Małżeństwo według kan. 1055 KPK 1983



Abstrakt

Niniejszy artykuł pozwala prześledzić złożony proces redagowania kan. 1055 KPK 1983, który dokonywał się podczas prac nad rewizją KPK. Zawiera analizę źródeł wspomnianego kanonu. Prezentuje miejsce tej normy w Kodeksie. W artykule przeanalizowane zostały również szczegółowe uregulowania prawne zawarte w kan. 1055 KPK 1983.

               Małżeństwo ukazane zostało w kan. 1055, §1 KPK 1983, zasadniczo w perspektywie przymierza (foedus), jednak prawodawca nie zrezygnował z idei kontraktu, co potwierdza kan. 1055, § 2 KPK 1983. Małżeństwo, jako totius vitae consortium, zakładające wzajemne osobowe oddanie się sobie małżonków w miłości, według kan. 1055, §1 KPK 1983 jest nie tylko wspólnotą w dziedzinie życia intymnego małżonków, lecz także wspólnotą we wszystkich innych dziedzinach życia. W kanonie tym zniknął podział celów małżeństwa na pierwszorzędne i drugorzędne, a także ich hierarchizacja. Zmniejszony został dystans pomiędzy małżeństwem in fieri, a małżeństwem in facto esse. Zharmonizowane zostały elementy subiektywne, nieinstytucjonalne małżeństwa z instytucjonalnymi, o charakterze publicznym. Ponadto w kan. 1055, §1 KPK 1983 udało się stworzyć swoistą wewnętrzną dynamikę, wyrażającą się w tym, iż małżeństwo z instytucji prawa naturalnego, zostało wyniesione do porządku sakramentalnego, w porządku zbawienia.


