Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Nagłówek strony

Tom 32 (2025)

Artykuły

Krytyczna analiza etiopskiego rękopisu 1 Księgi Henocha (Kebrān 9) oraz teologiczne implikacje wariantów tekstualnych w 1 Hen 1,9; 14,2; 15,11

  • Ks. Adrian Mętel
DOI: https://doi.org/10.52097/rs.2025.249-272  [Google Scholar]
Opublikowane: 17.08.2026

Abstrakt

Księga Henocha (1 Henoch) jest kluczowym dziełem piśmiennictwa judaizmu okresu Drugiej Świątyni oraz wczesnego chrześcijaństwa, jednak w całości zachowała się jedynie w etiopskim przekładzie na język Geʿez. Niniejszy artykuł dotyczy problemu badawczego rekonstrukcji oryginalnego tekstu 1 Księgi Henocha oraz analizy zawartych w nim idei religijnych. W badaniu zastosowano klasyczne metody krytyki tekstualnej, a analiza skupiła się na trzech wybranych perykopach (1 Hen 1,9; 14,2; 15,11). Wyniki wskazują na znaczną stabilność tradycji tekstualnej. Nie stwierdzono żadnych istotnych interpolacji ani pominięć, odnotowano jedynie drobne warianty tekstualne będące efektem pracy kopistów. Najstarszy znany rękopis, Kebrān 9 (datowany na XIV–XV w.), zachowuje wyjątkowo wierną wersję tekstu 1 Księgi Henocha, co czyni go szczególnie istotnym dla badań filologicznych i teologicznych nad tą księgą. Na zakończenie podsumowano główne wyniki analizy wariantów, podkreślono znaczenie rękopisu K-9 oraz wskazano na potrzebę dalszej krytycznej edycji tekstu 1 Księgi Henocha z wykorzystaniem etiopskich świadectw tekstowych.

