Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 17 Nr 1 (2022)

Artykuły

Uznaniowość decyzji organu podatkowego w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej

DOI: https://doi.org/10.32084/bsawp.4414  [Google Scholar]
Opublikowane: 14.06.2022

Abstrakt

Realizacja obowiązku zapłaty podatków zabezpieczona jest środkami przymusu, jakimi dysponuje Państwo (samorząd), zarówno tymi o charakterze finansowym, administracyjnym jak i wręcz karnym. Ich zastosowanie (lub groźba zastosowania) spowodować ma przestrzeganie wymogów uiszczania danin publicznych, w tym podatków. Jednocześnie jednak faktyczna możliwość realizacji obowiązku ponoszenia danin publicznych uzależniona jest od sytuacji finansowej (ekonomicznej) podatnika. W wielu sytuacjach podatnik – bez zagrożenia dla egzystencji lub istotnego pogorszenia sytuacji majątkowej swojej lub najbliższych – nie będzie w stanie zapłacić podatku. Zasada powszechności opodatkowania nie ma także charakteru bezwzględnego i pierwszeństwa nad innymi zasadami konstytucyjnymi, w tym zasady demokratycznego państwa prawnego czy zasady równości. Doprowadzenie do realizacji zapłaty podatku przy wykorzystaniu środków przymusu może czasami stać w opozycji z innymi wartościami chronionymi przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy. Instrumentem służącym do rozwiązywania takich konfliktów między wartościami oraz wspierania tych podatników, którzy z różnych powodów (zazwyczaj finansowych) nie są w stanie zapłacić podatku jest właśnie umorzenie zaległości podatkowej. Warto w tym miejscu zwrócić szczególną uwagę na art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który w swej treści wprost wskazuje na instytucję umorzenia. Przesądza to o konstytucyjnej wartości instytucji, jaką jest umorzenie. Może być ono zastosowane tylko w stosunku do zaległości podatkowych, czyli już po upływie terminu do zapłaty podatku, co wynika z założenia, że dopóki termin zapłaty nie minie, wszelka ingerencja i zwalnianie podatnika z obowiązków konstytucyjnych byłoby przedwczesne, jako że do czasu upływu terminu w sytuacji podatnika mogą zajść takie zmiany, które umożliwią mu jego zapłatę zobowiązania. Użyte w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej sformułowanie „może” wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydawaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku.

