Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Nagłówek strony

Online First

Teologia pastoralna

Rektorzy katolickich ośrodków naukowych wobec języka w liturgii. Postulaty dotyczące modyfikacji dyscypliny kościelnej względem języka liturgicznego w latach 1959–1960 – słowo wstępu i tłumaczenie

DOI: https://doi.org/10.52097/wpt.10416  [Google Scholar]
Opublikowane: 26.10.2026

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza postulatów rektorów katolickich ośrodków naukowych z lat 1959–1960 dotyczących modyfikacji dyscypliny kościelnej względem języka liturgii. Przedmiot badań stanowią listy kierowane do Stolicy Apostolskiej, opublikowane w Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando, które dotąd pozostawały w dużej mierze nieobecne w polskiej refleksji teologiczno-liturgicznej. W pierwszej części artykułu określono kontekst historyczny debat nad językiem celebracji oraz wskazano wcześniejsze decyzje Kościoła względem dopuszczenia języków narodowych do sprawowania sakramentów i Mszy św. W drugiej części przedstawiono źródła, tj. postulaty rektorów katolickich ośrodków naukowych, w układzie tabelarycznym, wraz z tłumaczeniem oryginalnych tekstów źródłowych (zwłaszcza łacińskojęzycznych) na język polski. W trzeciej części dokonano ich syntetycznej analizy, wskazując wspólne perspektywy reformy: potrzebę pogłębienia uczestnictwa wiernych, rozszerzenie użycia języka narodowego w celebracji oraz zachowanie łaciny w kluczowych elementach liturgii. W zakończeniu zebrano główne wnioski dotyczące ewolucyjnego charakteru proponowanych zmian oraz ich znaczenia dla soborowej i posoborowej reformy liturgicznej. Artykuł wykorzystuje metodę analityczno-syntetyczną oraz translatorską. Jego nowatorski charakter polega na opracowaniu i udostępnieniu nieznanych w polskim środowisku naukowym źródeł oraz ukazaniu ich jako ważnego świadectwa przedsoborowej refleksji nad językiem liturgii. Publikacja wnosi wkład do badań nad historią reformy liturgicznej i rolą środowisk akademickich w procesie przygotowań do Soboru Watykańskiego II i następującej po nim reformy liturgicznej.

Bibliografia

  1. Braga, Carlo. La riforma liturgica di Pio XII: Documenti. I. La “Memoria sulla riforma liturgica”. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 2003. [Google Scholar]
  2. Bugnini, Annibale. The Simplification of the Rubrics: Spirit and Practical Consequences of the Decree of the Sacred Congregation of Rites, March 23, 1955. Doyle and Finegan, 1955. [Google Scholar]
  3. “Epistola.” In Documenta pontificia ad instaurationem liturgicam spectantia, edited by Annibale Bugnini, 666–67. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1953. [Google Scholar]
  4. Facultas Theologica Universitatis Argentinensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 805–11. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  5. Facultas Theologica Baltimorensis Sanctae Mariae. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 633–37. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  6. Facultas Theologica Neapolitana. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 697–722. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  7. Facultas Theologica Universitatis Monasteriensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 795–803. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  8. Facultas Theologica Universitatis Oenipontanae. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 791–94. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  9. Facultas Theologica Treverensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 735–70. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  10. Froger, Jacques. Le concile de Trente a-t-il prescrit de donner des explications en langue vulgaire pendant les cérémonies liturgiques? Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1959. [Google Scholar]
  11. Makowski, Dawid. “Laien als Ministranten in der Liturgie? Ein historischer und theologi-scher Überblick über die Zulassung von Laien als Messdiener.” Ephemerides Liturgicae 139, no. 2–3 (2025): 254–57. [Google Scholar]
  12. Małaczyński, Franciszek. “Pierwszy Międzynarodowy Kongres Duszpasterstwa Liturgicznego w Asyżu.” Ruch Biblijny i Liturgiczny 10, no. 2 (1957): 125–33. https://doi.org/10.21906/rbl.2611. [Google Scholar]
  13. Pontificia Universitas Catholica Chilensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 555–60. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  14. Pontificia Universitas Comillensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 51–160. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  15. Pontificia Universitas Salmanticensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 539–54. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  16. Pontificia Universitas Xaveriana. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 43–50. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  17. Rimski Misal slovĕnskim jezikom prĕsv. G. N. Urbana Papi VIII povelĕnjem izdan. Missale Romanum slavonico idiomate ex decreto Sacrosancti Concilii Tridentini restitutum S. Pii V Pontificis Maximi iussu editum a Pio X reformatum et Ssmi D. N. Pii XI auctoritate vulgatum. Typis Polyglottis Vaticanis, 1927. [Google Scholar]
  18. Sacra Congregatio de Propaganda Fide. “Instructio ad Missionarios.” In Documenta pontificia ad instaurationem liturgicam spectantia, edited by Annibale Bugnini, 279–80. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1953. [Google Scholar]
  19. Sacra Congregatio Rituum. “Decretum: Collectio Rituum in usum cleri Archidioecesis Vindobonensis.” In Documenta pontificia ad instaurationem liturgicam spectantia, edited by Annibale Bugnini, 396–97. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1953. [Google Scholar]
  20. Sacra Congregatio Rituum. “Decretum: De usu linguae italicae in celebratione Baptismi.” Acta Apostolicae Sedis 45 (1953): 195–98. [Google Scholar]
  21. Sacra Congregatio Rituum. “Decretum: De usu linguae slavonicae in sacra liturgia.” Acta Sanctae Sedis 40 (1907): 54–58. [Google Scholar]
  22. Sacra Congregatio Rituum. “Decretum: Rituale lingua vernacula pro dioecesibus Americae Septentrionalis.” In Documenta pontificia ad instaurationem liturgicam spectantia, edited by Annibale Bugnini, 789–92. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1959. [Google Scholar]
  23. Sacra Congregatio Rituum. “Decretum: Rituale lingua vernacula pro dioecesibus Germaniae.” In Documenta pontificia ad instaurationem liturgicam spectantia, edited by Annibale Bugnini, 699. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1953. [Google Scholar]
  24. Sacra Congregatio Rituum. “Decretum: Rituale lingua vernacula pro dioecesi Luganensi.” In Documenta pontificia ad instaurationem liturgicam spectantia, edited by Annibale Bugnini, 816–20. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1959. [Google Scholar]
  25. Sacra Congregatio Rituum. “Decretum: Rituale lingua vulgari pro Gallia.” Ephemerides Liturgicae 62 (1948): 280–82. [Google Scholar]
  26. Sacra Congregatio Rituum. “Instructio de musica sacra et sacra liturgia ad mentem Litterarum Encyclicarum Pii Papae XII Musicae sacrae disciplina et Mediator Dei.” Acta Apostolicae Sedis 50 (1958): 630–63. [Google Scholar]
  27. Sacra Congregatio S. Officii. “Epistola: Usus linguae vulgaris in Missis in cantu pro Germania.” Ephemerides Liturgicae 69 (1955): 395. [Google Scholar]
  28. Sacra Congregatio S. Officii. “Indultum: Concessio Missalis lingua Sinensi.” In Documenta pontificia ad instaurationem liturgicam spectantia, edited by Annibale Bugnini, 663–64. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1953. [Google Scholar]
  29. Sacra Congregatio S. Officii. “Indultum: Lectiones Missae lingua vernacula in dioecesibus Galliae.” In Documenta pontificia ad instaurationem liturgicam spectantia, edited by Annibale Bugnini: 899. Centro Liturgico Vincenziano-Edizioni Liturgiche, 1953. [Google Scholar]
  30. Stawski, Krzysztof. “Sobór Trydencki a sprawa języka w liturgii.” Teologia Praktyczna 8 (2007): 93–108. [Google Scholar]
  31. Universitas Catholica Andegavensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 3–38. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  32. Universitas Catholica Insulensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 180–92. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  33. Universitas Catholica Lovaniensis, Facultas Sacrae Theologiae et Iuris Canonici. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 221–31. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  34. Universitas Catholica Lovanium. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 170–71. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  35. Universitas Catholica Lublinensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 239–52. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  36. Universitas Catholica Niagarae. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 471–72. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  37. Universitas Catholica Noviomagensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 478–79. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  38. Universitas Catholica Ottaviensis. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 481–94. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  39. Universitas Catholica Sophia. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 561–72. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  40. Universitas Catholica Tolosana. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 583–614. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]
  41. Universitas Laval. “Littera.” In Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando: Series I (Antepraeparatoria). Vol. 4, pt. 2: 532–34. Typis Polyglottis Vaticanis, 1961. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.