Rozumienie narodu w perspektywie nauczania społecznego Kościoła



Abstrakt

Zagadnieniu narodu swoją uwagę poświęcają przedstawiciele szeregu dyscyplin naukowych, głównie społecznych i humanistycznych. W dyskusji tej udział bierze także katolicka nauka społeczna, stosując przy tym własną aparaturę badawczą i metody aplikacji uzyskiwanych efektów, czego prezentację stanowi niniejszy artykuł. W obliczu trudności związanych z precyzyjną definicją pojęcia narodu, za ważne uznać należy próby teoretycznego jego ujęcia. Do większości z nich nawiązuje także społeczna nauka Kościoła, opisując naród jako wspólnotę ludzi odznaczającą się wspólnym pochodzeniem, językiem i kulturą oraz posiadającą wspólną świadomość polityczną. W oparciu o te zasady własne nauczanie na temat narodu formułował Jan Paweł II, uwzględniając sytuację zmieniającego się świata przełomu tysiącleci. Ważne miejsce w kontekście omawianego dyskursu na temat narodu i przysługujących mu praw, zajmuje także wskazanie błędnych zasad moralności narodowej, z dwiema podstawowymi – kosmopolityzm i nacjonalizm.


Słowa kluczowe

Pojęcie narodu; teoria polityki; nauka społeczna Kościoła; prawa narodu; Jan Paweł II; patriotyzm; kosmopolityzm; nacjonalizm

Źródła:
PIUS XI, Mit brennender Sorge, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
PIUS XII, Summi Pontificatus, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN XXIII, Pacem in terris, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
SOBÓR WATYKAŃSKI II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym «Gaudium et spes», w: Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Pallottinum, Poznań 2002, s. 526-606. [Google Scholar]
PAWEŁ VI, Populorum progressio, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Centesimus annus, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Christifideles laici, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Dives in misericordia, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Ecclesia in Africa, https://papiez.wiara.pl/Dokumenty_JP2/Adhortacje (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Gratissimam sane, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Orientale Lumen, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Parati semper, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEL II, Reconciliatio et Paenitentia, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Redemptor hominis, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Sollicitudo rei socialis, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Veritatis splendor, https://nauczaniepapieskie.opoka.org.pl (25.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Homilia podczas Mszy św. odprawionej pod szczytem Jasnej Góry dla pielgrzymów z Dolnego Śląska i Śląska Opolskiego, 5 czerwca 1979, http://nauczaniejp2.pl/dokumenty/wyswietl/id/611 (15.09.2020)
JAN PAWEŁ II, List Apostolski z okazji pięćdziesiątej rocznicy wybuchu drugiej wojny światowej, https://ekai.pl/papiez-na-lecie-wybuchu-wojny/ (20.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Przemówienie w siedzibie UNESCO, 2 czerwca 1980, http://wiez.pl/laboratorium/teksty.php?przyszlosc_czlowieka_zalezy_od_kultury_przemowieni&p=1 (15.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Przemówienie do Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych z okazji 50-lecia jej powstania, 5 października 1995, http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1995/october/documents/hf_jp-ii_spe_05101995_address-to-uno.html (15.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Orędzie na Światowy Dzień́ Pokoju 2000 roku, https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/przemowienia/dzien_pokoju_01012000.html (18.09.2020). [Google Scholar]
Jan Paweł II, Przemówienie podczas audiencji z okazji przyznania Janowi Pawłowi II Nagrody Karola Wielkiego, 24 marca 2004, http://nauczaniejp2.pl/dokumenty/wyswietl/id/1380/pos/8/haslo/problemy%20rodziny,%20trudności%20rodziny (19.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Przesłanie z okazji 50. rocznicy powstania Papieskiego Komitetu Nauk Historycznych, 16 kwietnia 2004, http://nauczaniejp2.pl/dokumenty/wyswietl/id/1369 (18.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Przemówienie do uczestników zgromadzenia plenarnego Papieskich Dzieł Misyjnych, 11 maja 2004, http://nauczaniejp2.pl/dokumenty/wyswietl/id/1363/pos/4/haslo/cierpienie%20narodów (16.09.2020). [Google Scholar]
JAN PAWEŁ II, Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci, Kraków: Znak 2005. [Google Scholar]
FRANCISZEK, Przemówienie do uczestników sesji plenarnej Papieskiej Akademii Nauk Społecznych, 2 maja 2019, https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/franciszek_i/przemowienia/akademias_02052019.html (19.09.2020). [Google Scholar]
PAPIESKA RADA «IUSTITIA ET PAX», Kompendium nauki społecznej Kościoła, Kielce: Jedność 2005. [Google Scholar]

