Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Nagłówek strony

Tom 32 (2025)

Artykuły

Obraz dekanatu przeworskiego w 1882 roku w drukowanych źródłach kościelnych i świeckich z epoki

  • Bartosz Walicki
DOI: https://doi.org/10.52097/rs.2025.399-451  [Google Scholar]
Opublikowane: 17.08.2026

Abstrakt

Artykuł ukazuje obraz dekanatu przeworskiego w roku 1882 w świetle źródeł drukowanych proweniencji kościelnej i świeckiej. Dekanat ten był wówczas jednym z największych w diecezji przemyskiej. W jego skład wchodziło piętnaście placówek duszpasterskich. Były to parafie w Albigowej, Gaci, Gniewczynie, Handzlówce, Husowie, Kańczudze, Manasterzu, Markowej, Nowosielcach, Ostrowie, Pantalowicach, Przeworsku, Siennowie, Sieteszy i Urzejowicach. Informacje o nich znaleźć można przede wszystkim w sprawozdaniu z wizytacji kanonicznej w roku 1882, Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, schematyzmie diecezjalnym i szematyzmie galicyjskim. Dekanat obejmował swoim zasięgiem 55 miejscowości. Mieszkało tam 42.229 wiernych. Obowiązki dziekana pełnił proboszcz w Siennowie ks. Tomasz Kowalski. W dekanacie pracowało czternastu proboszczów, administrator i pięciu wikariuszów. Większość parafii dysponowała drewnianymi świątyniami. Były tam także dwa kościoły nieposiadające rangi parafialnej. Sieć placówek oświatowych na terenie dekanatu była zróżnicowana. Najwięcej szkół działało w parafii w Przeworsku. Istniało poza tym kilka przytułków dla osób ubogich. Aktywność religijna katolików przejawiała się w działalności licznych zrzeszeń pobożnych.

Bibliografia

  1. Archiwalia [Google Scholar]
  2. Archiwum Archidiecezji Przemyskiej [Google Scholar]
  3. - Akta Personalne Kapłanów. Tabele Służbowe, Tabele służbowe: ks. Romana Olkiszewskiego i ks. Karola Pawłowskiego. [Google Scholar]
  4. - Księga nr 250, Status Cleri 1875. [Google Scholar]
  5. Źródła drukowane [Google Scholar]
  6. Adres kapłanów dekanatu przeworskiego, „Bonus Pastor”, 4 (1880), nr 8, s. 59. [Google Scholar]
  7. Dalsza wizyta kan. najp. ks. bisk. Ł. Soleckiego, „Bonus Pastor”, 6 (1882), nr 18, s. 139-143. [Google Scholar]
  8. Galicya. Dyecezya przemyska, „Bonus Pastor”, 6 (1882), nr 14, s. 112-113. [Google Scholar]
  9. Galicya (Dyecezya przemyska), „Bonus Pastor”, 6 (1882), nr 15, s. 118-119. [Google Scholar]
  10. Kronika miejscowa i zagraniczna. Kańczuga, „Czas”, 35 (1882), nr 196, s. 2. [Google Scholar]
  11. Kronika miejscowa i zagraniczna. Przeworsk, „Czas”, 35 (1882), nr 156, s. 2; toż, „Czas”, 35 (1882), nr 157, s. 2. [Google Scholar]
  12. Kronika miejscowa i zagraniczna. Z pod Przeworska, „Czas”, 35 (1882), nr 161, s. 2. [Google Scholar]
  13. Kronika miejscowa i zagraniczna. Z Przeworskiego, „Czas”, 35 (1882), nr 195, s. 3. [Google Scholar]
  14. Kudła J., Historia Miasteczka Kańczugi pisana 1889 r., oprac. J. J. Fąfara, W. Wójtowicz, Rzeszów 2009. [Google Scholar]
  15. Rocznik archidiecezji przemyskiej 1997. Album, Przemyśl 1997. [Google Scholar]
  16. Schematismus Patrum et Fratrum Ordinis Minorum S. P. N. Francisci regularis observantiae vulgo Bernardinorum Provinciae Galicianae sub titulo Immaculatae Conceptionis B. V. Mariae ad annum Christi 1883, Leopoli [1882]. [Google Scholar]
  17. Schematismus universi Venerabilis Cleri saecularis & regularis Dioecesis rit. lat. Premisliensis pro anno Domini 1883, Premisliae 1882. [Google Scholar]
  18. Schematismus universi Venerabilis Cleri saecularis & regularis Dioecesis ritus latini Premisliensis pro anno Domini 1882, Premisliae 1881. [Google Scholar]
  19. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I-III, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1880-1882; t. VI-VII, IX-X, red. B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1885-1886, 1888-1889; t. XII, red. B. Chlebowski, Warszawa 1892. [Google Scholar]
  20. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882, Lwów 1882. [Google Scholar]
  21. W. P., Korrespendencye, „Wiadomości Kościelne”, 10 (1882), nr 19, s. 149-150. [Google Scholar]
  22. Wizytacya kanoniczna J. E. Ks. Biskupa Józefa Sebastyana Pelczara, dokonana w maju 1910 r., „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 10 (1910), z. 7-8, s. 390-398; toż, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 10 (1910), z. 9, s. 454-471. [Google Scholar]
  23. Wizytacye kanoniczne Najprzewiel. Księdza Biskupa Sufragana Karola Józefa Fischera w roku 1910, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 10 (1910), z. 11, s. 596-604; toż, „Kronika Dycezyi Przemyskiej”, 10 (1910), z. 12, s. 679-689. [Google Scholar]
  24. Wizyty biskupie w dyec. przemyskiej, „Wiadomości Katolickie”, 1 (1883), nr 15, s. 113-116. [Google Scholar]
  25. Opracowania [Google Scholar]
  26. Boratyn M., Dzieje parafii husowskiej do 1918 roku, w: Husów. Wieś na Pogórzu Dynowskim w ujęciu monograficznym, red. A. Uchman, Husów 2010, s. 214-230. [Google Scholar]
  27. Borcz H., Solecki Łukasz, w: Encyklopedia Katolicka, t. XVIII, red. E. Gigilewicz i in., Lublin 2013, kol. 571-572. [Google Scholar]
  28. Brykowski R., Drewniana architektura kościelna diecezji przemyskiej, „Nasza Przeszłość”, 46 (1976), s. 53-100. [Google Scholar]
  29. Dobrzycki J., Kowalski Tomasz, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XIV, Wrocław-Warszawa-Kraków 1968-1969, s. 572. [Google Scholar]
  30. Głowacki Z., Biogramy zmarłych księży archidiecezji przemyskiej, Przemyśl 2022. [Google Scholar]
  31. Klebowicz G., Diecezja przemyska do końca XVIII wieku, w: Atlas historyczny metropolii przemyskiej. (Archi)diecezja przemyska, diecezja rzeszowska, diecezja zamojsko-lubaczowska ok. 1340-2018, red. H. Gapski, Lublin [2019], s. 19-28. [Google Scholar]
  32. Kozak S., Przeworsk, w: Encyklopedia Katolicka, t. XVI, red. E. Gigilewicz i in., Lublin 2012, kol. 717-719. [Google Scholar]
  33. Kozak S., Siennów, w: Encyklopedia Katolicka, t. XVIII, red. E. Gigilewicz i in., Lublin 2013, kol. 169. [Google Scholar]
  34. Kozak S., Sietesz, w: Encyklopedia Katolicka, t. XVIII, red. E. Gigilewicz i in., Lublin 2013, kol. 184-185. [Google Scholar]
