Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 28 (2021)

Sprawozdania i recenzje

Recenzja: Edmund Juśko, Pozalekcyjne formy oddziaływań wychowawczych na młodzież publicznych polskich szkół średnich w autonomicznej Galicji, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2020, ss. 365, ISBN 978-83-7996-774-2

  • Piotr Jaworski
Przesłane: 13 stycznia 2022
Opublikowane: 31.12.2021

Abstrakt

Na wstępie należy zauważyć, że użyte w tytule książki określenie „pozalekcyjne formy” kieruje nas na pole bardzo szerokiego zakresu ludzkich oddziaływań, które może dokonywać się zarówno w samej szkole w czasie wolnym od zajęć przewidzianych programem nauczania, jak również poza szkołą. Przestrzenią takiego oddziaływania może być działalność różnego rodzaju organizacji państwowych, religijnych mających zinstytucjonalizowaną formę, jak też wszelkiego rodzaju oddolnych ruchów, stowarzyszeń, bractw, itp. W pojęciu oddziaływań pozalekcyjnych możemy dostrzec działalność zamierzoną, systematyczną, jak też możemy wskazywać na pośredni wpływ różnych inicjatyw mających charakter tymczasowy i doraźny. Mamy w końcu świadomość, że w sensie ścisłym szeroko rozumiane oddziaływanie społeczne, każdy kontakt interpersonalny, może być jakąś formą oddziaływania wychowawczego, co z kolei otwiera bardzo szerokie pole interpretacyjne dla omawianego zagadnienia. Wskazane uwarunkowania dostrzega prof. Edmund Juśko, stwierdzając we wstępie: „należy zauważyć, iż wychowanie w szkołach galicyjskich nie było wyłącznie domeną nauczycieli, zajmowały się nim bowiem także bezpośrednio lub pośrednio różne instytucje oświatowe, społeczne oraz organizacyjne, które wychowanie miały za główne zadanie, jak i te, których związek z wychowaniem był tylko pośredni” (s. 14). Mając na uwadze szeroką rozpiętość tematyki, Autor dokonał jej uściślenia, ograniczając badania do młodzieży szkół średnich na terenie Galicji. Cezurę czasową stanowi okres tzw. autonomii galicyjskiej, czyli lata 1860-1918.

Bibliografia

  1. Archiwalia
  2. Archiwum Diecezjalne w Tarnowie
  3. - Zespół Akta Szkolne, sygn. ASz.
  4. - Zespół Bractwa i Stowarzyszenia, sygn. BS.
  5. Opracowania
  6. Baczkowski M., Czy Kraków mógł zostać stolicą Galicji na początku XIX wieku?, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, 1304 (2009), „Prace Historyczne”, z. 136, s. 49-56.
  7. Dziadzio A., Austria wobec Galicji i Czech w dobie przemian ustrojowych monarchii habsburskiej (1861-1871), „Czasopismo Prawno-Historyczne”, 50 (1998), z. 1, s. 83-115.
  8. Grzybowski K., Galicja 1848-1914. Historia ustroju politycznego na tle historii ustroju Austrii, Kraków-Wrocław-Warszawa 1959.
  9. Juśko E., Rada Szkolna Krajowa i jej działalność na rzecz szkoły ludowej w Galicji (1868-1921), Lublin-Tarnów 2013.
  10. Kieniewicz S., Wstęp, w: Galicja w dobie autonomicznej. Wybór tekstów źródłowych, Wrocław 1952, s. V-VIII.
  11. Łabuz M., Duchowieństwo Diecezji Tarnowskiej w latach 1886-1918, Tarnów 2007.
  12. Niedojadło A., Wpływ Rady Szkolnej Krajowej na wdrażanie narodowego modelu wychowawczego w latach 1918–1926 (na przykładzie OSK), „Edukacja – Technika – Informatyka”, 2018, nr specj. 1, s. 82-97.
  13. Okoń W., Osobowość nauczyciela. Rozprawy, w: Problemy osobowości nauczyciela, red. W. Okoń, Warszawa 1959, s. 5-24.
  14. Pelczar R., Wpływ Rady Szkolnej Krajowej na rozwój sieci szkół elementarnych w Galicji w pierwszym dziesięcioleciu jej działalności (1868-1878), „Edukacja – Technika – Informatyka”, 2018, nr specj. 1, s. 15-27.
  15. Pijaj S., Galicja – spadek po zaborach, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, Prace Historyczne nr 146, 2019, z. 1, s. 129-148.
  16. Sprawozdanie Dyrekcji c. k. Gimnazjum VIII. we Lwowie za rok szkolny 1912, Lwów 1912.
  17. Szczerba A., Duchowieństwo krakowskie w latach 1795-1918, Warszawa 2017 (Monografie z Dziejów Nauki, t. 49.