Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Językoznawstwo baner

No. 3/28 (2026)

Articles

Designing a Russian-Polish dictionary of substandard lexis based on parallel corpus data: A case study of Victor Pelevin’s Novels Empire V, Batman Apollo, S.N.U.F.F., and their Polish translations

DOI: https://doi.org/10.25312/j.10816  [Google Scholar]
Published: 2026-10-23

Abstract

This article is devoted to the theoretical substantiation and practical design of a bilingual Russian-Polish dictionary model of artistic substandard language based on empirical data from a parallel corpus. The study is based on Victor Pelevin’s novels Empire V, Batman Apollo, S.N.U.F.F. and their Polish translations made by Ewa Rojewska-Olejarczuk and Aleksander Janowski. The paper critically examines the limitations of traditional academic lexicography in capturing the dynamic layers of low colloquial vocabulary, jargon, and authorial neologisms that perform crucial ontological and text-forming functions in postmodern prose.
As a key methodological tool, the authors apply a corpus-oriented approach combined with the calculation
of the statistical idiolect specificity coefficient (weirdness). The comparative analysis revealed significant variability in translation strategies, as well as the inevitability of register shifts and pragmatic transformations driven by the translators’ individual styles. The main result of the study is a five-zone invariant structure of the dictionary entry (lexeme passport), including the lemma, corpus frequency index, distribution of equivalents, aligned mini-concordance of contexts, and commentary on translation. The developed resource functions as a verified “dictionary of translation suggestions”, presenting equivalence as a dynamic distributive variable. The implementation of corpus-oriented resources opens new perspectives for describing the translation process and reliably selecting functional equivalents in contemporary literature.

References

  1. Âvorski M. (2017), Rekonfiguraciâ v romannoj poètike Viktora Pelevina. Solipsizm – Âzyk – Istoriâ, Kandidatskaâ dissertaciâ, Poznanʹ: UAM, https://researchportal.amu.edu.pl/info/phd/UAM2c08c37675584342a500b083115d5e27 [dostup: 6.05.2026]. [Google Scholar]
  2. Balod A. (2004), Volšebnaâ kniga oborotnâ. Ironičeskij slovarʹ, https://proza.ru/2004/12/25-09 [dostup: 5.05.2026]. [Google Scholar]
  3. Biel Ł. (2015), Translatoryka korpusowa, „Rocznik Przekładoznawczy, 10. Studia nad teorią, praktyką i dydaktyką przekładu”, Warszawa: WUW, s. 15–37. [Google Scholar]
  4. Bogusławski A. (2013), Podstawy konfrontatywnej lingwistyki przekładowej, Łask: Oficyna Wydawnicza Leksem. [Google Scholar]
  5. Borysowski D. (2018), Dwutekst i wielotekst a problemy leksykografii przekładowej, praca doktorska, Opole: UO, https://repo.uni.opole.pl/info/phd/UO56e1ce5eaaf4436fb50c4d8e9f2727d3/ [dostęp: 20.06.2026]. [Google Scholar]
  6. Charciarek A. (2022), Korpus równoległy a ekwiwalentyzacja, „Przegląd Rusycystyczny”, nr 1(177), s. 55–75, https://doi.org/10.31261/pr.12888 [Google Scholar]
  7. Chlebda W. (2014), Od tematycznego frazeologicznego słownika przekładowego do alfabetycznego słownika par przekładowych, [w:] W.M. Chlebda (red.), Polsko-rosyjski słownik par przekładowych: tom zbiorczy „Podręcznego idiomatykonu polsko-rosyjskiego” (z. 1–5), Opole: WUO, https://repo.uni.opole.pl/info/article/UO757e9fc9a651416299081a2e1cf5ee96/ [dostęp: 20.06.2026]. [Google Scholar]
  8. German J.J. (2021), Igra slov v romane V. Pelevina S.N.U.F.F. i ego polʹskom perevode, „Przegląd Rusycystyczny” 2021, nr 4 (176), s. 115–135, https://doi.org/10.31261/pr.9500 [Google Scholar]
  9. Gračev M.A. (2003), Slovarʹ tysâčeletnego russkogo argo, Moskva: Ripol Klassik. [Google Scholar]
  10. Harciarek A. (2017), Parallelʹnyj korpus Intercorp v perevodnoj leksikografii, „Opera Slavica XXVII (Brno)”, nr 2, s. 5–17, https://rebus.us.edu.pl/bitstream/20.500.12128/14312/1/Charciarek_parallelnyj_korpus_intercorp.pdf [dostup: 6.05.2026]. [Google Scholar]
  11. Himik V.V. (2004), Bolʹšoj slovarʹ russkoj razgovornoj èkspressivnoj reči, Sankt-Peterburg: Norint. [Google Scholar]
  12. Jakuć K. (2025), Wiktora Pielewina teksty, interteksty i parateksty. Aspekt językowy i przekładowy, rozprawa doktorska, Katowice: UŚ, https://sbc.org.pl/Content/938431/PDF/4994_doktorat_Karina_Jakuc.pdf [dostęp: 6.05.2026]. [Google Scholar]
  13. Kuznecov S.A. (red.) (2006), Bolʹšoj tolkovyj slovarʹ russkogo âzyka, Sankt-Peterburg: Norint. [Google Scholar]
  14. Lemmatizator teksta & proverka N-gramm (2016), https://arsenkin.ru/tools/lemma [dostup: 20.06.2026]. [Google Scholar]
  15. Lubocha-Kruglik J. (2024), Bravyj novyj mir Viktora Pelevina. K voprosu o polʹskom perevode romana S.N.U.F.F., „Przekłady Literatur Słowiańskich”, T. 14, s. 1–19, https://doi.org/10.31261/PLS.2024.14.10 [Google Scholar]
  16. Lubocha-Kruglik J., Nurgali K. (2021), Parateksty avtora i Perevodčika (na materiale Proizvedenij Viktora Pelevina), „Przegląd Rusycystyczny”, z. 2, s. 110–127, https://doi.org/10.31261/pr.10306 / [Google Scholar]
  17. Mocarz-Kleindienst M. (2022), Korpusy językowe w polsko-rosyjskim projekcie leksykograficznym – Architektura i urbanistyka, „Przegląd Rusycystyczny”, nr 1(177), s. 133–152, https://doi.org/10.31261/pr.12756 [Google Scholar]
  18. Mokienko V.M., Nikitina T.G. (2000), Bolʹšojslovarʹ russkogo žargona, Sankt-Peterburg: Norint. [Google Scholar]
  19. Monina T.S. (2016), Anglicizmy v Tvorčestvev. Pelevina [v:] Nikolaeva M.N. (red.), «Tekst, kontekst, intertekst». Sbornik naučnyhstatej po materialam, Meždunaroždnoj naučnoj konferencii «XIV Vinogradovskie čteniâ», T. III, s. 70–76, Moskva: MGPU, https://elibrary.ru/item.asp?id=26706510 [dostup: 29.04.2026]. [Google Scholar]
  20. Mukoid O. V. (2012), Žargonizmy v proizvedeniâh V. Pelevina, https://donnakievmafia.livejournal.com/6378.html [dostup 05.05.2026]. [Google Scholar]
  21. Pelevin V. (2006), Empire V, Moskva: Èsmo. [Google Scholar]
  22. Pelevin V. (2011), S.N.U.F.F., Moskva: Èsmo. [Google Scholar]
  23. Pelevin V. (2013), Bètman Apollo, Moskva: Èsmo. [Google Scholar]
  24. Pielewin W. (2008), Empire V, tłum. E. Rojewska-Olejarczuk, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. [Google Scholar]
  25. Pielewin W. (2014), Batman Apollo, tłum. E. Rojewska-Olejarczuk, Kraków: Wydawnictwo Literackie. [Google Scholar]
  26. Pielewin W. (2018), S.N.U.F.F., tłum. A. Janowski, Konin: Psychoskok. [Google Scholar]
  27. Prohorova T.G., Bobyleva A.L. (2012), Igra so znakami massovoj kulʹtury v proze V. Pelevina [v:] Ûsupov R.R., Valeev R.M. (red.), Novye smysly, novye formy v reklamnoj industrii i reklamnom obrazovanii. Sbornik materialov XVI Vserossijskoj konferencii zaveduûŝih kafedrami reklamy, svâzej s obŝestvennostʹû i smežnyh specialʹnostej. Častʹ2, Kazanʹ Informacionno-izdatelʹskij centr «Kulʹtura», s. 135–148, https://www.elibrary.ru/item.asp?edn=xwgqgl [dostup: 30.04.2026]. [Google Scholar]
  28. Sidaš V.V., Krickaâ N.V.(2022), Osobennosti peredači idiostilâ V.Pelevina v anglij­skom perevode romana «Generation „P“», «Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo pedagogičeskogo universiteta», Vyp. 4(222), s. 34–40, https://doi.org/10.23951/1609-624X-2022-4-34-40 [Google Scholar]
  29. Širokova E.A. (2014), Âzykovoe tvorčestvo i «lingvističeskaâ arheologiâ» V. Pelevina, «Vestnik Nižegorodskogo universiteta im. N.I. Lobačevskogo», № 5, s. 145–150, https://cyberleninka.ru/article/n/yazykovoe-tvorchestvo-i-lingvisticheskaya-arheologiya-v-pelevina [dostup: 5.05.2026]. [Google Scholar]
  30. Staruhina A.A. (2013), Osobennosti perevoda slengovoj leksiki, «Lingvistika i mežkulʹturnaâ kommunikaciâ», Vypusk № 9, c. 116–119, https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-perevoda-slengovoy-leksiki [dostup: 29.04.2026]. [Google Scholar]
  31. Szczerbowski T. (2021), O proekte russko-polʹskogo slovarâ razgovornoj reči i obŝego slenga, „Przegląd Rusycystyczny”, nr 2 (174), s. 55–66, https://doi.org/10.31261/pr.10295 [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.