Zur Hauptnavigation springen Zum Inhalt springen Zur Fußzeile springen
##common.pageHeaderLogo.altText##

Bd. 32 (2025)

Artykuły

Kwestia wychowania do trzeźwości w świetle postanowień trzech przemyskich synodów diecezjalnych z początku XX wieku

  • Ks. Rafał Przędzik
DOI: https://doi.org/10.52097/rs.2025.273-297  [Google Scholar]
Veröffentlicht: 2026-08-17

Abstract

Na początku XX wieku dużym problemem społecznym w diecezji przemyskiej była plaga pijaństwa. W ramach walki z tym nałogiem Kościół podjął liczne działania duszpasterskie. Kwestia wychowania do trzeźwości podjęta została też na trzech synodach diecezjalnych zorganizowanych przez bpa Józefa Sebastiana Pelczara w latach 1902 i 1908 w Przemyślu i w roku 1914 w Chyrowie. Szczególną rolę w krzewieniu abstynencji posiadało zreformowane w 1908 roku Bractwo Wstrzemięźliwości, które polecono prowadzić w każdej parafii. Rozwiązanie kwestii pijaństwa traktowano jako palącą potrzebę i od niej warunkowano uzdrowienie społeczeństwa polskiego.

Literaturhinweise

  1. Źródła [Google Scholar]
  2. Acta Synodi Dioecesanae Premisliensis, w: Acta et Statuta Synodi Dioecesanae Premisliensis quam A. D. 1902 Diebus 19, 20, 21, 22 Mensis Augusti habuit Josephus Sebastianus Pelczar Episcopus Premisliensis Latinorum, Suae Sanctitatis Leonis PP. XIII. Praelatus Domesticus, Doctor S. Theologiae et SS. Canonum, Eques c r. Ordinis Coronae Ferreae etc. etc., Premisliae MCMIII, s. 3-61. [Google Scholar]
  3. Akta Kongregacyi Synodalnej, w: Akta i Statuta Kongregacyi Synodalnej czyli Synodu dyecezalnego dwudziestego odbytego w dniach 25, 26 i 27 sierpnia 1908 r. w Przemyślu pod przewodnictwem Józefa Sebastyana Pelczara Biskupa przemyskiego ob. łać. itd. itd., Przemyśl 1908, s. 5-34. [Google Scholar]
  4. Akta Kongregacyi synodalnej czyli Synodu dyecezalnego dwudziestego pierwszego odbytego w dniach 7, 8 i 9 lipca 1914 r. w Chyrowie pod przewodnictwem Józefa Sebastyana Pelczara Biskupa przemyskiego ob. łać., Przemyśl 1916. [Google Scholar]
  5. Indictio Synodi dioecesanae, Deo fevente diebus 19, 20, 21, 22 mensis Augusti anni 1902 Premisliae celebrandae, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 2 (1902), z. 4, s. 183-186. [Google Scholar]
  6. Kochowski W., Przygotowania wstępne do synodu dyecezalnego, „Kronika Dycezyi Przemyskiej”, 1 (1901), z. 11, s. 382-384. [Google Scholar]
  7. Kochowski W., Walka z pijaństwem, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 8 (1908), z. 7-8, s. 277-292. [Google Scholar]
  8. Na Kongregacyach dekanalnych odbytych w r. 1907 poruszono następujące sprawy, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 8 (1908), z. 4, s. 157-159. [Google Scholar]
  9. Odezwa przeciw pijaństwu, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 10 (1910), z. 10, s. 553. [Google Scholar]
  10. Pelczar J. S., List pasterski na Wielki Post r. 1902. O obowiązkach względem Kościoła św., „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 2 (1902), z. 1, s. 12-21. [Google Scholar]
  11. Pelczar J. S., List pasterski na Wielki Post r. 1904. O nabożeństwie do Niepokalanej Dziewicy Bogarodzicy Maryi, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 4 (1904), z. 1, s. 1-13. [Google Scholar]
  12. Pelczar J. S., List pasterski na Wielki Post r. 1905. O uświęceniu życia rodzinnego, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 5 (1905), z. 2, s. 38-48. [Google Scholar]