Bibliografia

  1. Abegg, Martin G., Peter Flint, and Eugene Ulrich, eds. 1999. The Dead Sea Scrolls Study Edition, vol. 1: Rule of the Community and Related Documents. Leiden: Brill. [Google Scholar]
  2. Black, Matthew. 1985. The Book of Enoch or 1 Enoch: A New English Edition with Commentary and Textual Notes. Studia in Veteris Testamenti Pseudepigrapha 7. Leiden: Brill. [Google Scholar]
  3. Boccaccini, Gabriele. 2005. Enoch and Qumran Origins: New Light on a Forgotten Connection. Grand Rapids: Eerdmans. [Google Scholar]
  4. ———. 2018. “James Bruce’s ‘Fourth’ Manuscript: Solving the Mystery of the Provenance of the Roman Enoch Manuscript (Vat. et. 71).” Journal for the Study of the Pseudepigrapha 27: 237–263. [Google Scholar]
  5. Bokhorst, Mirjam J. 2021. Henoch und der Tempel des Todes: 1 Henoch 14–16 zwischen Schriftauslegung und Traditionsverarbeitung. Berlin: De Gruyter. [Google Scholar]
  6. Charles, Robert H. 1893. The Book of Enoch: Translated from the Editor’s Ethiopic Text and Edited with the Introduction, Notes and Indices. Oxford: Clarendon Press. [Google Scholar]
  7. ———. 1906. The Ethiopic Version of the Book of Enoch, Edited from Twenty-Three MSS Together with the Fragmentary Greek and Latin Versions. Anecdota Oxoniensia. Oxford: Clarendon Press. [Google Scholar]
  8. ———. 1913. The Apocrypha and Pseudepigrapha of the Old Testament in English, vol. 2. Oxford: Clarendon Press. [Google Scholar]
  9. ———. 1917. The Book of Enoch. London: Society for Promoting Christian Knowledge. [Google Scholar]
  10. Coblentz Bautch, Kelley. 2006. “What Becomes of the Angels’ ‘Wives’? A Text-Critical Study of 1 Enoch 19:2.” Journal of Biblical Literature 125 (4): 766–780. [Google Scholar]
  11. Collins, John J. 2016. The Apocalyptic Imagination: An Introduction to Jewish Apocalyptic Literature. 3rd ed. Grand Rapids: Eerdmans. [Google Scholar]
  12. Danker, Frederick W., ed. 2001. A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. 3rd ed. Based on Walter Bauer’s lexicon, revised and edited by Frederick W. Danker. Chicago: University of Chicago Press. [Google Scholar]
  13. Dillmann, August. 1853. Das Buch Henoch: Übersetzt und erklärt. Leipzig: Vogel. [Google Scholar]
  14. ———. 1865. Lexicon linguae aethiopicae. Leipzig: T. O. Weigel. Repr. with supplement: Supplement: Latin-English Index (Oxford: Clarendon Press, 1907). [Google Scholar]
  15. Drawnel, Henryk. 2014. “The Mesopotamian Background of the Enochic Giants and Evil Spirits.” Dead Sea Discoveries 21 (1): 14–38. [Google Scholar]
  16. ———. 2019. “An Introductory Bibliography for the Study of 1 Enoch.” The Biblical Annals 9 (1): 101–130. [Google Scholar]
  17. Hiers, Richard H. 1992. “Day of the Lord.” In The Anchor Yale Bible Dictionary, vol. 2, edited by David Noel Freedman, 83. New York: Doubleday. [Google Scholar]
  18. Isaac, Ephraim. 1983. “1 Enoch (the Ethiopic Apocalypse of Enoch).” In The Old Testament Pseudepigrapha: Apocalyptic Literature and Testaments, vol. 1, edited by James H. Charlesworth, Garden City, NY: Doubleday & Co. [Google Scholar]
  19. Knibb, Michael A. 1978. The Ethiopic Book of Enoch: A New Edition in the Light of the Aramaic Dead Sea Fragments, vol. 1–2. Oxford: Clarendon Press. [Google Scholar]
  20. Koehler, Ludwig, and Walter Baumgartner. 1994. The Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament, vol. 1. Translated and edited by M. E. J. Richardson. Leiden: Brill. [Google Scholar]
  21. Lambdin, Thomas O. 1978. Introduction to Classical Ethiopic (Geʿez). Harvard Semitic Studies 24. Missoula, MT: Scholars Press. [Google Scholar]
  22. Laurence, Richard. 1883. The Book of Enoch the Prophet. London: Kegan Paul, Trench & Co. [Google Scholar]
  23. Leslau, Wolf. 2006. Comparative Dictionary of Geʿez (Classical Ethiopic). Wiesbaden: Harrassowitz. [Google Scholar]
  24. Liddell, Henry George, Robert Scott, and Henry Stuart Jones. 1940. A Greek-English Lexicon. Revised and augmented throughout by Henry Stuart Jones, with the assistance of Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press. [Google Scholar]
  25. McDonald, Lee Martin. 2013. “The Parables of Enoch in Early Christianity.” In Parables of Enoch: A Paradigm Shift, ed. James H. Charlesworth and Darrell L. Bock, 329–363. London: Bloomsbury. [Google Scholar]
  26. Miller, Adam. 2020. The Book of Enoch: Second Edition: A Greek-English Interlinear of the Akhmim Fragments, Keyed to Strong’s Exhaustive Concordance. Independently published. Chicago. [Google Scholar]
  27. Nickelsburg, George W.E. 2001. 1 Enoch 1: A Commentary on the Book of 1 Enoch, Chapters 1–36; 81–108. Hermeneia. Minneapolis: Fortress Press. [Google Scholar]
  28. Nickelsburg, George W.E., and James C. VanderKam. 2004. 1 Enoch: A New Translation. Minneapolis: Fortress Press. [Google Scholar]
  29. Pseudo-Cyprian. 1871. Ad Novatianum. Edited by W. Hartel. Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum 3/3. Vienna: Tempsky. [Google Scholar]
  30. Pseudo-Vigilius Thapsensis. 1961. Contra Varimadum Arianum. Edited by Benedikt Schwank. Corpus Christianorum Series Latina 90. Turnhout: Brepols. [Google Scholar]
  31. Reed, Annette Y. 2005. Fallen Angels and the History of Judaism and Christianity: The Reception of Enochic Literature. Cambridge: Cambridge University Press. [Google Scholar]
  32. Sacchi, Paolo. 2010. Tra giudaismo e cristianesimo: riflessioni sul giudaismo antico e medio. Brescia: Morcelliana. [Google Scholar]
  33. Stuckenbruck, Loren T. 2004. “The Origins of Evil in Jewish Apocalyptic Tradition: The Interpretation of Genesis 6:1–4 in the Second and Third Centuries B.C.E.” In The Fall of the Angels, edited by Christoph Auffarth and Loren T. Stuckenbruck, 87–118. Leiden: Brill. [Google Scholar]
  34. ———. 2007. 1 Enoch 91–108. Berlin: De Gruyter. [Google Scholar]
  35. ———. 2017. The Myth of the Rebellious Angels: Studies in Second Temple Judaism and New Testament Texts. Grand Rapids: Eerdmans. [Google Scholar]
  36. Stuckenbruck, Loren T., and Ted M. Erho. 2022. “The Significance of Ethiopic Witnesses for the Text Tradition of 1 Enoch: Problems and Prospects.” In Congress Volume Aberdeen 2019, edited by Grant Macaskill, Ch.M. Maier, and Joachim Schaper. Supplements to Vetus Testamentum, vol. 192, 416–434. Leiden: Brill. [Google Scholar]
  37. Szałanda, Tomasz. 2011. “Zarys demonologii międzytestamentowej, rabinackiej i qumrańskiej.” Studia Redemptorystowskie 9 (1): 223–239. [Google Scholar]
  38. VanderKam, James C. 2010. “Enoch, Books of.” In Eerdmans Dictionary of Early Judaism, ed. John J. Collins and Daniel C. Harlow, 543–546. Grand Rapids: Eerdmans. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.