Zmartwychwstanie w śmierci. Dyskusja Josepha Ratzingera z Gisbertem Greshake



Abstrakt

Artykuł stanowi próbę rekonstrukcji sporu, jaki miał miejsce w drugiej połowie XX wieku w łonie katolickiej eschatologii. Spór ten wywołał profesor teologii dogmatycznej z Tybingi, a potem z Wiednia, Gisbert Greshake, twierdząc, że zmartwychwstanie człowieka dokonuje się już w momencie jego śmierci, nie zaś dopiero na końcu czasów, podczas paruzji Jezusa Chrystusa. Punktem wyjścia dla tej teorii była reinterpretacja rozumienia pojęć materii, materialności, ciała i cielesności. Przeciwko tej teorii wystąpił Joseph Ratzinger, późniejszy papież Benedykt XVI, broniący pozycji tradycyjnej eschatologii w tym względzie. Artykuł kończy refleksja poświęcona miejscu i wadze tej kontrowersji w kontekście odnowy katolickiej eschatologii w XX wieku oraz w teologii współczesnej.


Słowa kluczowe

Joseph Ratzinger/Benedykt XVI; Gisbert Greshake; eschatologia; teoria zmartwychwstania w śmierci; święty Tomasz z Akwinu

Bokwa I., Trynitarno-chrystologiczna interpretacja eschatologii w ujęciu Hansa Ursa von Balthasara, Wydawnictwo Diecezji Radomskiej AVE, Radom 1998 [Google Scholar]
Bokwa I., Gott ist Fülle. Kleine Eschatologie, Wydawnictwo Diecezjalne Sandomierz, Sandomierz 2004 [Google Scholar]
Bokwa I., Eschatologiczne perspektywy ludzkiej egzystencji jako paradygmat sensu, „Studia Gnesnensia” 26(2012) s. 69-87 [Google Scholar]
Greshake G., Auferstehung der Toten. Ein Beitrag zur gegenwärtigen theologischen Diskussion über die Zukunft der Geschichte, Ludgerus-Verlag Hubert Wingen, Essen 1969 [Google Scholar]
Greshake G., Das Verhältnis „Unsterblichkeit der Seele” und „Auferstehung des Leibes” in problemgeschichtlicher Sicht, w: G. Greshake, G. Lohfink, Naherwartung – Auferstehung – Unsterblichkeit. Untersuchungen zur christlichen Eschatologie, Quaestiones disputates 71, 3. erweit. Aufl., Verlag Herder, Freiburg-Basel-Wien 1978 [Google Scholar]

Greshake G., Stärker als der Tod. Zukunft, Tod, Auferstehung, Himmel, Hölle, Fegfeuer, 10. Aufl., Matthias Grünewald Verlag, Mainz 1988 [Google Scholar]

Greshake G., Życie silniejsze niż śmierć. O nadziei chrześcijańskiej, tłum. J. Kubaszczyk, Wydawnictwo W drodze, Poznań 2010 (tytuł oryginału: Leben – stärker als der Tod. Von der christlichen Hoffnung, Verlag Herder GmbH Freiburg in Breisgau 2008)
 [Google Scholar]
Hładowski W., Zarys apologetyki. Analiza chrześcijańskiej refleksji nad wiarygodnością Objawienia, Wydawnictwo ATK, Warszawa 1980 [Google Scholar]
Irla S., Ze śmierci do życia. Koncepcja zmartwychwstania w śmierci w ujęciu Gisberta Greshakego i jej recepcja we współczesnej teologii, Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos, Tarnów 2000 [Google Scholar]
Nowak P., Ewolucja doktryny chrystologicznej w teologicznej twórczości ks. Wincentego Granata (1900-1979), Warszawa 2017, mps pracy licencjackiej, Biblioteka UKSW [Google Scholar]
Nowicki A.S., Problem zmartwychwstania człowieka w teologii Ladislausa Borosa, „Studia Redemptorystowskie” 2(2004) nr 2, s. 187-200 [Google Scholar]
Rahner K., Zur Theologie des Todes. Mit einem Exkurs über das Martyrium, Quaestiones disputatae 2, Verlag Herder, Freiburg in Breisgau 1958 [Google Scholar]

Rahner K., Die Christologie innerhalb einer evolutiven Weltanschauung, w; tenże, Schriften zur Theologie, Bd. V, Benziger Verlag, Einsiedeln-Zürich-Köln 1970, s. 183-221 [Google Scholar]

Rahner K., Słuchacz Słowa. Ugruntowanie filozofii religii, tłum. R. Samek, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2008 [Google Scholar]
Ratzinger J., Eschatologie – Tod und ewiges Leben, J. Auer, J. Ratzinger, Kleine Katholische Dogmatik, Bd. IX, 6. erweit. Aufl., Verlag Friedrich Pustet Regensburg, Regensburg 1990 (wyd. pol.: J. Ratzinger, Eschatologia – śmierć i życie wieczne, tłum. M. Węcławski, Księgarnia Świętego Wojciecha, Poznań 1985 [Google Scholar]
Ratzinger J., Eschatologia – śmierć i życie wieczne, tłum. J. Kobienia, w: J. Ratzinger, Opera omnia. T. X: Zmartwychwstanie i życie wieczne. Studia o eschatologii i teologii nadziei, Wydawnictwo KUL, Lublin 2014, s. 25-257 [Google Scholar]
Ratzinger J., Opera omnia. T. X: Zmartwychwstanie i życie wieczne. Studia o eschatologii i teologii nadziei, tłum. J. Kobienia, K. Góźdź, M. Górecka (red.), Wydawnictwo KUL, Lublin 2014 [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2017-12-20


Dział
Teologia systematyczna

Udostępnij

Bokwa, I. (2017). Zmartwychwstanie w śmierci. Dyskusja Josepha Ratzingera z Gisbertem Greshake. Kieleckie Studia Teologiczne, (16), 91-106. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/kst/article/view/1059

Ignacy Edward Bokwa  bowak@interia.pl
UKSW Warszawa  Polska
https://orcid.org/0000-0003-3731-740X

IGNACY BOKWA - urodzony 1957, kapłan Diecezji Radomskiej (1982), doktor habilitowany nauk teologicznych w zakresie teologii dogmatycznej (1998), profesor tytularny nauk teologicznych (2011), profesor zwyczajny na Wydziale Teologicznym UKSW w Warszawie (2012). Członek Societas Oecumenica i Görres-Gesellschaft oraz Towarzystwa Teologów Dogmatyków, którego jest prezesem na kadencję 2014-2017. Stały współpracownik Redakcji Katolickiej Polskiego Radia. Prowadzi zajęcia na Wydziale Teologicznym UKSW w Warszawie, Instytut Dialogu Kultury i Religii oraz w WSD w Radomiu. Pola badań: teologia dogmatyczna, teologia kultury, teologia religii. W latach 1999-2012 członek Senatu UKSW. Ekspert Narodowego Centrum Nauki. Członek redakcji "Studia Theologica Varsaviensia" (od 1994). Ostatnio opublikował: Teologia w warunkach nowoczesności i ponowoczesności (2010) i I. Bokwa, M. Jagodziński (red.), Wobec nowego ateizmu (2011) oraz Wiara wobec współczesności (2014).





1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r., autor publikacji przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma Kieleckie Studia Teologiczne. Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

2. Za zgodą redakcji czasopisma opublikowane artykuły w Biblical Annals mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

3. Redakcja publikuje teksty on line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL.