Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Przegląd Prawa Wyznaniowego

Vol. 15 (2023)

Artykuły

On the normative function of human dignity in the Polish Constitution

  • Mariusz Grabowski
DOI: https://doi.org/10.34888/ppw.2023.63-77  [Google Scholar]
Published: 2023-12-29

Abstract

Adopting the legal natural significance of human dignity is a condition of terminological and axiological order in the Polish legal system. One should postulate the admissibility of direct application as autonomous normative grounds, provisions of the Constitution expressing the human dignity. To enable the above postulate, the need for legislative changes seems justified. This need arises not only from de lege lata arguments, but also from the nature of the legal system itself, which includes the impossibility of legislative coverage of all possible future facts. In particular, it seems justified to re-edit the provisions of the Constitution so that they express both the principle of human dignity as the current value criterion, but also contain expressis verbis the subjective right to this dignity as an inherent legal good. It seems that the right place for such a way of expressing the will of the legislator with which we are currently dealing in art. 30 of the Constitution is the “constitutional” Chapter I of the Constitution. On the other hand, the provisions of Chapter II should be opened by such a normative formulation of human dignity, which would remove doubts about its self – existence as a subjective right. It would also be useful to include in the provisions of the Constitution the principle of non-binding by law norms contrary to the legal natural axiology of the Constitution, including the principles of the common good and human dignity.

