Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Nr 2/2026/78 (2026)

Artykuły

Algorytm sprawiedliwości – obiektywna wykładnia prawa jako gwarancja praw człowieka w postępowaniach sądowych

Opublikowane: 30-06-2026

Abstrakt

Artykuł analizuje koncepcję ‘algorytmu sprawiedliwości’ jako narzędzia umożliwiającego obiektywną wykładnię prawa i ochronę praw człowieka w postępowaniu sądowym. Odwołując się do teorii ‘prawa jako integralności’ Ronalda Dworkina oraz do ideału
sędziego Herkulesa, autor uwypukla ograniczenia sędziów (ludzi), których interpretacje prawne mogą być kształtowane przez osobiste przekonania, wyznawane wartości, uprzedzenia lub kontekst społeczno-polityczny. W artykule zwraca się uwagę na ryzyko
związane z aktywizmem sędziowskim oraz arbitralnością wykładni opartych na ‘duchu prawa’. Proponowane rozwiązanie zakłada wykorzystanie sztucznej inteligencji do mechanizacji procesów wykładni prawa przez stworzenie bezstronnego ‘algorytmu sprawiedliwości’.

Bibliografia

  1. Broniewicz W., Postępowanie cywilne w zarysie [An Overview of Civil Proceedings], Warszawa 1996. [Google Scholar]
  2. Ceglarska A., Czy prawu potrzebny jest heros? Reinterpretacja sędziego-Herkulesa (!) w świetle myśli starożytnej [Does the Law Need a Hero? A Reinterpretation of Judge Hercules in the Light of Ancient Thought], ‘Acta Iuris Stetinensis’ 2022, 5. [Google Scholar]
  3. Dworkin R., Imperium prawa [Law’s Empire (1st ed. 1986)], trans. J. Winczorek, Warszawa 2022. [Google Scholar]
  4. Flaga-Gieruszyńska K., Sztuczna inteligencja jako wsparcie dla arbitrażu – rzeczywistość czy iluzja? [Artificial Intelligence as a Support for Arbitration: Reality or Illusion?], ‘Polski Proces Cywilny’ [Polish Civil Procedure] 2024, 3. [Google Scholar]
  5. Góra-Błaszczykowska A., Osowy P. (red.), System postępowania cywilnego. Orzeczenia sądowe [The Civil Procedure System: Court Decisions], tom 4 [vol. 4], Warszawa 2025. [Google Scholar]
  6. Grzesiowski K., Mularski K., Jeszcze w sprawie compensatio lucri cum damno [More on the Matter of Compensatio Lucri Cum Damno], ‘Kwartalnik Prawa Prywatnego’ [Quarterly of Private Law] 2025, 3. [Google Scholar]
  7. Hart H.L.A., Pojęcie prawa [The Concept of Law, 1st ed. 1961], trans. J. Woleński, Warszawa 1998. [Google Scholar]
  8. Kłos P., Inteligentne systemy wspomagania decyzji w procesie podejmowania decyzji prawnych – wybrane zagadnienia z perspektywy teoretycznoprawnej [Intelligent Decision Support Systems in the Legal Decision-Making Process: Selected Issues from a Legal-Theoretical Perspective], ‘Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny’ [Poznań Journal of Law, Economics and Sociology] 2025, 2. [Google Scholar]
  9. Krakówka A., Znaczenie systemów sztucznej inteligencji oraz czynników pozaprawnych w procesie podejmowania decyzji w wymiarze sprawiedliwości. Wybrane zagadnienia wstępne [The Significance of Artificial Intelligence Systems and Extra-Legal Factors in [Google Scholar]
  10. the Decision-Making Process in the Administration of Justice: Selected Introductory Issues], ‘Przegląd Sądowy’ [Court Review] 2025, 9. [Google Scholar]
  11. Łazarska A., Proces sądowego wymierzania sprawiedliwości [The Process of Administering Justice in Court], Warszawa 2025. [Google Scholar]
  12. Mularski K., Zajęcki M., Autorytet prawników z perspektywy filozofii analitycznej [The Authority of Lawyers from the Perspective of Analytic Philosophy], ‘Prawo i Wieź’ [Law & Social Bonds] 2023, 4. [Google Scholar]
  13. Polanowska-Sygulska B., Herkules w stajni niewspółmierności [Hercules in the Stable of Disproportion], ‘Jurysprudencja’ [Jurisprudence] 2014, 2, pp. 75-82. [Google Scholar]
  14. Problemy pogranicza prawa cywilnego [Issues at the Intersection of Civil Law], R. Szczepaniak (ed.), Warszawa 2022. [Google Scholar]
  15. Sroczyński G., Interview with B. Pilitowski: Bodnar i fanatycy. 90 procent sędziów w głowę się puka [Bodnar and the Fanatics: 90 Percent of (Polish) Judges Are Tapping Their Foreheads], Gazeta.pl, 23.10.2024, https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,31405917,bodnar-i-fanatycy-90-procent-sedziow-w-glowe-sie-puka-wywiady.html [accessed: 2.10.2025]. [Google Scholar]
  16. Stępień-Załucka B., LegalTech 3.0. Some Reflections on the Constitutional Prerequisites for the Use of Artificial Intelligence in the Administration of Justice, ‘Europejski Przegląd Prawa i Stosunków Międzynarodowych’ [European Review of Law & International Relations] 2025, 1, 73. [Google Scholar]
  17. Szanciło T., Stępień-Załucka B., Sędzia robotem a robot sędzią w postępowaniu cywilnym w ujęciu konstytucyjnym i procesowym [The Robot Judge and the Judge as a Robot in Civil Proceedings from a Constitutional and Procedural Perspective], ‘Prawo i Więź’ [Law & Social Bonds], 2023, 4. [Google Scholar]
  18. Wronkowska S., Ziembiński Z., Zarys teorii prawa [An Outline of Legal Theory], Poznań 1997. [Google Scholar]
  19. Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki [Interpretation of the Law: Principles, Rules, and Guidelines], Warszawa 2017. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

<< < 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.