Literaturhinweise

  1. Barry P. (2017), Beginning Theory. An Introduction to Literary and Cultural Theory, Manchester: Manchester University Press. [Google Scholar]
  2. Barthes R. ([1968] 1977), The Death of the Author, [w:] S. Heath (red.), Roland Barthes: Image Music Text, London: Fontana Press, s. 142–149. [Google Scholar]
  3. Bergson H. (1988), Matter and Memory, New York: Zone Books. [Google Scholar]
  4. Bowden S. (2017), The Intensive Expression of the Virtual: Revisiting the Relation of Expression in Difference and Repetition, „Deleuze Studies”, nr 11(2), s. 216–239. [Google Scholar]
  5. Braidotti R. (2014), Po człowieku, Warszawa: PWN. [Google Scholar]
  6. Brassier R. (2011), Concepts and Objects, [w:] L. Bryant, N. Srnicek, G. Harman (red.), The Speculative Turn: Continental Materialism and Realism, Melbourne: re.press Melbourne, s. 47–65. [Google Scholar]
  7. Brown S.D., Tucker I. (2010), Eff the Ineffable: Affect, Somatic Management, and Mental Health Service User, [w:] M. Gregg, G.J. Seigworth (red.), The Affect Theory Reader, Durham– London: Duke University Press, s. 229–249. [Google Scholar]
  8. Carroll L. (2001), O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra, Warszawa: Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media. [Google Scholar]
  9. Clough P. (2007), Introduction, [w:] P. Clough, J. Halley (red.), The Affective Turn: Theorizing the Social, Durham, N.C.: Duke University Press, s. 1–33. [Google Scholar]
  10. DeLanda M. (2011), Intensive Science and Virtual Philosophy, London–New Delhi–New York–Sydney: Bloomsbury. [Google Scholar]
  11. Deleuze G. (1990), Expressionism in Philosophy: Spinoza, New York: Zone Books. [Google Scholar]
  12. Deleuze G. (1994), Difference and Repetition, London: Athlone. [Google Scholar]
  13. Deleuze G. (1997), On Four Poetic Formulas that Might Summarize the Kantian Philosophy, [w:] tegoż, Essays. Critical and Clinical, Minneapolis: University of Minnesota Press, s. 27–35. [Google Scholar]
  14. Deleuze G. (2011), Logika sensu, Warszawa: PWN. [Google Scholar]
  15. Derrida J. (2010), Dissemination, New York: Continuum. [Google Scholar]
  16. Dijk T.A. van, Kintsch W. (1983), Strategies of Discourse Comprehension, New York–London: Academic Press. [Google Scholar]
  17. Finch G. (1998), How to Study Linguistics, London–New York: Palgrave. [Google Scholar]
  18. Foucault M. (2006), Słowa i rzeczy. Archeologia nauk humanistycznych, Gdańsk: Słowo/ Obraz Terytoria. [Google Scholar]
  19. Heaney C. (2018), Pursuing joy with Deleuze: Transcendental empiricism and affirmative naturalism as worldly practice, „Deleuze and Guattari Studies”, nr 12(3), s. 374–401. [Google Scholar]
  20. Kartezjusz (2002), Rozprawa o metodzie właściwego kierowania rozumem i poszukiwania prawdy w naukach, Kraków: Zielona Sowa. [Google Scholar]
  21. Kłos-Czerwińska P. (2015), Discourse: An Introduction to van Dijk, Foucault and Bourdieu, Wrocław–Washington: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Filologicznej we Wrocławiu. [Google Scholar]
  22. Kłos-Czerwińska P. (2018), Koncepcja czasu, sensu i sprawczości w pracach Maurice’a Blanchota oraz Gillesa Deleuze’a, „Sensus Historiae. Studia Interdyscyplinarne”, nr XXXII(3), s. 95–106. [Google Scholar]
  23. Massumi B. (1995), The Autonomy of Affect, „Cultural Critique”, nr 31, s. 83–109. [Google Scholar]
  24. Massumi B. (2002), Parables for the Virtual: Movement, Affect, Sensation, Durham, N.C.: Duke University Press. [Google Scholar]
  25. Mills S. (2016), Gilbert Simondon. Information, Technology and Media, London–New York: Rowman & Littlefield. [Google Scholar]
  26. Sedgwick Kosofsky E., Frank A. (1995), Shame in the Cybernetic Fold: Reading Silvan Tomkins, [w:] E. Sedgwick Kosofsky, A. Frank (red.), A Shame and its Sisters. A Silvan Tomkins Reader, New York: Duke University Press, s. 1–28. [Google Scholar]
  27. Serres M. (1982), The Origin of Language: Biology, Information Theory, and Thermodynamics [w:] J.V. Harari, D. Bell (red.), Hermes: Literature, Science, Philosophy, Baltimore, Md.: Johns Hopkins University, s. 71–83. [Google Scholar]
  28. Simondon G. (1964), L’individu et sa genèse physico-biologique, Paris: Presses Universitaires de France. [Google Scholar]
  29. Slaby J. (2012), Affective Self-Construal and the Sense of Ability, „Emotion Review”, nr 4(2), s. 151–156. [Google Scholar]
  30. Slaby J. (2020), Atmospheres – Schmitz, Massumi, and Beyond, [w:] F. Riedel, J. Torvinen (red.), Music as Atmosphere: Collective Feelings and Affective Sounds, New York: Routledge, s. 274–285. [Google Scholar]
  31. Spinoza B. (1954), Etyka w porządku geometrycznym dowiedziona, Warszawa: PWN. [Google Scholar]
  32. Stiegler B. (2014), Symbolic Misery, vol. 1: The Hyperindustrial Epoch, Cambridge: polity. [Google Scholar]

Downloads

Keine Nutzungsdaten vorhanden.