Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Przegląd Prawa Wyznaniowego

Vol. 16 (2024)

Artykuły

Loss of clerical office in the Evangelical-Reformed Church in the Republic of Poland. Interpretation of the applicable provisions in the context of the principles of correct legislation

  • Dariusz Walencik
DOI: https://doi.org/10.34888/ppw.2024.289-307  [Google Scholar]
Published: 2025-12-31

Abstract

The aim of this article is to interpret the provisions of the internal (canonical) law of the Evangelical-Reformed Church in the Republic of Poland, regulating the issue of the loss of the clerical office in that Church in the context of the principles of correct legislation. The principles of correct legislation include, inter alia, the requirement of defined provisions, which must be formulated in a precise and clear manner. The clarity of a provision means that it is clear and comprehensible to the addressees, who have the right to expect a rational legislator, including an ecclesiastical legislator, to create legal norms that do not raise doubts as to the content of the obligations imposed and rights granted. Legislative correctness is also about legislating in a logical and consistent manner, with respect for system-wide principles and with due axiological standards. In the case of the internal (canonical) law of religious associations, this means that it is very strongly linked to the religious doctrine of the religious association concerned, as well as in the sense that it is the doctrine that often shapes the normative content of the law.
The analyses carried out in this article lead to the conclusion that the provisions regulating the loss of clerical office in the Evangelical-Reformed Church in the Republic of Poland should comply with the principles of correct legislation. Firstly – every provision of law, especially those limiting freedoms or rights (the provisions concerning the loss of a clerical office deprive all rights resulting from the status of a cleric in the Church, unless the Consistory decided otherwise regarding social and living rights), should be formulated in a way that makes it possible to determine unambiguously who is subject to limitations and in what situations. Secondly, the provision should be sufficiently precise to ensure uniform interpretation and application. Thirdly, such a provision should be formulated in such a way that its scope of application covers only those situations in which a rationally acting ecclesiastical legislator actually intends to introduce a regulation restricting the exercise of freedoms and rights.