References

  1. Banaszak B., Prawo konstytucyjne. Zbiór przepisów, Warszawa 2015. [Google Scholar]
  2. Bielski M., Art. 204 [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. A. Zoll, Warszawa, s. 204. [Google Scholar]
  3. Błońska B., Zagadnienie przedmiotu ochrony prawnokarnej w przypadku przestępstw eksploatacji prostytucji, „Studia Iuridica” 2006, nr 46, s. 37–60. [Google Scholar]
  4. Bosek L., Gwarancje godności ludzkiej i ich wpływ na polskie prawo cywilne, Warszawa 2012. [Google Scholar]
  5. Complak K., O bardziej prawidłowe pojmowanie konstytucyjnego pojęcia „dobro wspólne” [w:] Instytucje prawa konstytucyjnego w dobie integracji europejskiej. Księga jubileuszowa dedykowana Prof. Marii Kruk-Jarosz, red. J. Wawrzyniak, M. Laskowska, Warszawa 2009, s. 29–36. [Google Scholar]
  6. Complak K., O prawidłowe pojmowanie godności osoby ludzkiej w porządku RP [w:] Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, red. B. Banaszak, [Google Scholar]
  7. A. Preisner, Warszawa 2002, s. 63–79. [Google Scholar]
  8. Complak K., Uwagi o godności człowieka oraz jej ochrona w świetle nowej Kon­stytucji, „Przegląd Sejmowy” 1998, nr 5, s. 41–52. [Google Scholar]
  9. Garlicki L., Artykuł 30 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 3, red. L. Garlicki, Warszawa 2003, s. 14–15. [Google Scholar]
  10. Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2018. [Google Scholar]
  11. Granat M., Godność człowieka z art. 30 Konstytucji RP jako wartość i jako norma prawna, „Państwo i Prawo” 2014, nr 8, s. 3–22. [Google Scholar]
  12. Jabłoński M., Pojęcie i ochrona godności człowieka w orzecznictwie organów władzy sądowniczej w Polsce [w:] Godność człowieka jako kategoria prawna. Opracowa­nia i materiały, red. K. Complak, Wrocław 2001, s. 295–310. [Google Scholar]
  13. Jabłoński M., Rozważania na temat znaczenia pojęcia godności człowieka w polskim porządku konstytucyjnym [w:] Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, red. B. Banaszak, A. Preisner, Warszawa 2002, s. 81–100. [Google Scholar]
  14. Karakulski J., Rzeczpospolita jako dobro wspólne [w:] A. Ciżyńska i in., Prawo konstytucyjne wraz z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2017, s. 29–34. [Google Scholar]
  15. Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes [b. tłum.], Kraków 1966. [Google Scholar]
  16. Krąpiec M. A., Godność [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 4, red. [Google Scholar]
  17. A. Maryniarczak i in., Lublin 2003, s. 15–17. [Google Scholar]
  18. Krukowski J., Godność człowieka podstawą konstytucyjnego katalogu praw i wolności jednostki [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa kontrola, red. L. Wiśniewski, Warszawa 1997, s. 38–50. [Google Scholar]
  19. Kryszeń G., Prokop K., Aksjologia polskiej Konstytucji, Warszawa 2017. [Google Scholar]
  20. Kulig M., O założeniach aksjologicznych kodeksu karnego z 1997 r. [w:] Aksjo­logi­czne podstawy polskiego prawa karnego w perspektywie jego ewolucji, red. A. Grześkowiak, I. Zgoliński, Bydgoszcz 2017. [Google Scholar]
  21. Kuźniar R., Prawa człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Warszawa 2002. [Google Scholar]
  22. Mazurek F., Godność osoby ludzkiej jako wartość absolutna, „Roczniki Nauk Prawnych” 1993, t. 21, nr 1, s. 261–271. [Google Scholar]
  23. Mazurek F., Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001. [Google Scholar]
  24. Namysłowska-Gabrysiak B., Problematyka statusu osoby pokrzywdzonej w świetle regulacji przestępstw zawartych w art. 204 kodeksu karnego, kcik.pl, http:/www.kcik.pl/doc/Problematyka_statusu_osoby_pokrzywdzonej.pdf [dostęp: 10.11.2018]. [Google Scholar]
  25. Oniszczuk J., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Kraków 2000. [Google Scholar]
  26. Piechowiak M., Dobro wspólne [w:] Wielka encyklopedia prawa, t. 6: Prawo konstytucyjne, red. A. Łabno, Warszawa 2016, s. 474–476. [Google Scholar]
  27. Piechowiak M., Dobro wspólne jako fundament polskiego porządku konstytucyjnego, Warszawa 2012. [Google Scholar]
  28. Piechowiak M., Godność jako fundament powinności prawa wobec człowieka [w:] Urzeczywistnienie praw człowieka w XXI wieku. Prawo i etyka, red. P. Morciniec, S.L. Stadniczenko, Opole 2004, s. 33–54. [Google Scholar]
  29. Piechowiak M., Konstytucyjna zasada dobra wspólnego – w poszukiwaniu kontekstu interpretacji [w:] Dobro wspólne. Problemy konstytucyjnoprawne i aksjologiczne, red. W. Wołpiuk, Warszawa 2008, s. 123–158. [Google Scholar]
  30. Podrez E., Z historii teorii godności [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 4, red. A. Maryniarczak i in., Lublin 2003. [Google Scholar]
  31. Urbanek L., Pojęcie godności człowieka w Konstytucji RP z 1997 r. a problem definicji, „Prawa Człowieka” 2000, nr 7, s. 66–69. [Google Scholar]
  32. Warylewski J., Art. 204 [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. A. Wąsek, Warszawa 2004, s. 929. [Google Scholar]
  33. Wiak K., Godność człowieka jako podstawa aksjologiczna polskiego prawa karnego [w:] Aksjologiczne podstawy polskiego prawa karnego w perspektywie jego ewolucji, red. A. Grześkowiak, I. Zgoliński, Bydgoszcz 2017, s. 17–20. [Google Scholar]
  34. Wojtyczek K., Konstytucyjny status jednostki w państwie polskim [w:] Prawo konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej, red. P. Sarnecki, Warszawa 2014, s. 105–106. [Google Scholar]
  35. Wojtyczek K., Ochrona godności człowieka, wolności i równości przy pomocy skargi konstytucyjnej w polskim systemie prawnym [w:] Godność człowieka jako kategoria prawna. Opracowania i materiały, red. K. Complak, Wrocław 2001. [Google Scholar]
  36. Zajadło J., Godność człowieka [w:] Leksykon prawa konstytucyjnego. 100 podstawowych pojęć, red. A. Szmyt, Warszawa 2016, s. 57–61. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Similar Articles

<< < 1 2 3 4 5 6 7 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.