Rzymskie cnoty virtus i fides w interpretacji św. Augustyna w De civitate Dei



Abstrakt

Dzieło De civitate Dei, w którym Augustyn podejmuje - obok innych wielkich tematów - także temat relacji z rzymskimi cnotami obywatelskimi, zostało napisane podczas groźby upadku Rzymu na początku piątego wieku. Augustyn przedstawia postacie legendarne i historyczne, takie jak Regulus czy Scewola, ponieważ ich virtus i fides mogą - jego zdaniem - stać się przykładem cnoty chrześcijańskiej dla wyznawców nowej religii.

            Virtus - według św. Augustyna - ma być jedną z głównych wartości, które pomagają w lepszym oddaniu się Bogu. Virtus chrześcijan powinien przyczyniać się do pomnażania chwały Bożej. Chrześcijanin stawia przede wszystkim nie swoją chwałę, ale chwałę samego Boga. Ponadto chrześcijanie powinni być gotowi znosić wszelkie cierpienia z odwagą.

            Święty Augustyn konfrontuje niektórych bohaterów chwalonych przez pogan za działania chrześcijan. Przykład Mucjusza Scewoli św. Augustyn mobilizuje chrześcijan do heroicznego zachowania z powodu chwały Bożej i właściwego uzasadnienia potrzeby cierpienia. Augustyn wzywa chrześcijan, aby mogli poświęcić całe swoje ciało, nie winiąc za to Boga. Każdy chrześcijanin, który podejmuje jakiś chwalebny czyn, musi pamiętać tylko o chwale Bożej.

            Kolejną z najbardziej cenionych rzymskich cnót była fides. Było to rozumiane jako lojalność, stabilność i wytrwałość w podejmowaniu decyzji. W „De civitate Dei” Augustyn często pokazywał wartość fides, wykorzystując między innymi przykład Regulusa. Jednak zrozumiał tę cnotę w nieco inny sposób. Odniósł się bezpośrednio do chrześcijańskiej wierności niebiańskiej ojczyźnie, a nie ziemskiej, jak to zrobili poganie. Chrześcijanin, w przeciwieństwie do Regulusa, który pozostał lojalny wobec wroga, ma przekazać swoje losy Stwórcy, który jest dawcą wszystkich darów. Nie jest to już fides rozumiane jako lojalność lub stabilność w myśleniu, ale fides to cnota odnosząca się do Boga.


Słowa kluczowe

virtus; fides; cnota; św. Augustyn; De civitate Dei; Regulus; Scewola; Bóg; chwała; chrześcijanin

BIBLIOGRAFIA [Google Scholar]

Źródła [Google Scholar]

AURELIUS AUGUSTINUS. De civitate Dei. PL 41, 13-804, NBA V/1 s. 16-771, V/2, s. 66-766. O państwie Bożym przeciw poganom ksiąg XXIII. Przeł. i opr. W. Kornatowski. Warszawa 1977. [Google Scholar]
M. TULLIUS CICERO. De finibu. Przeł. W. Kornatowski. O najwyższym stopniu dobrego i złego. Warszawa 1961. [Google Scholar]
M. TULLIUS CICERO. De officiis. Przeł. W. Kornatowski. O powinnościach. Warszawa 1960. [Google Scholar]
V. MAXIMUS. Facta et dicta memorabilia, O dziejach i powieściach pamięci godnych ksiąg dziewięć (wybór). Przeł. M. Brożek, „Filomata” 205, 207, 210, 233 (1967-1968). [Google Scholar]
M. FABIUS QUINTILIANUS. Institutio oratoria. Przeł. M. Brożek. Kształcenie mówcy. Wrocław 1951. [Google Scholar]
T. LIVIUS. Ab Urbe condita libri. Red. R. S. Conway/C. F. Walters/S. K. Johnson [Google Scholar]
Oxford 1914. Przeł. A. Kościółek. Dzieje Rzymu od założenia miasta. Wrocław - Warszawa - Kraków 1968. [Google Scholar]
L. ANNAEUS SENECA. De beneficiis. Przeł. L. Jachimowicz. Pisma filozoficzne. II. [Google Scholar]
(O dobrodziejstwach). Warszawa 1965. [Google Scholar]
L. ANNAEUS SENECA. De providentia. Przeł. L. Jachimowicz. Pisma filozoficzne. [Google Scholar]
I. (O Opatrzności).Warszawa 1965. [Google Scholar]

II. Opracowania [Google Scholar]

ECKMANN A. Kultura klasyczna u św. Augustyna. VoxP 6 (1986) z. 10 s. 45-60. [Google Scholar]
TENŻE. Troska o dobro ojczyzny w teorii i praktyce św. Augustyna. W: „W posłudze Słowa Pańskiego – Księga pamiątkowa poświęcona ks. prof. dr. hab. Józefowi Kudasiewiczowi z okazji 70-lecia urodzin”. Red. S. Bielecki, H. Ordon, H. Witczyk. Kielce 1997 s. 412-422. [Google Scholar]
FREDOUILLE J. C. Słownik cywilizacji rzymskiej. Przeł. M. Chołyk i K. Jachieć. Katowice 1998. [Google Scholar]
KOTULA T. Civitas Dei i civitas terrena w społeczeństwie północnoafrykańskim doby św. Augustyna. W: „Studia Antiquitatis Christianae” 2, Warszawa 1980 s. 137-162. [Google Scholar]
KORNATOWSKI W. Wstęp, w: Święty Augustyn: O Państwie Bożym przeciw poganom ksiąg XXII. Przeł. i opr. W. Kornatowski. Warszawa 1977 s. 7-42. [Google Scholar]
ŁAPICKI B. O spadkobiercach ideologii rzymskiej – okres chrystianizacji cesarstwa rzymskiego. Łódź 1962. [Google Scholar]
MARROU H. I. Historia wychowania w starożytności Przeł. S. Łoś, Warszawa 1969. [Google Scholar]
MARROU H. I. S. Augustin et la fin de culture antique. Paris 1958. Tłum. Włoskie. S. Agostino e la fine della cultura antica. Milano 1987. [Google Scholar]
MIOZGA S. Symbolika Babilonu w „De civitate Dei” św. Augustyna. „Nowy Filomata” 6 (2002). [Google Scholar]
TOTIUS LATINITATIS LEXICON. consilio et cura Jacobi Facciolati opera et studio Aegidii Forcellini lucubratum; in hac tertia editione auctum et emendatum a Josepho Furlanetto. Patavii: typis Seminaria. 4 voll. 1827-1831. [Google Scholar]
WNĘTRZAK K. Znaczenie pojęć filozoficzno-politycznych w „De civitate Dei” św. Augustyna. Kraków 2002. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2019-12-31


Dział
Filozofia

Udostępnij

Szczepanik, T. (2019). Rzymskie cnoty virtus i fides w interpretacji św. Augustyna w De civitate Dei. Kieleckie Studia Teologiczne, 18, 173-183. Pobrano z https://ojs.academicon.pl/kst/article/view/2104

Tomasz Przemysław Szczepanik  tomeks221@poczta.onet.pl
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Wydział Teologii  Polska
https://orcid.org/0000-0003-2950-8548

Ks. Tomasz Szczepanik. Mgr lic. teologii. Student pierwszego roku studiów doktoranckich na Wydziale Teologii w Sekcji Liturgiki i Homiletyki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego  św.  Jana Pawła II. 





1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r., autor publikacji przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma Kieleckie Studia Teologiczne. Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

2. Za zgodą redakcji czasopisma opublikowane artykuły w Biblical Annals mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

3. Redakcja publikuje teksty on line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL.