Zur Hauptnavigation springen Zum Inhalt springen Zur Fußzeile springen
Językoznawstwo baner

Nr. 3/28 (2026)

Artykuły

Проектирование русско-польского словаря субстандарта на основе данных параллельного корпуса (на материале романов В. Пелевина Empire V, Бэтман Аполло, S.N.U.F.F. и их переводов на польский язык)

DOI: https://doi.org/10.25312/j.10816  [Google Scholar]
Veröffentlicht: 2026-10-23

Abstract

Статья посвящена теоретическому обоснованию и практическому проектированию модели двуязычного русско-польского словаря художественного субстандарта на основе эмпирических данных параллельного корпуса. Исследование выполнено на материале романов В. Пелевина Empire V (2006), Бэтман Аполло (2013), S.N.U.F.F. (2011) и их переводов на польский язык Эвы Роевской-Олеярчук и Александра Яновского. В работе критически осмысляются ограничения традиционной академической лексикографии при фиксации динамических слоев сниженной лексики, жаргонизмов и авторских неологизмов, выполняющих важные онтологические и текстообразующие функции в прозе постмодернизма. В качестве ключевого методологического инструмента автор применяет корпусно-ориентированный подход, совмещенный с расчетом статистического коэффициента специфичности идиолекта (weirdness). Проведенный сопоставительный анализ выявил значительную вариативность переводческих стратегий, а также неизбежность регистровых сдвигов и прагматических трансформаций, обусловленных индивидуальным стилем переводчиков. Итогом исследования стала пятизонная инвариантная структура словарной статьи, включающая лемму, корпусный индекс частотности, дистрибуцию эквивалентов, выровненный мини-конкорданс контекстов и транслатологический комментарий. Разработанный ресурс функционирует как верифицированный «словарь переводческих предложений», представляющий эквивалентность как динамическую дистрибутивную переменную. Внедрение подобных корпусно-ориентированных ресурсов открывает новые перспективы для описания переводческого процесса и надежного подбора функциональных эквивалентов в современной литературе.

Literaturhinweise

  1. Âvorski M. (2017), Rekonfiguraciâ v romannoj poètike Viktora Pelevina. Solipsizm – Âzyk – Istoriâ, Kandidatskaâ dissertaciâ, Poznanʹ: UAM, https://researchportal.amu.edu.pl/info/phd/UAM2c08c37675584342a500b083115d5e27 [dostup: 6.05.2026]. [Google Scholar]
  2. Balod A. (2004), Volšebnaâ kniga oborotnâ. Ironičeskij slovarʹ, https://proza.ru/2004/12/25-09 [dostup: 5.05.2026]. [Google Scholar]
  3. Biel Ł. (2015), Translatoryka korpusowa, „Rocznik Przekładoznawczy, 10. Studia nad teorią, praktyką i dydaktyką przekładu”, Warszawa: WUW, s. 15–37. [Google Scholar]
  4. Bogusławski A. (2013), Podstawy konfrontatywnej lingwistyki przekładowej, Łask: Oficyna Wydawnicza Leksem. [Google Scholar]
  5. Borysowski D. (2018), Dwutekst i wielotekst a problemy leksykografii przekładowej, praca doktorska, Opole: UO, https://repo.uni.opole.pl/info/phd/UO56e1ce5eaaf4436fb50c4d8e9f2727d3/ [dostęp: 20.06.2026]. [Google Scholar]
  6. Charciarek A. (2022), Korpus równoległy a ekwiwalentyzacja, „Przegląd Rusycystyczny”, nr 1(177), s. 55–75, https://doi.org/10.31261/pr.12888 [Google Scholar]
  7. Chlebda W. (2014), Od tematycznego frazeologicznego słownika przekładowego do alfabetycznego słownika par przekładowych, [w:] W.M. Chlebda (red.), Polsko-rosyjski słownik par przekładowych: tom zbiorczy „Podręcznego idiomatykonu polsko-rosyjskiego” (z. 1–5), Opole: WUO, https://repo.uni.opole.pl/info/article/UO757e9fc9a651416299081a2e1cf5ee96/ [dostęp: 20.06.2026]. [Google Scholar]
  8. German J.J. (2021), Igra slov v romane V. Pelevina S.N.U.F.F. i ego polʹskom perevode, „Przegląd Rusycystyczny” 2021, nr 4 (176), s. 115–135, https://doi.org/10.31261/pr.9500 [Google Scholar]
  9. Gračev M.A. (2003), Slovarʹ tysâčeletnego russkogo argo, Moskva: Ripol Klassik. [Google Scholar]
  10. Harciarek A. (2017), Parallelʹnyj korpus Intercorp v perevodnoj leksikografii, „Opera Slavica XXVII (Brno)”, nr 2, s. 5–17, https://rebus.us.edu.pl/bitstream/20.500.12128/14312/1/Charciarek_parallelnyj_korpus_intercorp.pdf [dostup: 6.05.2026]. [Google Scholar]
  11. Himik V.V. (2004), Bolʹšoj slovarʹ russkoj razgovornoj èkspressivnoj reči, Sankt-Peterburg: Norint. [Google Scholar]
  12. Jakuć K. (2025), Wiktora Pielewina teksty, interteksty i parateksty. Aspekt językowy i przekładowy, rozprawa doktorska, Katowice: UŚ, https://sbc.org.pl/Content/938431/PDF/4994_doktorat_Karina_Jakuc.pdf [dostęp: 6.05.2026]. [Google Scholar]
  13. Kuznecov S.A. (red.) (2006), Bolʹšoj tolkovyj slovarʹ russkogo âzyka, Sankt-Peterburg: Norint. [Google Scholar]
  14. Lemmatizator teksta & proverka N-gramm (2016), https://arsenkin.ru/tools/lemma [dostup: 20.06.2026]. [Google Scholar]
  15. Lubocha-Kruglik J. (2024), Bravyj novyj mir Viktora Pelevina. K voprosu o polʹskom perevode romana S.N.U.F.F., „Przekłady Literatur Słowiańskich”, T. 14, s. 1–19, https://doi.org/10.31261/PLS.2024.14.10 [Google Scholar]
  16. Lubocha-Kruglik J., Nurgali K. (2021), Parateksty avtora i Perevodčika (na materiale Proizvedenij Viktora Pelevina), „Przegląd Rusycystyczny”, z. 2, s. 110–127, https://doi.org/10.31261/pr.10306 / [Google Scholar]
  17. Mocarz-Kleindienst M. (2022), Korpusy językowe w polsko-rosyjskim projekcie leksykograficznym – Architektura i urbanistyka, „Przegląd Rusycystyczny”, nr 1(177), s. 133–152, https://doi.org/10.31261/pr.12756 [Google Scholar]
  18. Mokienko V.M., Nikitina T.G. (2000), Bolʹšojslovarʹ russkogo žargona, Sankt-Peterburg: Norint. [Google Scholar]
  19. Monina T.S. (2016), Anglicizmy v Tvorčestvev. Pelevina [v:] Nikolaeva M.N. (red.), «Tekst, kontekst, intertekst». Sbornik naučnyhstatej po materialam, Meždunaroždnoj naučnoj konferencii «XIV Vinogradovskie čteniâ», T. III, s. 70–76, Moskva: MGPU, https://elibrary.ru/item.asp?id=26706510 [dostup: 29.04.2026]. [Google Scholar]
  20. Mukoid O. V. (2012), Žargonizmy v proizvedeniâh V. Pelevina, https://donnakievmafia.livejournal.com/6378.html [dostup 05.05.2026]. [Google Scholar]
  21. Pelevin V. (2006), Empire V, Moskva: Èsmo. [Google Scholar]
  22. Pelevin V. (2011), S.N.U.F.F., Moskva: Èsmo. [Google Scholar]
  23. Pelevin V. (2013), Bètman Apollo, Moskva: Èsmo. [Google Scholar]
  24. Pielewin W. (2008), Empire V, tłum. E. Rojewska-Olejarczuk, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. [Google Scholar]
  25. Pielewin W. (2014), Batman Apollo, tłum. E. Rojewska-Olejarczuk, Kraków: Wydawnictwo Literackie. [Google Scholar]
  26. Pielewin W. (2018), S.N.U.F.F., tłum. A. Janowski, Konin: Psychoskok. [Google Scholar]
  27. Prohorova T.G., Bobyleva A.L. (2012), Igra so znakami massovoj kulʹtury v proze V. Pelevina [v:] Ûsupov R.R., Valeev R.M. (red.), Novye smysly, novye formy v reklamnoj industrii i reklamnom obrazovanii. Sbornik materialov XVI Vserossijskoj konferencii zaveduûŝih kafedrami reklamy, svâzej s obŝestvennostʹû i smežnyh specialʹnostej. Častʹ2, Kazanʹ Informacionno-izdatelʹskij centr «Kulʹtura», s. 135–148, https://www.elibrary.ru/item.asp?edn=xwgqgl [dostup: 30.04.2026]. [Google Scholar]
  28. Sidaš V.V., Krickaâ N.V.(2022), Osobennosti peredači idiostilâ V.Pelevina v anglij­skom perevode romana «Generation „P“», «Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo pedagogičeskogo universiteta», Vyp. 4(222), s. 34–40, https://doi.org/10.23951/1609-624X-2022-4-34-40 [Google Scholar]
  29. Širokova E.A. (2014), Âzykovoe tvorčestvo i «lingvističeskaâ arheologiâ» V. Pelevina, «Vestnik Nižegorodskogo universiteta im. N.I. Lobačevskogo», № 5, s. 145–150, https://cyberleninka.ru/article/n/yazykovoe-tvorchestvo-i-lingvisticheskaya-arheologiya-v-pelevina [dostup: 5.05.2026]. [Google Scholar]
  30. Staruhina A.A. (2013), Osobennosti perevoda slengovoj leksiki, «Lingvistika i mežkulʹturnaâ kommunikaciâ», Vypusk № 9, c. 116–119, https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-perevoda-slengovoy-leksiki [dostup: 29.04.2026]. [Google Scholar]
  31. Szczerbowski T. (2021), O proekte russko-polʹskogo slovarâ razgovornoj reči i obŝego slenga, „Przegląd Rusycystyczny”, nr 2 (174), s. 55–66, https://doi.org/10.31261/pr.10295 [Google Scholar]

Downloads

Keine Nutzungsdaten vorhanden.