  35. Kumor B., Solecki (Ostoja-Solecki) Łukasz, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XL, red. H. Markiewicz i in., Warszawa-Kraków 2000-2001, s. 273-276. [Google Scholar]
  36. Kumor-Mielnik J., Diecezja przemyska w XIX wieku, w: Atlas historyczny metropolii przemyskiej. (Archi)diecezja przemyska, diecezja rzeszowska, diecezja zamojsko-lubaczowska ok. 1340-2018, red. H. Gapski, Lublin [2019], s. 29-36. [Google Scholar]
  37. Kunysz I., Kapliczki i figury przydrożne w gminie Kańczuga, w: Kańczuga. Miasto i gmina. Dziedzictwo kulturowe, red. J. J. Fąfara, Rzeszów 2006, s. 215-248. [Google Scholar]
  38. Leksykon drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego, red. K. Zieliński, Rzeszów 2015. [Google Scholar]
  39. Mapy, w: Atlas historyczny metropolii przemyskiej. (Archi)diecezja przemyska, diecezja rzeszowska, diecezja zamojsko-lubaczowska ok. 1340-2018, red. H. Gapski, Lublin [2019], s. 143-283. [Google Scholar]
  40. Motyka A., Duszpasterze Diecezji Przemyskiej obrządku łacińskiego w okresie niewoli narodowej (1772-1918). Szkice biograficzne, cz. 1, „Zwiastowanie”, 29 (2020), nr 1, s. 229-253; toż, cz. 2, „Zwiastowanie”, 29 (2020), nr 2, s. 187-220; toż, cz. 3, „Zwiastowanie”, 29 (2020), nr 3, s. 299-332; toż, cz. 6, „Zwiastowanie”, 30 (2021), nr 2, s. 175-233; toż, cz. 8, „Zwiastowanie”, 30 (2021), nr 4, s. 247-284; toż, cz. 9, „Zwiastowanie”, 31 (2022), nr 1, s. 247-289; toż, cz. 12, „Zwiastowanie”, 31 (2022), nr 4, s. 237-282; toż, cz. 15, „Zwiastowanie”, 32 (2023), nr 3, s. 159-205; toż, cz. 20, „Zwiastowanie”, 33 (2024), nr 4, s. 297-348; toż, cz. 21, „Zwiastowanie”, 34 (2025), nr 1, s. 262-309; toż, cz. 22, „Zwiastowanie”, 34 (2025), nr 2, s. 235-285; toż, cz. 23, „Zwiastowanie”, 34 (2025), nr 3, [Google Scholar]
  41. s. 199-248. [Google Scholar]
  42. Nestorowicz P., Architektura i wyposażenie kościoła parafialnego pw. św. Michała Archanioła w Kańczudze. Zarys w: Kańczuga. Miasto i gmina. Dziedzictwo kulturowe, red. J. J. Fąfara, Rzeszów 2006, s. 141-180. [Google Scholar]
  43. Ożóg K., Dzieje parafii Górno 1599-1999, Górno-Rzeszów 1999. [Google Scholar]
  44. Nowakowski E., O cudownych obrazach w Polsce Przenajświętszej Matki Bożej wiadomości historyczne, bibliograficzne i ikonograficzne, Kraków 1902, s. 60-61. [Google Scholar]
  45. Śliwa T., Łukasz Solecki herbu Ostoja, w: Arcybiskupi i biskupi przemyscy. Słownik biograficzny, red. A. Szal i in., Przemyśl-Rzeszów 2021, s. 208-2011. [Google Scholar]
  46. Szopa K., Księża bieccy, Biecz 2008. [Google Scholar]
  47. Walicki B., Ks. Leonard Piela (1844-1893), „Rocznik Kolbuszowski”, 25 (2025), s. 175-197. [Google Scholar]
  48. Wrzeszcz M., Kańczuga, w: Encyklopedia Katolicka, t. VIII, red. B. Migut i in., Lublin 2000, kol. 640. [Google Scholar]
  49. Wrzeszcz M., Nowosielce Przeworskie, w: Encyklopedia Katolicka, t. XIV, red. E. Gigilewicz i in., Lublin 2010, kol. 77-78. [Google Scholar]
  50. X. I. F., Ks. Marcin Sanokowski, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 11 (1911), z. 4, s. 216-217. [Google Scholar]
  51. X. J. F., Ś. p. ks. Andrzej Gonet, „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”, 10 (1910), z. 12, s. 693-702. [Google Scholar]
  52. Prasa [Google Scholar]
  53. Balwierczak J., Ś. p. ks. Władysław Prus Studziński, „Gazeta Kościelna”, 4 (1896), nr 43, s. 388-389. [Google Scholar]
  54. J. B., Ś. p. ks. Leonard Piela. (Wspomnienie pośmiertne), „Gazeta Kościelna”, 1 (1893), nr 31, s. 269-270. [Google Scholar]
  55. Dyecezya przemyska, „Bonus Pastor”, 6 (1882), nr 13, s. 106; toż, „Wiadomości Kościelne”, 10 (1882), nr 6, s. 48. [Google Scholar]
  56. Kronika. Ks. Biskup Solecki, „San”, 5 (1882), nr 29, s. 3; toż, „San”, 5 (1882), nr 34, s. 1. [Google Scholar]
  57. Kronika. Najprzew. ks. biskup Solecki, „San”, 5 (1882), nr 30, s. 2. [Google Scholar]
  58. Nekrologia, „Głos Narodu”, 19 (1911), nr 58, s. 3. [Google Scholar]
  59. Wiadomości dyecezalne, „Bonus Pastor”, 6 (1882), nr 17, s. 137-138; toż, „Wiadomości Kościelne”, 10 (1882), nr 14, s. 112; toż, „Wiadomości Kościelne”, 10 (1882), nr 15, s. 120; toż, „Wiadomości Kościelne”, 10 (1882), nr 18, s. 143-144. [Google Scholar]
  60. Wiadomości dyecezyalne, „Gazeta Kościelna”, 1 (1893), nr 43, s. 387; toż, „Gazeta Kościelna”, 7 (1899), nr 35, s. 283; toż, „Przegląd Polityczny, Społeczny i Literacki”, 11 (1895), nr 132, s. 2. [Google Scholar]
  61. Zmarli, „Przegląd Polityczny, Społeczny i Literacki”, 10 (1894), nr 5, s. 3. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.