Salta al menu principale di navigazione Salta al contenuto principale Salta al piè di pagina del sito

V. 109 (2008): Nasza Przeszłość

Artykuły

XVII-wieczny szpital św. Marty w Gnieźnie w świetle księgi rachunkowej

  • Anna Jabłońska
DOI: https://doi.org/10.52204/np.2008.109.117-166  [Google Scholar]
Pubblicato: 2008-06-30

Abstract

Okres rozkwitu Gniezna przypada na czasy średniowiecza, kiedy to miasto było ważnym ośrodkiem politycznym i pasterskim, a następnie na wiek XVI i pierwszą połowę wieku XVII. W tym czasie miasto wykorzystywało swoje położenie na szlaku Zachód-Wschód i było jednym z głównych ośrodków handlu europejskiego. Gniezno od czasu do czasu doświadczało niepowodzeń, ale dopiero w drugiej połowie XVII wieku nastąpił kres prosperity miasta. W mieście istniało wiele szpitali - instytucji opiekujących się ubogimi mieszkańcami. Szpital św. Marty był kolejnym hospicjum, o którego istnieniu wspomina jedynie ówczesna literatura. W zbiorach Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie znajduje się jednak księga rachunkowa z lat 1620-1686, która pozwala na szczegółowe zbadanie kilku kwestii. Niestety stan księgi, która obecnie wymaga renowacji, jest bardzo zły. To pogorszenie, a czasem niedbałość napisów, często powoduje, że notatki są nieczytelne. Szpital św. Marty strukturalnie i finansowo podlegał Kolegium Pokutnic przy katedrze gnieźnieńskiej. Na początku XVII w. kolegium dysponowało wystarczającymi funduszami na otwarcie szpitala i ufundowanie kaplicy pod wezwaniem św.
Stypendium szpitala opierało się na dochodach z Goczałkowa, wsi będącej wspólną własnością kolegium i szpitala; na zapisach, sumach zainwestowanych w nieruchomości, z których następnie pochodził czynsz; oraz na dochodach niestałych, różnych jałmużnach i datkach charytatywnych wpłacanych do skrzyni lub kasy. Sytuacja finansowa szpitala zależała od ogólnego poziomu życia, dlatego punkt zwrotny "potopu" jest bardzo widoczny w historii szpitala - rachunki za drugą połowę XVII wieku wyraźnie odzwierciedlają ogólne zubożenie społeczeństwa. Zubożenie to było spowodowane wojną i jej nieszczęściami, a także redefinicją europejskich szlaków handlowych.
W szpitalu przebywało zazwyczaj od 6 do 9 osób, z czego większość stanowiły kobiety. Byli to ludzie potrzebujący pomocy - chorzy, starsi, niewidomi, niepełnosprawni i dzieci. W niektórych przypadkach hospicjum prawdopodobnie służyło również jako dom dla osób starszych. Odzwierciedlając sytuację miasta Gniezna i jego mieszkańców w XVII wieku oraz zapewniając niezbędne warunki bytowe części ubogich, szpital św. Marty jest przykładem przeciętnej placówki tego typu.

Riferimenti bibliografici

  1. Czyżak M., Kapituła katedralna w Gnieźnie w świetle metryki z lat 1408-1448, Poznań 2003. [Google Scholar]
  2. Janiak T., Strzyżewski Cz., Osadnictwo wczesnośredniowieczne na terenie Gniezna i w jego regionie, w: Gniezno w świetle ostatnich badań archeologicznych. Nowe fakty. Nowe interpretacje, red. Z. Kurnatowska, Poznań 2001. [Google Scholar]
  3. Kiciński S., Życie codzienne dominikanów w Klimontowie u schyłku XVIII i w początkach XIX stulecia, w: Kościół katolicki w Małopolsce w średniowieczu i we wczesnym okresie nowożytnym, red. W. Kowalski, J. Muszyńska, Kielce 2001. [Google Scholar]
  4. Korytkowski J., Prałaci i kanonicy katedry metropolitarnej gnieźnieńskiej od roku 1000 aż do dni naszych, t. 1-4, Gniezno 1883. [Google Scholar]
  5. Kowalska-Pietrzak A., Prałaci i kanonicy kapituły łęczyckiej do schyłku XV w., Łódź 2004. [Google Scholar]
  6. Michałowski R., Początki arcybiskupstwa gnieźnieńskiego, w: 1000 lat archidiecezji gnieźnieńskiej, red., J. Strzelczyk, J. Górny, Gniezno 2000. [Google Scholar]
  7. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 2, pr. zbiorowa, Warszawa 1881. [Google Scholar]
  8. Stopka K., Szkoły katedralne metropolii gnieźnieńskiej w średniowieczu, Kraków 1994. [Google Scholar]
  9. Surdacki M., Edukacja i opieka społeczna Urzędowie XV-XVIII w., Lublin 2004. [Google Scholar]
  10. Topolski J., Gniezno miejscem wielkich jarmarków, w: Dzieje Gniezna, red. J. Topolski, Warszawa 1965. [Google Scholar]

Downloads

I dati di download non sono ancora disponibili.