Bibliografia

  1. Bogacki, Sylwester, and Tomasz Wołowiec. 2012. “Harmonization of personal income taxation: is it possible and if so, does it make economic sense?” International Journal of Legal Studies 1(9):139-52. https://doi.org10.5604/01.3001.0015.0432 [Google Scholar]
  2. Bogacki, Sylwester, and Tomasz Wołowiec. 2020. “Opodatkowanie dochodów osobistych a zasada sprawiedliwości opodatkowania.” Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 15, no. 1:7-32. https://doi.org/10.32084/sawp.2020.15.1-1 [Google Scholar]
  3. Borszowski, Paweł. 2014. “Elastyczność a zwrot szacunkowy „ważny interes podatnika” w konstrukcji umorzenia zaległości podatkowych.” In Instytucje prawnofinansowe w warunkach kryzysu gospodarczego, edited by Wiesława Miemiec, and Katarzyna Sawicka, 265-91. Warszawa: Wolters Kluwer. [Google Scholar]
  4. Choduń, Agnieszka. 2013. “Klauzule generalne i zwroty niedookreślone – wybrane zagadnienia teoretyczne.” In Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie podatkowym i administracyjnym. Wybrane zagadnienia teoretyczne i orzecznicze, edited by Agnieszka Choduń, Andrzej Gomułowicz, and Andrzej Skoczylas, 120-28. Warszawa: Wolters Kluwer. [Google Scholar]
  5. Dauter, Bogusław. 2020. “Art. 6 Podatek.” In Ordynacja podatkowa. Komentarz, edited by Stefan Babiarz, 94-96. Warszawa: PWN. [Google Scholar]
  6. Dzwonkowski, Henryk. 2020. Ordynacja podatkowa. Komentarz. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck. [Google Scholar]
  7. Etel, Leonard, and Rafał Dowgier. 2013. Podatki i opłaty lokalne – czas na zmiany. Białystok: Temida 2. [Google Scholar]
  8. Etel, Leonard. 2008. Prawo podatkowe. Warszawa: Difin. [Google Scholar]
  9. Etel, Leonard. 2020. Ordynacja podatkowa. Komentarz. Warszawa: PWN. [Google Scholar]
  10. Hanusz, Antoni, and Paulina Krukowska-Siembida. 2016. “Ważny interes podatnika i interes publiczny w klauzulach generalnych Ordynacji podatkowej.” Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia, Sectio G 63, no. 2:182-89. https:// doi.org10.17951/g.2016.63.2.181 [Google Scholar]
  11. Jędrzejczak, Maria. 2012. “Koncepcje ograniczające swobodę organu w ramach uznania administracyjnego.” Przegląd Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny 3:4-16. http://hdl.handle.net/10593/5775 [Google Scholar]
  12. Kosikowski, Cezary. 2011. “Przepisy Ogólne.” In Ordynacja podatkowa, komentarz, edited by Cezary Kosikowski, Leonard Etel, Rafał Dowgier, et al., 4th ed., 5-12. Warszawa: Wolters Kluwer business. [Google Scholar]
  13. Mariański, Adam. 2019. Ordynacja podatkowa. Poradnik dla praktyków. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck. [Google Scholar]
  14. Morawski, Wojciech. 2003. Ulgi i zwolnienia w prawie podatkowym. Gdańsk: ODDK. [Google Scholar]
  15. Nykiel, Włodzimierz. 2002. Ulgi i zwolnienia w konstrukcji prawnej podatku. Warszawa: Dom Wydawniczy ABC. [Google Scholar]
  16. Nykiel, Włodzimierz. 2003. “Ulgi i zwolnienia podatkowe – podstawowe cechy.” In Kierunki reformy polskiego systemu podatkowego, edited by Alicja Pomorska, 96-103. Lublin: UMCS. [Google Scholar]
  17. Orłowski, Janusz. 2013. “Konstytucyjna zasada powszechności opodatkowania – wybrane zagadnienia.” Studia Prawnoustrojowe 22:81-100. [Google Scholar]
  18. Skrzypek-Ahmed, Sylwia, and Tomasz Wołowiec. 2016. “Justice of taxation as a factor of social security.” In Współczesne uwarunkowania bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej. Wymiar polityczno-prawny i społeczny, edited by Marek Gąska, and Mariusz Paździor, 130-36. Lublin: Innovatio Press, Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie. [Google Scholar]
  19. Skrzypek-Ahmed, Sylwia, and Tomasz Wołowiec. 2019. Praktyczne i zarządcze problemy opodatkowania nieruchomości w Polsce. Lublin: Innovatio Press Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie. [Google Scholar]
  20. Skrzypek-Ahmed, Sylwia, and Tomasz Wołowiec. 2021. “The concept of real estate taxation based on the ad valorem principle.” International Journal of Legal Studies 1(9):225-49. https://doi.org10.5604/01.3001.0015.0437 [Google Scholar]
  21. Wołowiec, Tomasz, and Agnieszka Żywicka. 2017. “Umorzenie należności podatkowej – interes publiczny versus interes fiskalny.” In Podatki i opłaty w samorządzie terytorialnym. Aspekty prawne i finansowe – wybrane zagadnienia, edited by Piotr Chojnacki, Sławomir Fundowicz, Piotr Możyłowski, et al., 115-25. Radom: Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium”. [Google Scholar]
  22. Wołowiec, Tomasz. 2010. “Zasada sprawiedliwości w opodatkowaniu.” In Organizacje komercyjne i niekomercyjne wobec wzmożonej konkurencji oraz wzrastających wymagań konsumentów, edited by Adam Nalepa, and Anna Ujwary-Gil, 311-23. Nowy Sącz: Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University. [Google Scholar]
  23. Wołowiec, Tomasz. 2016a. “Umorzenie zaległości podatkowej uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.” Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych 11:17-21. [Google Scholar]
  24. Wołowiec, Tomasz. 2016b. “Zwolnienia podatkowe a ulgi w uchwałach podatkowych – różnicowanie podmiotowe podatników.” Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych 10:6-10. [Google Scholar]
  25. Wołowiec, Tomasz. 2016c. “Zwolnienia podatkowe a ulgi w uchwałach podatkowych – kontrowersje prawne.” Prawo Finansów Publicznych 10:21-25. [Google Scholar]
  26. Wołowiec, Tomasz. 2017. “Umorzenie zaległości podatkowej a pojęcie „ważnego interesu” versus różnicowanie podmiotowe podatników.” Biuletyn Stowarzyszenia Gmin Uzdrowiskowych RP 4:37-53. [Google Scholar]
  27. Wołowiec, Tomasz. 2019. “Zwolnienia i ulgi podatkowe w uchwałach podatkowych gmin w kontekście kontroli prokuratorskiej i sądowej.” Procedury Administracyjne i Podatkowe 1:25-31. [Google Scholar]
  28. Wołowiec, Tomasz. 2020. “Ulgi i zwolnienia w podatku od nieruchomości w kontekście celów polityki podatkowej gminy.” Finanse Komunalne 1:58-72. [Google Scholar]
  29. Ziembiński, Zygmunt. 1973. Teoria prawa. Warszawa–Poznań: PWN. [Google Scholar]
  30. Zubrzycki, Janusz. 2017. “Komentarz do art. 1-15.” In Ordynacja podatkowa. Komentarz, edited by Barbara Adamiak, 13-18. Warszawa: Wolters Kluwer. [Google Scholar]