References

  1. AKTY PRAWNE [Google Scholar]
  2. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm. [Google Scholar]
  3. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1153. [Google Scholar]
  4. Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej, tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 483. [Google Scholar]
  5. Prawo Wewnętrzne Kościoła Ewangelicko-Reformowanego obowiązujące od 1 stycznia 2015 r., znowelizowane podczas Synodu 12–13 maja 2018 r. w Zelowie, 11–12 maja 2019 r. w Zelowie oraz 5 czerwca 2021 r. w Łodzi, tekst w posiadaniu autora. [Google Scholar]
  6. Pragmatyka Służbowa dla Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej z 11 maja 2019 r., tekst w posiadaniu autora. [Google Scholar]
  7. ORZECZNICTWO [Google Scholar]
  8. Postanowienie SN z dnia 2 grudnia 2004 r., sygn. akt III KK 112/04, OSNKW 2005, nr 1, poz. 6. [Google Scholar]
  9. Postanowienie SN z dnia 31 sierpnia 2005 r., sygn. akt V KK 426/04, Lex nr 200187. [Google Scholar]
  10. Postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I CSK 182/10, OSP 2011, z. 12, s. 885–889. [Google Scholar]
  11. Postanowienie SN z dnia 12 marca 2016 r., sygn. akt IV CSK 529/15, OSNC 2017, nr 3, poz. 35. [Google Scholar]
  12. Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt III CZP 37/04, OSNC 2005, nr 3, poz. 42. [Google Scholar]
  13. Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 18 października 2001 r., sygn. akt I KZP 22/01, OSNKW 2001, nr 11–12, poz. 86. [Google Scholar]
  14. Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 1 marca 2007 r., sygn. akt III CZP 94/06, OSNC 2007, nr 7–8, poz. 95. [Google Scholar]
  15. Uchwała SN z dnia 11 stycznia 1999 r., sygn. akt I KZP 15/98, OSNKW 1999, nr 1–2, poz. 1. [Google Scholar]
  16. Uchwała SN z dnia 8 lutego 2000 r., sygn. akt I KZP 50/99, OSNKW 2000, nr 3–4, poz. 24. [Google Scholar]
  17. Uchwała SN z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt III CZP 8/03, OSNC 2004, nr 1, poz. 1. [Google Scholar]
  18. Uchwała SN z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt I KZP 18/05, OSNKW 2005, nr 9, poz. 74. [Google Scholar]
  19. Uchwała SN z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt I KZP 53/05, OSNKW 2006, nr 2, poz. 13. [Google Scholar]
  20. Uchwała SN z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt III CZP 122/08, OSP 2010, z. 2, s. 114–120. [Google Scholar]
  21. Uchwała SN z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt III CZP 110/09, OSNC 2010, nr 6, poz. 89. [Google Scholar]
  22. Uchwała SN z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt III CZP 114/14, OSNC 2015, nr 12, poz. 134. [Google Scholar]
  23. Wyrok NSA z dnia 3 lipca 2000 r., sygn. akt II SA 1128/99, OSP 2001, z. 12, s. 602–605. [Google Scholar]
  24. Wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt III SA 1411/00, Lex nr 47198. [Google Scholar]
  25. Wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 286/07, OSP 2009, z. 2, s. 120–123. [Google Scholar]
  26. Wyrok NSA z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 585/13, Lex nr 1578883. [Google Scholar]
  27. Wyrok NSA z dnia 5 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1631/14, ONSAiWSA 2017, nr 2, s. 103–112. [Google Scholar]
  28. Wyrok SN z dnia 12 marca 1997 r., sygn. akt II CKN 24/97, Lex nr 80725. [Google Scholar]
  29. Wyrok SN z dnia 27 lipca 2000 r., sygn. akt IV CKN 88/00, OSP 2003, z. 9, s. 491–492. [Google Scholar]
  30. Wyrok SN z dnia 8 kwietnia 2002 r., sygn. akt V KKN 281/00, OSNKW 2002, nr 7–8, poz. 56. [Google Scholar]
  31. Wyrok SN z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt IV CK 108/03, OSNC 2005, nr 4, s. 48–60. [Google Scholar]
  32. Wyrok SN z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt V CK 21/04, OSNC 2005, nr 7–8, poz. 137. [Google Scholar]
  33. Wyrok SN z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt IV CK 480/04, „Przegląd Prawa Wyznaniowego” 2009, t. 1, s. 203–206. [Google Scholar]
  34. Wyrok SN z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt IV CK 582/04, Lex nr 176007. [Google Scholar]
  35. Wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II CSK 650/07, Lex nr 391825. [Google Scholar]
  36. Wyrok TK z dnia 8 czerwca 1999 r., sygn. akt SK 12/98, OTK 1999, nr 5, poz. 96. [Google Scholar]
  37. Wyrok TK z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt P 15/02, OTK ZU 2005, nr 1A, poz. 4. [Google Scholar]
  38. Wyrok TK z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt K 55/07, OTK ZU 2009, nr 11A, poz. 167. [Google Scholar]
  39. LITERATURA [Google Scholar]
  40. Cupriak J., Związek wyznaniowy [w:] Leksykon prawa wyznaniowego. 100 podstawowych pojęć, red. A. Mezglewski, Warszawa 2014. [Google Scholar]
  41. Gizbert-Studnicki T., Wykładnia celowościowa, „Studia Prawnicze” 1985, nr 3–4. [Google Scholar]
  42. Kroczek P., Prawo wewnętrzne związków wyznaniowych w perspektywie organów władzy publicznej. Klauzule generalne, Kraków 2017. [Google Scholar]
  43. Mezglewski A., Zarządzanie własnymi sprawami [w:] A. Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2011. [Google Scholar]
  44. Morawski L., Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 1997. [Google Scholar]
  45. Morawski L., Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002. [Google Scholar]
  46. Nowacki J., Tobor Z., Wstęp do prawoznawstwa, Kraków 2007. [Google Scholar]
  47. Redelbach A., Wronkowska S., Ziembiński Z., Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992. [Google Scholar]
  48. Wronkowska S., Zieliński M., O korespondencji dyrektyw redagowania i interpretowania tekstu prawnego, „Studia Prawnicze” 1985, z. 3–4. [Google Scholar]
  49. Wronkowska S., Ziembiński Z., Zarys teorii prawa, Poznań 1997. [Google Scholar]
  50. Wróblewski J., Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988. [Google Scholar]
  51. Zieliński M., Aspekty zasady clara non sunt interpretanda [w:] Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych, red. S. Wronkowska, M. Zieliński, Poznań 1990. [Google Scholar]
  52. Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010. [Google Scholar]
  53. Zieliński T., Pojęcie religii, wyznania, związku wyznaniowego i kościoła w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Prawo i Religia” 2007, t. 1. [Google Scholar]
  54. Zirk-Sadowski M., Wykładnia w prawie administracyjnym [w:] System prawa administracyjnego, t. 4, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2012. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Similar Articles

1 2 3 4 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.