  13. Pelczar J. S., List pasterski na Wielki Post R. 1906. O obowiązkach katolików w naszych czasach i o potrzebie organizacyi katolickiej, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 6 (1906), z. 1, s. 1-10. [Google Scholar]
  14. Pelczar J. S., List pasterski na Wielki Post R. P. 1907. O sprawie społecznej, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 7 (1907), z. 1, s. 10-36. [Google Scholar]
  15. Pelczar J. S., List pasterski na Wielki Post roku 1913. Co nam daje wiara, jakie grożą jej dziś niebezpieczeństwa i jak jej bronić w sobie i w drugich, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 12 (1912), z. 1, s. 15-26. [Google Scholar]
  16. Pelczar J. S., List pasterski o opiece Najświętszej Panny Marji nad Narodem Polskim i o ożywieniu Bractwa N. M. P. Królowej Polski i połączonego z niem Związku Katolicko-Społecznego, „Kronika Dyecezji Przemyskiej”, 21 (1921), z. 1-3, s. 1-11. [Google Scholar]
  17. Pelczar J. S., List pasterski o zaprowadzeniu Bractwa N. Panny Maryi Królowej Korony Polskiej i połączeniu z niem Związku katolicko-społecznego, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 10 (1910), z. 10, s. 554-557. [Google Scholar]
  18. Przemowa Biskupa Józefa Sebastyana Pelczara miana do Duchowieństwa dnia 13 stycznia r. 1901 podczas intronizacyi, „Kronika Dycezyi Przemyskiej”, 1 (1901), z. 1, s. 9-12. [Google Scholar]
  19. Sprawozdanie IV Kongregacyi Księży Dziekanów odbytej w Przemyślu 18 września 1905, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 5 (1905), z. 10, s. 305-307. [Google Scholar]
  20. Sprawozdanie z I Kongregacyi XX. Dziekanów odbytej w Przemyślu dnia 10 kwietnia b. r., „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 1 (1901), z. 5, s. 167-178. [Google Scholar]
  21. Sprawozdanie z VIII Kongregacyi XX. Dziekanów, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 10 (1910), z. 10, s. 543-547. [Google Scholar]
  22. Sprawozdanie z IX Kongregacyi xx. Dziekanów, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 11 (1911), z. 5, s. s. 240-249. [Google Scholar]
  23. Sprawozdane z drugiego Kongresu Maryańskiego, jaki się odbył 26, 27 i 28 sierpnia 1911 r. w Przemyślu, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 11 (1911), z.10-11, s. 596-600. [Google Scholar]
  24. Sprawozdanie z Kongregacyi dekanalnych odbytych w r. 1906, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 7 (1907), z. 3, s. 124-126. [Google Scholar]
  25. Sprawozdanie z kongregacyj dekanalnych, odbytych w r. 1900, 1901 i 1902, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 3 (1903), z. 6, s. 209-216. [Google Scholar]
  26. Sprawozdanie z kursu społecznego, który się odbył w Przemyślu dnia 24 i 25 października [sic!] r. 1907, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 7 (1907), z. 10, s. 389-393. [Google Scholar]
  27. Sprawozdanie z posiedzenia Komitetu dyecezyalnego Związku kat.-społ., odbytego dnia 19 sierpnia 1909 r., „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 9 (1909), z. 9, s. 466-467. [Google Scholar]
  28. Synod dyecezalny w Przemyślu 19-22 sierpnia 1902, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 2 (1902), z. 10, s. 344-355. [Google Scholar]
  29. Statut „Związku katolicko-społecznego” dyecezyi przemyskiej pod opieką Najśw. Panny Maryi Królowej Korony Polskiej, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 6 (1906), z. 1, s. 11-14. [Google Scholar]
  30. Statuta i Komentarze Kongregacyi Synodalnej, w: Akta i Statuta Kongregacyi Synodalnej czyli Synodu dyecezalnego dwudziestego odbytego w dniach 25, 26 i 27 sierpnia 1908 r. w Przemyślu pod przewodnictwem Józefa Sebastyana Pelczara Biskupa przemyskiego ob. łać. itd. itd., Przemyśl 1908, s. 5-34, s. 35-137. [Google Scholar]
  31. Statuta Synodi Dioecesanae Premisliensis, w: Acta et Statuta Synodi Dioecesanae Premisliensis quam A. D. 1902 Diebus 19, 20, 21, 22 Mensis Augusti habuit Josephus Sebastianus Pelczar Episcopus Premisliensis Latinorum, Suae Sanctitatis Leonis PP. XIII. Praelatus Domesticus, Doctor S. Theologiae et SS. Canonum, Eques c r. Ordinis Coronae Ferreae etc. etc., Premisliae MCMIII, s. 63-421. [Google Scholar]
  32. Urządzenie wieców antyalkoholicznych, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 13 (1913), z. 3, s. 99. [Google Scholar]
  33. W sprawie wieców przeciw pijaństwu, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 9 (1909), z. 11, s. 585-587. [Google Scholar]
  34. Wezwanie do urządzania wieców i pogadanek przeciw pijaństwu, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 9 (1909), z. 10, s. 523. [Google Scholar]
  35. Wezwanie na Kongregacyę synodalną mającą się odbyć 25, 26 27 sierpnia r. b. w Przemyślu, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 8 (1908), z. 6, s. 221-225. [Google Scholar]
  36. Wezwanie na Kongregacyę synodalną mającą się odbyć w dniach 6, 7, 8, 9 w Kolegium OO. Jezuitów w Chyrowie, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 14 (1914), z. 5, s. 186-190. [Google Scholar]
  37. Zapowiedź konferencyi synodalnej w r. 1908, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 8 (1908), z. 1-2, s. 40-41. [Google Scholar]
  38. Opracowania [Google Scholar]
  39. Bar J. R., Działalność ustawodawcza biskupa przemyskiego J. S. Pelczara ­(1900-1924), „Prawo Kanoniczne”, 19 (1976), nr 3-4, s. 81-111. [Google Scholar]
  40. Borcz H., Działalność duszpasterska biskupa Józefa Sebastiana Pelczara w diecezji przemyskiej w latach 1901-1924, w: Święty Józef Sebastian Pelczar (1842-1924). Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego i biskup przemyski, red. A. Kubiś, J. Wołczański, Kraków 2005, s. 375-391. [Google Scholar]
  41. Brzozecki S., Trzeźwość. Bractwa, w: Encyklopedia Katolicka, t. XIX, red. E. Gigilewicz i in., Lublin 2013, kol. 1119. [Google Scholar]
  42. Garbarz A., Działalność trzeźwościowa duchowieństwa w diecezji przemyskiej w okresie rządów bł. Józefa Sebastiana Pelczara, biskupa, w: Ad libertatem in veritate. Księga pamiątkowa dedykowana Księdzu profesorowi Alojzemu Marcolowi w 65. rocznicę urodzin i 35-lecie pracy naukowej, red. P. Morciniec, Opole 1996, s. 535-549. [Google Scholar]
  43. Jedynak W., Społeczny wymiar apostolstwa ludzi świeckich w ujęciu biskupa przemyskiego Józefa Sebastiana Pelczara (1900-1924), Sandomierz 2006. [Google Scholar]
  44. Kasperkiewicz K. M., Sługa Boży Józef Sebastian Pelczar biskup przemyski obrz. łac. Szkic biograficzny, Rzym 1972. [Google Scholar]
  45. Krzywiński S., Działalność duszpasterska św. Józefa Sebastiana Pelczara biskupa przemyskiego w latach 1899-1924, Przemyśl 2003. [Google Scholar]
  46. Księga pamiątkowa Drugiego Kongresu Maryańskiego polskiego i zarazem wiecu katolickich stowarzyszeń polskich, odbytego w Przemyślu w dniach 26, 27 i 28 sierpnia 1911 r., Przemyśl 1912. [Google Scholar]
  47. Pelczar R., Ruch trzeźwościowy w łacińskiej diecezji przemyskiej w czasach galicyjskich, „Nasza Przeszłość”, 113 (2010), s. 107-133. [Google Scholar]

Downloads

Keine Nutzungsdaten vorhanden.

Ähnliche Artikel

1 2 3 4 > >> 

Sie können auch eine erweiterte Ähnlichkeitssuche starten für diesen Artikel nutzen.