Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
EPPiSM Baner

Nr 3/2026/79 (2026)

Artykuły

Subject-Specific Restrictions on the Use of Anonymous Witnesses in Criminal Proceedings: The Case of a Victim. Part 1]

Opublikowane: 30-09-2026

Abstrakt

This article concerns the use of the institution of the anonymous witness in relation to victims. The institution of the incognito witness – despite having been incorporated into the Polish legal system as long as thirty years ago – is used only marginally in practice.
The aim of the legislature when introducing this legal provision in 1995 was to ensure the safety of victims and witnesses who – were it not for the sense of security afforded by their incognito status – would not have given evidence for fear of reprisals from the criminal underworld. Experience to date suggests that applying this provision to victims is problematic, owing to the greater risk of their identity being revealed compared to that of an impartial witness, and due to the need to comply with formal requirements
in the decision to bring charges, the indictment or the judgment, the contents of which must include the victim’s personal details – which is in clear contradiction to the very purpose of granting the victim incognito status. The author presents a position based on an analysis of the provisions of: the Code of Criminal Procedure and the European Convention on Human Rights, as well as the case law of the Supreme Court, the ordinary courts and the European Court of Human Rights – which supports the view that the application of this legal mechanism to the victim is possible and does not contravene the
provisions underpinning the principles of a fair criminal trial.

Bibliografia

  1. Aktualne problemy prawa karnego, kryminologii i penitencjarystyki. Księga ofiarowana Profesorowi Stefanowi Lelentalowi w 45. roku pracy naukowej i dydaktycznej, K. Indecki (red.), Łódź 2004. [Google Scholar]
  2. Baj A., Udział stron w postępowania przygotowawczego w czynnościach powtarzalnych, „Prokuratura i Prawo” 2019, 2. [Google Scholar]
  3. Błoński M., Zbrojewska M., Dowody i postępowanie dowodowe w procesie karnym. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism procesowych, Warszawa 2021. [Google Scholar]
  4. Daszkiewicz W., Prawo karne procesowe. Zagadnienia ogólne, tom 2, Poznań 2001. [Google Scholar]
  5. Gajewska-Kraczkowska H., Świadek incognito: między efektywnością ścigania a prawem do obrony, „Studia Iuridica” 1997, 33. [Google Scholar]
  6. Grzegorczyk T., Kodeks postępowania karnego, tom 1. Art. 1–467. Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2014. [Google Scholar]
  7. Grzeszczyk W., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2014, wyd. el. art. [art. 184 k.p.k.]. [Google Scholar]
  8. Hofmański P., Świadek anonimowy w procesie karnym, Kraków 1998. [Google Scholar]
  9. Hofmański P., Zabłocki S., Pierwsze doświadczenia ze świadkiem incognito. Przeciwdziałanie korupcji i zorganizowanej przestępczości, „Biuletyn Ośrodka Informacji Rady Europy Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego” 1999, 3–4. [Google Scholar]
  10. Izydorczyk J., Niektóre aspekty formalnoprawne aktu oskarżenia, „Prokuratura i Prawo” 2001, 7–8. [Google Scholar]
  11. Kodeks postępowania karnego. Komentarz do art. 1–424 k.p.k., tom 1, L.K. Paprzycki (red.), Warszawa 2013. [Google Scholar]
  12. Kodeks postępowania karnego, tom 1. Komentarz. Art. 1–424, D. Drajewicz (red.), Warszawa 2020. [Google Scholar]
  13. Kodeks postępowania karnego, tom 2. Komentarz do art. 167–296, R.A. Stefański, S. Zabłocki (red.), Warszawa 2019. [Google Scholar]
  14. Kodeks postępowania karnego, tom 3. Komentarz do art. 297–424, R.A. Stefański, S. Zabłocki (red.), Warszawa 2021. [Google Scholar]
  15. Kodeks postępowania karnego, Komentarz, J. Skorupka (red.), wyd. 6/el., Warszawa 2023. [Google Scholar]
  16. Kodeks postępowania karnego. Komentarz, K. Dudka (red.), Warszawa 2023 [art. 184 k.p.k.]. [Google Scholar]
  17. Kodeks postępowania karnego, tom 1. Komentarz aktualizowany, D. Świecki (red.), Warszawa 2024 wyd. el. [art. 184 i art. 413 k.p.k.]. [Google Scholar]
  18. Kolasiński B., Kulikowski T, Glosa do uchwały SN z 20 stycznia 1999 r., I KZP 21/98, „Prokuratura i Prawo” 2000, 4. [Google Scholar]
  19. Kołodziejczak A., Pokrzywdzony w charakterze świadka anonimowego, „Prokuratura i Prawo” 2007, 1. [Google Scholar]
  20. Kotowski W., Świadek incognito, „Prawo i Życie” 1999, 5. [Google Scholar]
  21. Lonati S., Anonymous Witness Evidence Before the European Court of Human Rights: Is It Still Possible to Speak of Fair Trial, ‘European Criminal Law Review’ 2018, 8, 1. [Google Scholar]
  22. Łobacz P., Odmowa nadania statusu świadka anonimowego, „Prokuratura i Prawo” 2010, 7–8. [Google Scholar]
  23. Nizioł K., Przesłanki uzasadniające zastosowanie instytucji świadka incognito, „Prokuratura i Prawo” 2007, 10. [Google Scholar]
  24. Nowicki M.A., Wokół Konwencji europejskiej. Komentarz do europejskiej Konwencji praw człowieka, Warszawa 2021. [Google Scholar]
  25. Ocieczek G., Zbieranek A., Instytucja świadka anonimowego. Wybrane zagadnienia, „Prokuratura i Prawo” 2021, 7–8. [Google Scholar]
  26. Pracki H., Analiza praktyki stosowania instytucji świadka anonimowego (w kontekście obowiązujących uregulowań prawnych oraz stanowiska wypracowanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału w Strasburgu), Warszawa 2002. [Google Scholar]
  27. Prawo karne i proces karny wobec nowych form i technik przestępczości. Niemiecko-polskie kolokwium prawa karnego, Białystok–Rajgród, 12–17.09.1995, H.J. Hirsch, [Google Scholar]
  28. P. Hofmański, E.W. Pływaczewski, C. Roxin (red.), Białystok 1997. [Google Scholar]
  29. Prusak F., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 1999, wyd. el. [art. 184 k.p.k.]. [Google Scholar]
  30. Rzetelny proces karny. Księga jubileuszowa Profesor Zofii Świdy, J. Skorupka (red.), Warszawa 2009. [Google Scholar]
  31. Rzetelny proces karny w orzecznictwie sądów polskich i międzynarodowych, P. Wiliński (red.), Warszawa 2009. [Google Scholar]
  32. Skowron A., Rzetelny proces karny w ujęciu Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, „Prokuratura i Prawo” 2017, 11. [Google Scholar]
  33. Stryszowski P., Świadek incognito – algorytm postępowania, „Prokuratura i Prawo” 2015, 12. [Google Scholar]
  34. Sychta K., Kodeks postępowania karnego, J. Zagrodnik (red.), Warszawa 2024. [Google Scholar]
  35. Szyprowski B., Glosa do uchwały SN z 20.01.1999 r., I KZP 21/98, OSP 1999 nr 9. [Google Scholar]
  36. Tomaszewski T., Prawo do obrony jako gwarancja rzetelnego procesu karnego, „Prokuratura i Prawo” 2020, 6. [Google Scholar]
  37. Wiktorzak K., System ochrony świadka w polskim procesie karnym, Białystok 2018 (niepublikowana rozprawa doktorska, https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/7653/1/K_Wiktorzak_System_ochrony_swiadka_w_polskim_procesie_karnym.pdf [dostęp online: 27.12.2025]. [Google Scholar]
  38. Wiliński P., Prawo do obrony a dowód z zeznań świadka incognito w polskim procesie karnym, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2003, LXV, 4. [Google Scholar]
  39. Wiliński P., Świadek incognito w polskim procesie karnym, Kraków 2003. [Google Scholar]
  40. Wiliński P., System prawa karnego procesowego, tom 8. Dowody, cz. 4, P. Hofmański (red. nacz.), J. Skorupka (red.), Warszawa 2019. [Google Scholar]
  41. Wojciechowski J., Jeszcze raz o świadku incognito, „Rzeczpospolita” 12.06.1995 r. [Google Scholar]
  42. Wolska-Bagińska A., Ochrona danych osobowych świadka i pokrzywdzonego w procesie karnym, „Prokuratura i Prawo” 2019, 1. [Google Scholar]
  43. Woźniak Ł., Glosa do uchwały SN z 20.01.1999 r., I KZP 21/98, OSP 1999 nr 6. [Google Scholar]
  44. Współczesny polski proces karny. Księga ofiarowana Prof. Tadeuszowi Nowakowi, S. Stachowiak (red.), Poznań 2002. [Google Scholar]
  45. Zagrodnik J., Dopuszczalność kumulacji roli procesowej pokrzywdzonego z innymi rolami procesowymi w postępowaniu karnym, „Problemy Prawa Karnego” 2001, 24. [Google Scholar]
  46. Zasady procesu karnego wobec wyzwań współczesności. Księga ku czci Profesora S. Waltosia, J. Czapska, A. Gaberle, A. Światłowski, A. Zoll (red.), Warszawa 2000. [Google Scholar]
  47. Zbieranek A., Zastosowanie instytucji świadka anonimowego w świetle badań ankietowych prokuratorów oraz asesorów prokuratury z obszaru właściwości Prokuratury Regionalnej w Katowicach, „Prokuratura i Prawo” 2022, 7–8. [Google Scholar]
  48. Zbieranek A., Kształtowanie się linii orzeczniczej sądów polskich w sprawach karnych z udziałem świadka anonimowego a zasada swobodnej oceny dowodowej, „Prokuratura i Prawo” 2022, 11. [Google Scholar]
  49. Zbieranek A., Świadek anonimowy. Studium karnoprocesowe i empiryczne, Bydgoszcz 2024 (niepublikowania rozprawa doktorska, https://kpsw-uczelnia.bip.gov.pl/fobjects/download/ 2070306/rozprawa-doktorska-mgr-adama-zbieranek-pdf.html [dostęp online: 27.12.2025]. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.