Opracowania:
ANDERSON B., Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, Kraków: Znak 1997. [Google Scholar]
BABIŃSKI G., Pogranicze polsko-ukraińskie. Etniczność, zróżnicowanie religijne, tożsamość, Kraków: Nomos 1997. [Google Scholar]
BARTH F., Grupy i granice etniczne: społeczna organizacja różnic kulturowych, w: Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, red. M. KEMPNY, E. NOWICKA, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2004. [Google Scholar]
BRUBAKER R., Ethnicity without Groups, Cambridge: Cambridge University Press 2004. [Google Scholar]
CALHOUN C., Nacjonalizm, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne 2007. [Google Scholar]
CONNOR W., Ethnonationalism. The Quest for Understanding, Princeton: Princeton University Press 1994. [Google Scholar]
DEUTSCH K., Nationalism and Social Communication. An Inquiry into the Foundations of Nationality, Cambridge: MIT Press 1966. [Google Scholar]
GELLNER E., Narody i nacjonalizm, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1991. [Google Scholar]
GIDDENS A., The Nation-State and Violence, Cambridge: Polity Press 1985. [Google Scholar]
HROCH M., Małe narody Europy. Perspektywa historyczna, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 2003. [Google Scholar]
KŁOSKOWSKA A., Skąd i po co naród?, „Znak” 49(1997)3, s. 69-78. [Google Scholar]
KŁOSKOWSKA A. Socjologia kultury, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1983. [Google Scholar]
KOHN H., The Idea of Nationalism. A Study in Origins and Background, New York: Routledge 2005. [Google Scholar]
Leksykon politologii, red. A. ANTOSZEWSKI, R. HERBUT, Wrocław: Atla 2 2004. [Google Scholar]
MISIAK R., Kosmopolityzm jako zagrożenie życia narodowego w nauczaniu społecznym Kościoła, „Colloquia Theologica Ottoniana” 2(2009)2, s. 41-53. [Google Scholar]
MISIAK R., Nacjonalizm jako skrajność narodowa w nauczaniu społecznym Kościoła, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” 22(2015), s. 257-272. [Google Scholar]
PIOTROWSKI A., ZIÓŁKOWSKI M., Zróżnicowanie językowe a struktura społeczna, Warszawa: PWN 1976. [Google Scholar]
PIWOWARSKI W., ABC katolickiej nauki społecznej, Pelplin: Wydawnictwo Diecezjalne 1993. [Google Scholar]
SETON-WATSON H., Nations and States: An Enquiry into the Origins of Nations and the Politics of Nationalism, London: Westview Press 1977. [Google Scholar]
Słownik katolickiej nauki społecznej, red. W. PIWOWARSKI, Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX 1993. [Google Scholar]
Słownik pojęć i tekstów kultury: terytoria słowa, red. E. SZCZĘSNA, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 2002. [Google Scholar]
SPIECKER M., Naród a wyznanie, „Naród – Wolność – Liberalizm” (Kolekcja Communio” 9), Poznań: Pallottinum 1994, s. 86-99. [Google Scholar]
STRZESZEWSKI CZ., Nauczanie społeczne Piusa XII, „Chrześcijanin w świecie” 1989, nr 188, s. 68–79. [Google Scholar]
TOSO M., Umanesimo sociale. Viaggio nella dottrina sociale della Chiesa e dintorni, Roma: LAS 2002. [Google Scholar]
TUROWSKI J., Socjologia. Wielkie struktury społeczne, Lublin: TN KUL 1994. [Google Scholar]
WEBER M., Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2002. [Google Scholar]
ZNANIECKI F., Współczesne narody, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1990. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2020-12-30


Dział
Artykuły naukowe

Udostępnij

Dudała, R. (2020). Rozumienie narodu w perspektywie nauczania społecznego Kościoła. Kieleckie Studia Teologiczne, 19. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/kst/article/view/3547

Rafał Dudała  rafal.dudala@ujk.edu.pl
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach  Polska
https://orcid.org/0000-0002-9942-3470

Ks. dr hab. Rafał Dudała, prof. UJK – doktor habilitowany nauk społecznych (w dyscyplinie: nauki o polityce i administracji), doktor teologii (specjalność: nauka społeczna Kościoła); kierownik Zakładu Nauki o Polityce w Instytucie Stosunków Międzynarodowych i Polityk Publicznych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, wykładowca Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach; obszar badań: teoria polityki, system polityczny, modele demokracji, relacja państwo – Kościół, współczesne procesy społeczno-polityczne i kulturowo-religijne.





1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r., autor publikacji przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma Kieleckie Studia Teologiczne. Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

2. Za zgodą redakcji czasopisma opublikowane artykuły w Biblical Annals mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

3. Redakcja publikuje teksty on line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL.