Thomas Aquinas and Contemplative Acts

Michael Gorman

doi:10.52097/wpt.10190

Tom 33 Nr 2 (2025): A Tribute to Thomas Aquinas

Filozofia

Akty kontemplacji w ujęciu Tomasza z Akwinu

Michael Gorman^▸^▾

PDF (English)

DOI: https://doi.org/10.52097/wpt.10190 [Google Scholar]
Opublikowane: 05.01.2026

Abstrakt

Kontemplacja jest niewątpliwie istotnym pojęciem w filozofii i teologii. Naturze i umiejscowieniu życia kontemplacyjnego poświęcono już wiele debat, jednak kwestia doprecyzowania, czym w ogóle jest kontemplacja, wymaga jeszcze uwagi. Kontemplacja jest oczywiście pewnego rodzaju aktem umysłowym, ale co sprawia, że akt umysłowy jest kontemplacyjny? Czy przedmiot tego aktu jest szczególnego rodzaju? W niniejszym artykule omówiono poglądy Tomasza z Akwinu na temat natury kontemplacji, częściowo w oparciu o niedawno opublikowaną merytoryczną pracę Rika Van Nieuwenhowe. W pierwszej części artykułu kontemplacja rozważana jest w kontekście fundamentalnego kontrastu między rozumowaniem (ratio) a pojmowaniem prawdy przez intelekt (intellectus). Część druga poświęcona jest zagadnieniu, czy Akwinata rozumie kontemplację jako szczególny rodzaj aktu wykraczający poza klasyczne „trzy akty” prostego pojmowania, osądu i rozumowania, czy też umieszcza ją w ramach tego klasycznego trio, uzupełniając o elementy różnicujące. W trzeciej części, po rozważeniu i odrzuceniu poglądu, że przedmiotem kontemplacji jest wyższa lub najwyższa prawda, autor proponuje podejście do uznania aktu umysłowego jako kontemplacyjnego: akt jest kontemplacyjny lub nie w zależności od tego, jak odnosi się do innych aktów umysłowych. W części czwartej postawione zostało pytanie, w jaki sposób kontemplacja może być prosta. Artykuł kończy się krótką dyskusją na temat zastosowań praktycznych.

Bibliografia

Blankenhorn, Bernhard. Review of Thomas Aquinas and Contemplation by Rik van Nieuwenhove. The Thomist: A Speculative Quarterly Review 87, no. 1 (2023): 153–57. https://doi.org/10.1353/tho.2023.0004. [Google Scholar]
Boersma, Gerald P. “Divine Contemplation as ‘Inchoate Beatitude’ in Aquinas.” The Thomist: A Speculative Quarterly Review 86, no. 3 (2022): 445–91. https://doi.org/10.1353/THO.2022.0028. [Google Scholar]
Brown, Christopher. “Thomas Aquinas.” In Internet Encyclopedia of Philosophy. Accessed July 15, 2025. iep.utm.edu/aquinas. [Google Scholar]
Celano, Anthony J. “The Concept of Worldly Beatitude in the Writings of Thomas Aquinas.” Journal of the History of Philosophy 25 (1987): 215–26. https://doi.org/10.1353/hph.1987.0025. [Google Scholar]
Conticello, Carmello Giuseppe. “‘De Contemplatione’ (Angelicum, 1920): La Thèse Inédite de Doctorat Du P. M.-D. Chenu.” Revue de Sciences Philosophiques et Théologiques 75, no. 3 (1991): 363–422. [Google Scholar]
Gallagher, David M. “Moral Virtue and Contemplation: A Note on the Unity of the Moral Life.” Sapientia 51 (1996): 385–92. [Google Scholar]
Gutschke, Daniel. “Is the Individual Subordinate to the City? A Response through a Consideration of Contemplation.” The Thomist: A Speculative Quarterly Review 89, no. 1 (2025): 65–108. [Google Scholar]
O’Grady, Paul. “Aquinas on Wisdom.” New Blackfriars 104, no. 1114 (2023): 726–50. [Google Scholar]
Oliva, Adriano. “La Contemplation Des Philosophes Selon Thomas d’Aquin.” Revue Des Sciences philosophiques et théologiques 96, no. 4 (2012): 585–662. [Google Scholar]
Sommers, Mary Catherine. “Contemplation and Action in Aristotle and Aquinas.” In Aristotle in Aquinas’s Theology, edited by Gilles Emery and Matthew Levering , 167–85. Oxford: Oxford University Press, 2015. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. Commentary on the Nicomachaean Ethics. Translated by C. I. Litzinger. 2 vols. Chicago: Henry Regnery Company, 1964. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. De veritate. Accessed July 15, 2025. https://www.corpusthomisticum.org/iopera.html. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. Scriptum super Sententiis. Accessed July 15, 2025. https://www.corpusthomisticum.org/iopera.html. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. Sententia libri Ethicorum. Accessed July 15, 2025. https://www.corpusthomisticum.org/iopera.html. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. Summa contra Gentiles. Accessed July 15, 2025. https://www.corpusthomisticum.org/iopera.html. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. Summa Theologiae. Accessed July 15, 2025. https://www.corpusthomisticum.org/iopera.html. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. Super Ioannem. Accessed July 15, 2025. https://www.corpusthomisticum.org/iopera.html. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. Super Isaiam. Accessed July 15, 2025. https://www.corpusthomisticum.org/iopera.html. [Google Scholar]
St. Thomas Aquinas. Super Psalmos. Accessed July 15, 2025. https://www.corpusthomisticum.org/iopera.html. [Google Scholar]
Van Nieuwenhove, Rik. Thomas Aquinas and Contemplation. Oxford University Press, 2021. [Google Scholar]
White, Kevin. “Pleasure, a Supervenient End.” In Aquinas and the Nichomachean Ethics, edited by Kevin White and Tobias Hoffmann, 220–38. New York: Cambridge University Press, 2013. [Google Scholar]