Słowa kluczowe

małżeństwo; umowa małżeńska; sakrament małżeństwa; definicja małżeństwa

Codex Iuris Canonici. Auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, AAS 75: 1983, I - XXX + s. 1 – 317; [Google Scholar]
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus. Fontium annotatione et indice analytico - alphabetico auctus, Libreria Editrice Vaticana 1989; [Google Scholar]
AAVV, Małżeństwo, w: Encyklopedia katolicka, Tom XI, LU AN – „MARYAWITA”, Lublin 2006, kol. 1054-1114; [Google Scholar]
Bonfante P., Instituzioni di diritto romano, Torino 1957; [Google Scholar]
Bonnet A., L`essenza del matrimonio canonico. Contributo allo studio dell`amore coniugale. Il momento constitutivo del matrimonio, Padova 1976; [Google Scholar]
Capello F., Tractatus canonico - moralis de sacramentis. De Matrimonio. Accedunt apendices. De iure matrimoniali Orientalium et de iure italico post Concordatum vigente, Tom 3, Romae 1933; [Google Scholar]
Castańo J., Il sacramento del matrimonio, Tom I, Roma 1991; [Google Scholar]
Chiappetta L., Il Codice di Diritto Canonico. Commento giuridico – pastorale, Vol. 2, Libri II-IV-V-VI, Bologna 2011; [Google Scholar]
Code de droit canonique annoté. Traduction et adaptation françaises des commentaires de l`Université pontificale de Salamanque publiés sous la direction du Professeur Lamberto Echeverria. Traduction française révisée du Code par La Société internationale de droit canonique et de législationns religieuses comparés avec le concours de la Faculté de droit canonique de l`Université Saint-Paul d`Ottava et de la Faculté de droit canonique de l`Institut catholique de Paris, Paris-Bourges 1989; [Google Scholar]
Coetus Studiorum „de Matrimonio”, Sessio I (dd. 24-29 octobris 1966 habiti), Communicationes XXXII: 2000, n. 2, s. 175-227; [Google Scholar]
Coetus studiorum de iure matrimoniali, Communicationes IX: 1977, n. 1, s. 117-146; [Google Scholar]
Coetuum Studiorum Labores. De Matrimonio, Acta commissionis, Communicationes III: 1971, n. 1, s. 69-81; [Google Scholar]
Corpus Iuris Canonici. Editio Lipsiensis secunda post Aemilii Ludouici Richteri curas ad librorum manu scriptorum et editionis romanae fidem recognouit et adnotatione critica instruxit Aemilius Fridberg, Pars I (Decretum Gratiani) et II (Decretalium collectiones), Graz 1955; [Google Scholar]
Czapla M., Pojęcie „matrimoniale foedus” w kan 1055, §1 kpk, Ius Matrimoniale 5: 2000, (11), s. 23 – 41; [Google Scholar]
De la Hera A., La communitas conjugalis en la constitución „Gaudium et spes”, w: Ius Sacrum, Padeborn 1969, s. 509—520; [Google Scholar]
de Smet A., De sponsalibus & Matrimonio. Tractatus Canonicus & Theologicus necnon historicus ac juridico – civilis, Tom 1, Brugis 1923; [Google Scholar]
Mały słownik terminów i pojęć filozoficznych dla studiujących filozofię chrześcijańską, Warszawa 1983; [Google Scholar]
Denzinger H., Schönmetzer A., Enchiridion symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum, Barcinone - Friburgi Br. – Romae 1976; [Google Scholar]
Die Summa Magistri Rolandi, Nachmals Papstes Alexander III, Nebst einem anhange, Incerti Auctoris quaestiones, Herausgegeben von F. Thaner, Insbruck 1874; [Google Scholar]
Digesta, w: Corpus Iuris Civilis, editio stereotypa quinta, Volumen primum Institutiones recognovit P. Krueger, Digesta recognovit Th. Mommsen, BEROLINI 1889; [Google Scholar]
Duda J., Katolícke manželské právo, Spišská Kapitula - Spišské Podhradie 1996; [Google Scholar]
Fayer C., La familia romana. Aspetti giuridici ed antiquari sponsalia matrimonio dota, Parte seconda, Roma 2005; [Google Scholar]
Franck B., Vers un nouveau droit canonique? Présentation, commentaire et critique du Code de droit canonique de l`Église catholique latine révisé à la lumiere de Vatican II, Paris 1983; [Google Scholar]
Gajda P., Prawo małżeńskie Kościoła Katolickiego, Tarnów 2000; [Google Scholar]
Goti Ordeñana J., Observaciones al nuevo can. 1055 §1, Revista Española de Derecho Canonico 40: 1984, n. 115, s. 283-331; [Google Scholar]
Encyklopedia Katolicka. Pod redakcją S. Wielgusa, J. Duchniewskiego, M. Daniluka, S. Fity. J. Misiurka, M. Ruseckiego. A. Stępnia, A. Weissa. Tom VII. IGNORATIO ELENHI – JĘDRZEJÓW, Lublin 1997; [Google Scholar]
Góralski W., Górecki E., Krukowski J., Krzywda J., Majer P., Zubert B., Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, Tom III/2, Księga IV. Uświęcające zadanie Kościoła , Część I. Sakramenty. Część II. Pozostałe akty kultu Bożego. Część III. Miejsca i czasy święte, Pallottinum 2011, s. 252; [Google Scholar]
Góralski W., Kanoniczna zgoda małżeńska (Kanony: 1095 - 1107), Gdańsk 1991; [Google Scholar]
Góralski W., Małżeństwo – wspólnotą całego życia mężczyzny i kobiety, w: Ius Matrimoniale. Ze studiów nad kościelnym prawem małżeńskim, Tom I, Lublin 1990, s. 7 – 19; [Google Scholar]
Góralski W., Małżeństwo kanoniczne, Warszawa 2011; [Google Scholar]
Góralski W., Małżeństwo w prawie kanonicznym, Prawo Kanoniczne 54: 2011, n.1-2, s. 127-143; [Google Scholar]
Góralski W., Wspólnota całego życia, Częstochowa 1995; [Google Scholar]
Grocholewski Z., Jan Paweł II – prawodawca, Palestra 2003, nr 11-12, s. 81-87; [Google Scholar]
Gutierrez A., Il matrimonio. Essenza - fine amore coniugale. Con particolare riferimento alla donna recisa, Napoli 1974; [Google Scholar]
Häring B., Il matrimonio problema scottante. Problemi e prospettive attuali nella Tradizione e nel Magistero, Roma 1969; [Google Scholar]
Hemperek P., Góralski W., Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego. Część 1. Historia źródeł i nauki prawa kanonicznego. Tom 1. Lublin 1995; [Google Scholar]
Hemperek P., Góralski W., Przytuła F., Bakalarz J,. Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego. Księga III. Nauczycielskie zadanie Kościoła. Księga IV. Uświęcające zadanie Kościoła, Lublin 1986; [Google Scholar]
Hendriks J., Diritto matrimoniale. Commento ai canoni 1055 - 1165 del Codice di diritto canonico, Milano 1999; [Google Scholar]
Huber J., Coniunctio. Communio. Consortium, Observationes ad terminologiam notionis matrimonii, Periodica 75: 1986 , s. 393-408 ; [Google Scholar]
Instructio pastoralis, w: Sacrosanctum Oecumenicum Conciluim Vaticanum Secundum, Schemata Constitutuinum et Decretorum de quibus disceptabitur in Concilii sessionibus. Schema Decreti de Matrimonii Sacramento, Typis Polyglottis Vaticanis MCMLXIII; [Google Scholar]
Instytucje Justyniana. Z łacińskiego przełożył i przedmową opatrzył C. Kunderewicz. Warszawa 1986; [Google Scholar]
Jan Paweł II, Adhortatio Apostolica Familiaris consortio, AAS 74: 1982, s. 81 – 191; [Google Scholar]
Jan Paweł II, Konstytucja Apostolska Magnum matrimonii sacramentum, w: Jan Paweł II, Dzieła zebrane, Tom IV, Konstytucje Apostolskie, Listy Motu proprio i Bulle, Orędzia na świetowe dni, [Wydawnictwo M, b.m.w.], s. 34-36; [Google Scholar]
Jougan A., Słownik kościelny łacińsko-polski, Warszawa 1992 ; [Google Scholar]
Kaiser M., Grundfragen des kirchlichen Eherechts, 6 Kapitel: Das Sakrament der Ehe, w: Handbuch des katholischen Kirchenrechts, Herausgegeben von J. Listl, H. Müller, H. Schmitz, Regensburg 1983, s. 730 - 746; [Google Scholar]
Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum 1994 [skrót: KKKat]; [Google Scholar]
Leszczyński G., Dobro małżonków jako przedmiot symulacji zgody małżeńskiej, Folia Iuridica 81, 2017, s. 29-41; [Google Scholar]
Moneta P., Il matrimonio (cann. 1055-1165), w: Il Diritto nel ministero della Chiesa. La funzione di sanctificare della Chiesa. I beni temporali della Chiesa. Le sanzioni nella Chiesa. I procesi – Chiesa e communità politica, a cura del Gruppo Italiano Docenti di Diritto Canonico, Roma 1992, s. 165-315; [Google Scholar]
Moneta P., Il matrimonio nel nuovo diritto canonico, Genova 1988; [Google Scholar]
Morgante M., I sacramenti nel Codice di Diritto Canonico, Edizooni Paoline [Milano] 1986; [Google Scholar]
Müller G., Dogmatyka katolicka, Wrocław 2015; [Google Scholar]
Navarrete U., Schema iuris recogniti «De matrimonio». Textus et observationes, Periodica 63: 1974 fasc. 4, s. 611-658; [Google Scholar]
Pastwa A., Istotne elementy małżeństwa. W nurcie odnowy personalistycznej, Katowice 2007; [Google Scholar]
Pawluk T., Prawo Kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II. Prawo małżeńskie, Tom 3, Olsztyn 1996; [Google Scholar]
Piotr Lombard, Cztery księgi sentencji, Tom II, Przełożył Bp J. Wojtkowski, Olsztyn 2015; [Google Scholar]
Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Recognoscendo, Codex Iuris Canonici Schema novissimum iuxta placita patrum commissionis emendatum atque summo Pontifici praesentatum, Libreria Editrice Vaticana 1982; [Google Scholar]

Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Recognoscendo, Schema documenti pontificii quo disciplina canonica de sacramentis recignoscitur, Typis Polyglottis Vaticanis MCMLXXV; [Google Scholar]

Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Recognoscendo, Schema Codicis Iuris Canonici iuxta animadversiones S.R.E. Cardinalium, Episcoporum Conferentiarum, Dicasteriorum Curiae Romanae, Universitatum Facultatumque ecclesiasticarum necnon Superiorum Institutorum vitae consecratae recognitum, Libreria Editrice Vaticana 1980 [Google Scholar]
Prawo rzymskie, Słownik encyklopedyczny, red. W. Wołodkiewicz, Warszawa 1986; [Google Scholar]
Regatillo E. Ius sacramentarium, Sal Terrae 1960; [Google Scholar]
Rozwadowski W., Prawo rzymskie. Zarys wykładu wraz z wyborem źródeł, Poznań 1992; [Google Scholar]
Rybczyk J., Projekt reformy prawa małżeńskiego: (część I – kanony 1012 – 1034), Prawo Kanoniczne 20: 1977, n. 1-2, s. 201-211; [Google Scholar]
Sarmiento A., Małżeństwo chrześcijańskie. Podręcznik teologii małżeństwa i rodziny, Kraków 2002; [Google Scholar]
Schwendenwein H., Das neue Kirchenrecht Gesamtdarstellung, Graz - Wien - Köln 1984; [Google Scholar]
Serrano Ruiz J., Inspirazione conciliare nei principi generali del matrimonio canonico, w: Codice del Vaticano II. Matrimonio canonico, Bologna 1985; [Google Scholar]
Serrano Ruiz J., Putrino G., Castaño J., Pompedda M., Bonnet P., Vitale A., Grocholewski Z., Salerno F., Matrimonio canonico fra tradizione e rinnovamento, Bologna 1985; [Google Scholar]
Skrzypczak R., Sakrament małżeństwa, w: Znaki tajemnicy. Sakramenty w teorii i praktyce Kościoła, red. K. Porosło, R. Woźniak, WAM 2018, s. 501-535; [Google Scholar]
Słownik Teologii Biblijnej, red. X. Leon – Dufour, Poznań 1990; [Google Scholar]
Smiljan P., D. Kožul D., La dottrina matrimoniale de Concilio Vaticano II, Romae 1980; [Google Scholar]
Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Pallotinum 2002; [Google Scholar]
Sondel J., Słownik łacińsko - polski dla prawników i historyków, Kraków b.d.w.; [Google Scholar]
Stankiewicz A., De origine definitionis matrimonii in Decreto Gratiani, Periodica de re morali canonica liturgica 71: 1982, s. 211-229; [Google Scholar]
Stawniak H., Problem „bonum coniugum” , Prawo Kanoniczne 32: 1989 n. 1-2, s. 97 - 118; [Google Scholar]
Stawniak H., Wspólnotowy charakter małżeństwa w świetle nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego, Prawo Kanoniczne 31: 1988, n. 3-4, s. 109-130; [Google Scholar]
Sztafrowski E., Podręcznik Prawa Kanonicznego, Tom 1, Warszawa 1985; [Google Scholar]
Sztafrowski E., Podręcznik Prawa Kanonicznego, Tom 4, Warszawa 1986; [Google Scholar]
Sztafrowski E., Prawo kanoniczne w okresie odnowy soborowej. Podręcznik dla duchowieństwa, Tom 2, Warszawa 1979; [Google Scholar]
Sztychmiler R., Doktryna Soboru Watykańskiego II o celach małżeństwa i jej recepcja w Kodeksie Prawa kanonicznego z roku 1983, Lublin 1993; [Google Scholar]
Sztychmiler R., Implikacje procesowe ujęcia celów małżeństwa w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r. , w: Przymierze małżeńskie, pod red. W. Góralskiego i R. Sztychmilera, Lublin 1993, s. 75-95; [Google Scholar]
Sztychmiler R., Pojęcie małżeństwa chrześcijańskiego, Roczniki Nauk Prawnych 1-2: 1991-1992, s. 29-52; [Google Scholar]
Testa B., Sakramenty Kościoła. Poznań 1998; [Google Scholar]
The Code of Canon Law. A text and commentary, Comissioned by The canon Law Society of America, Edited by J. Coriden, T. Green, D. Heintschel, New York - Mahwah 1985; [Google Scholar]
Vela L., De personalismo in iure matrimoniali novi Codicis, Periodica de re morali canonica, liturgica” 79 : 1990 , s. 37—67; [Google Scholar]
Wernz P., Ius canonicum ad Codicis normam exactum. Opera P. P. Vidal SI. Ius matrimoniale, Tom V, Romae 1928; [Google Scholar]
Wielka Encyklopedia Powszechna PWN. Tom 2. Bli-Deo, Warszawa 1963 [Google Scholar]
Vitali E., S. Berlingò S., Il matrimonio canonico, [Giuffré Editore, b.d.w.], [Google Scholar]
Vlaming T., Bender L., Praelectiones iuris matrimonii ad normam Codicis Iuris Canonici, Bussum in Hollandia 1950; [Google Scholar]
von Hildebrand D., Małżeństwo, Poznań 2017; [Google Scholar]
Wąsik W., Recepcja nauczania Soboru Watykańskiego II na temat sakramentów w kan. 840 KPK 1983, Kieleckie Studia Teologiczne 14: 2015, s. 107 – 128; [Google Scholar]
Żurowski M., Kanoniczne prawo małżeńskie Kościoła katolickiego, Katowice 1987; [Google Scholar]
Żurowski M., Kanoniczne prawo małżeńskie okresu posoborowego. Katowice 1976; [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2019-12-31


Dział
Prawo kanoniczne

Udostępnij

Wąsik, W. (2019). Małżeństwo według kan. 1055 KPK 1983. Kieleckie Studia Teologiczne, 18, 185-206. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/kst/article/view/2185

Wojciech Wąsik  wwasik@kielce.opoka.org.pl
Wyższe seminarium Duchowne w Kielcach  Polska
https://orcid.org/0000-0001-9443-3429

Ks. Wojciech WĄSIK – Ukończył studia w WSD w Kielcach (mgr teologii), a następnie studia specjalistyczne z zakresu prawa kanonicznego na KUL-u zakończone doktoratem. Wiceoficjał Sądu Biskupiego w Kielcach i wykładowca prawa kanonicznego w WSD w Kielcach. Autor książki „Obo­wiązki rodziców związane z przyjęciem przez ich dzieci sakramentu chrztu, bierzmo­wania i Eucharystii” (Kielce 2015), haseł z zakresu prawa kanonicznego w „Encyklopedii chrześcijaństwa” (Kielce 2000). Publikował swoje artykuły m.in. w pracy zbiorowej „Wiara i Rozum” (Kielce 2001), w „Kieleckich Studiach Teologicznych”, „Kieleckim Przeglądzie Diecezjalnym” oraz „Obecnych”. E-mail: wwasik@kielce.opoka.org.pl





1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r., autor publikacji przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma Kieleckie Studia Teologiczne. Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

2. Za zgodą redakcji czasopisma opublikowane artykuły w Biblical Annals mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

3. Redakcja publikuje teksty on line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL.


Inne teksty tego samego autora