Artificial Intelligence in Judicial Systems: Constitutional Frameworks and Democratic Safeguards in Poland and India. A Comparative Governance Analysis [Sztuczna inteligencja w systemach wymiaru sprawiedliwości – ramy konstytucyjne i gwarancje demokratyczne w Polsce i Indiach. Analiza porównawcza modeli zarządzania]

Abstrakt

We examine how constitutional structures shape judicial AI governance through a comparative analysis of Poland and India. We propose Sovereign Digital Constitutionalism—constitutional compatibility, technological sovereignty, democratic accountability, and rights preservation—and show how the EU AI Act operationalises these principles for high-risk judicial AI. Poland’s governance-first sequencing (LEX-AIS within EU AI Act frameworks) contrasts with India’s implementation-first deployment (SUVAS, SUPACE, e-Courts Phase III), yielding distinct risk profiles and coordination demands. We develop a three-tier safeguards model  (constitutional, procedural, technical) and a judge-centred workflow in which AI assists but never decides. We argue that success depends less on technical sophistication than on constitutional safeguards, judicial leadership, and adaptive governance. We conclude with evidence-based recommendations for democratic jurisdictions integrating AI whilst preserving judicial independence and public legitimacy.

Badamy, w jaki sposób struktury konstytucyjne kształtują zarządzanie sztuczną inteligencją w wymiarze sprawiedliwości – przez porównawczą analizę sytuacji w Polsce i Indiach. Proponujemy koncepcję „suwerennego konstytucjonalizmu cyfrowego” – obejmującą zgodność z konstytucją, suwerenność technologiczną, demokratyczną odpowiedzialność oraz ochronę praw – i pokazujemy, w jaki sposób unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji (AI Act) wdraża te zasady w odniesieniu do sztucznej inteligencji stosowanej w sądownictwie, wiążącej się z wysokim ryzykiem. Polskie podejście – oparte na priorytecie zarządzania (LEX-AIS w ramach unijnej ustawy o sztucznej inteligencji) – kontrastuje z indyjskim podejściem opartym na priorytecie wdrażania (SUVAS, SUPACE, e-Courts Phase III), co skutkuje odmiennymi profilami ryzyka i wymogami w zakresie koordynacji. Wypracowujemy trójstopniowy model zabezpieczeń (konstytucyjnych, proceduralnych, technicznych) oraz model pracy skoncentrowany na sędziach, w którym sztuczna inteligencja pełni rolę pomocniczą, ale nigdy nie podejmuje decyzji. Stwierdzamy, że sukces zależy w mniejszym stopniu od zaawansowania technologicznego, a w większym od gwarancji konstytucyjnych, decydującej roli sądownictwa oraz adaptacyjnego zarządzania. Na zakończenie przedstawiamy potwierdzone naukowo zalecenia dla demokratycznych systemów prawnych wdrażających SI – z jednoczesnym zachowaniem niezależności sądownictwa oraz legitymacji społecznej.