Robot Judge and the Right to a Fair Trial (Sędzia-robot a prawo do rzetelnego procesu sądowego)

Abstrakt

Today’s “anthropocentric” legal system does not allow court cases to be resolved by artificial intelligence systems. However, it is almost obvious that soon, increasingly advanced technological tools will become involved in the justice system to an ever-greater extent. In this context, fundamental systemic questions are already emerging. First, therefore, the question must be asked whether constitutional norms require—and if so, to what extent—human participation in the adjudication of judicial matters. Secondly, the answer to the question of whether it would be permissible considering the constitutional (and international) standard of the right to a fair trial—and thus to a duly constituted court established by law—and, finally, in view of the right of the parties to be heard in court proceedings. The aim of this article is to present the basic problems related to these issues in the context of current constitutional standards.

„Antropocentryczny” system prawny nie zakłada dziś możliwości rozstrzygania spraw sądowych przez systemy sztucznej inteligencji. Jest jednak niemal oczywiste, że w niedalekiej przyszłości coraz bardziej zaawansowane narzędzia technologiczne będzie się włączać w sferę wymiaru sprawiedliwości w coraz szerszym zakresie. W tym kontekście pojawiają się już dziś fundamentalne pytania natury ustrojowej. Po pierwsze: należy postawić pytanie o to, czy ustrojowe normy konstytucyjne wymagają – a jeśli tak, to w jakim zakresie – udziału człowieka w rozstrzyganiu spraw z zakresu władzy sądowniczej. Po drugie zaś: fundamentalne znaczenie dla oceny przyznania sztucznej inteligencji możliwości wykonywania przynajmniej pewnych zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości ma odpowiedź na pytanie, czy byłoby to dopuszczalne w świetle konstytucyjnego (a także prawnomiędzynarodowego) standardu prawa do rzetelnego procesu – a zatem do sądu należycie obsadzonego, ustanowionego ustawą – a wreszcie wobec prawa strony do bycia wysłuchaną w toku postępowania sądowego. Celem artykułu jest przestawienie podstawowych problemów związanych z tymi zagadnieniami na tle obecnych standardów konstytucyjnych.