Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 19 Nr 1 (2026)

Artykuły

Remarks on the Proposed Amendments to the Provisions of the Civil Code with Regard to the Requirements for the Validity and Effectiveness of an Oral Will

DOI: https://doi.org/10.32084/tkp.10783  [Google Scholar]
Opublikowane: 30.06.2026

Abstrakt

An oral will remains one of the most commonly employed forms of testamentary disposition in practice. Owing to the overly liberal formulation of the requirements governing its validity and effectiveness, it is particularly susceptible to manipulation: instances of forgery and distortion are frequent, and in some cases the very expression of the testator’s intent concerning the disposition of property upon death is effectively fabricated. Despite recurring de lege ferenda proposals within the doctrine advocating the repeal of Article 952 of the Polish Civil Code, the advanced progress of legislative work on the amendment of the provisions governing testamentary form indicates that the oral will, as a special will, is likely to be preserved. The criticisms directed at the existing normative framework have prompted a thorough modification of the requirements for both the validity and the effectiveness of an oral will. The circumstances permitting the making of such a will have been restricted, and the mechanisms for establishing its content have been significantly altered. The possibility of making an oral will, will be restricted to cases arising from extraordinary and sudden circumstances as a result of which compliance with an ordinary form of will is either impossible or excessively hindered, while a fear of the testator’s imminent death exists concurrently. The content of such a will is to be established by the reduction of the testator’s declaration to writing by one of the witnesses and by its subsequent signature by the witnesses and the testator themselves. An entirely novel element will consist in allowing the testator’s declaration to be recorded on a durable data storage medium by means of a device capable of recording both image and sound.

Bibliografia

  1. Chojnowski, Władysław. 1965. “Niektóre zagadnienia z prawa spadkowego.” Palestra 7-8:37-50. [Google Scholar]
  2. Czerwiakowski, Jan. 1987. “Testament ustny w świetle praktyki.” Nowe Prawo 10-11:46-51. [Google Scholar]
  3. Borysiak, Witold. 2007. “Sporządzenie testamentu ustanego przez osobę pozostającą w zamiarze samobójczym.” Monitor Prawniczy 18:1027-1032. [Google Scholar]
  4. Borysiak, Witold. 2017. Przyszłość testamnetów szczególnych w prawie polskim na tle porównawczym. Warszawa: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. [Google Scholar]
  5. Borysiak, Witold. 2018. “Testament ustny de lege ferenda w świetle badań empirycznych i prawnoporównawczych.” In Testament w prawie polskim – wybrane problemy, edited by Ewa Kabza, and Katarzyna Krupa-Lipińska, 21-44. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. [Google Scholar]
  6. Cybula, Piotr. 2015. “Testament podróżny de lege lata i de lege ferenda.” In 50 lat Kodeksu Cywilnego. Perspektywy rekodyfikacji, edited by Piotr Stec, and Mariusz Załucki, 385-400. Warszawa: LEX & Wolters Kluwers business. [Google Scholar]
  7. Gwiazdomorski, Jan. 1959. Prawo spadkowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. [Google Scholar]
  8. Gwiazdomorski, Jan. 1966. “Formy testamentu.” Nowe Prawo 6:713-26. [Google Scholar]
  9. Gwiazdomorski, Jan. 1976. “Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 marca 1975 r., III CRN 450/74.” Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych 7-8:334-37. [Google Scholar]
  10. Kosik, Jan. 1969. “Przesłanki sporządzania testamentu ustnego w kodeksie cywilnym.” Studia Cywilistyczne XIII-XIV:195-210. [Google Scholar]
  11. Kozaczka, Adam. 1962. “Świadkowie testamentu szczególnego.” Nowe Prawo 1:89-91. [Google Scholar]
  12. Kucia, Bartosz. 2012. “Przesłanka „istnienia obawy rychłej śmierci spadkodawcy” – uwagi de lege lata i de lege ferenda.” Rejent [special issue]: 87-110. [Google Scholar]
  13. Mączyński, Andrzej. 1991. “Wpływ wad oświadczenia woli na ważność testamentu.” Rejent 7-8:24-44. [Google Scholar]
  14. Niedośpiał, Michał. 2004. “Niezdolność świadków sporządzenia testamentu. Glosa do uchwały SN z 26.4.2002 r., III CZP 22/02, OSNC Nr 2/2003, poz. 19.” Monitor Prawniczy 2:92-94. [Google Scholar]
  15. Osajda, Konrad. 2016. “Świadek testamentu.” In Sine iura et studio. Księga jubileuszowa dedykowana Sędziemu Jackowi Gudowskiemu, edited by Tadeusz Ereciński, Paweł Grzegorczyk, and Karol Weitz, 1016-1039. Warszawa: Wolters Kluwer. [Google Scholar]
  16. Pazdan, Maksymilian. 2006. In Zielona Księga. Optymalna wizja Kodeksu cywilnego w Rzeczypospolitej Polskiej, edited by Zbigniew Radwański, 178-96. Warszawa: C.H. Beck. [Google Scholar]
  17. Pazdan, Maksymilian. 2021. “Art. 952.” In Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz do art. 450-1088, edited by Krzysztof Pietrzykowski, 1047-1054. Legalis: C.H. Beck. [Google Scholar]
  18. Pietrzykowski, Janusz. 1974. “Recenzja: J. St. Piątowski, Prawo spadkowe. Zarys wykładu. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa 1973, ss. 282.” Nowe Prawo 6:811-14. [Google Scholar]
  19. Pietrzykowski, Janusz. 1994. “Wybrane zagadnienia reformy prawa spadkowego.” In Perspektywy prawa spadkowego. Z zagadnień współczesnego prawa cywilnego. Studia Iuridica. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tomasza Dybowskiego vol. 21:249-57. [Google Scholar]
  20. Policzkiewicz, Jan. 1960. “Głos w dyskusji nad księgą piątą projektu kodeksu cywilnego” Państwo i Prawo 7:115-19. [Google Scholar]
  21. Pręda, Bartosz. 2009. “W sprawie przyszłości testamentu ustnego.” Rejent 5:88-99. [Google Scholar]
  22. Radwański, Zbigniew. 2007. “Zielona księga. Optymalna wizja Kodeksu cywilnego Rzeczypospolitej Polskiej.” Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1:5-16. [Google Scholar]
  23. Rudnicki, Jan. 2013. “Rola formy testamentu. Uwagi na tle porównawczym.” Forum Prawnicze 4:35-44. [Google Scholar]
  24. Skowrońska, Elżbieta. 1991. Forma testamentu w prawie polskim. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. [Google Scholar]
  25. Skowrońska, Elżbieta. 1994. “Testament ustny de lege ferenda.” In Perspektywy prawa spadkowego. Z zagadnień współczesnego prawa cywilnego. Studia Iuridica. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tomasza Dybowskiego vol. 21:259-66. [Google Scholar]
  26. Skowrońska-Bocian, Elżbieta. 2004. Testament w prawie polskim. Warszawa: LexisNexis. [Google Scholar]
  27. Skowrońska-Bocian, Elżbieta. 2005. “Obawa rychłej śmierci jako przesłanka sporządzenia testamentu ustnego.” In Ars et Usus. Księga pamiątkowa ku czci Sędziego Stanisława Rudnickiego, 239-44. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. [Google Scholar]
  28. Tąbecki, Czesław. 1963. “Glosa do uchwały Sadu Najwyższego z dnia 7 listopada 1962r., III CO 14/62.” Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych 12:679-81. [Google Scholar]
  29. Witczak, Hanna. 2013. Wyłączenie od dziedziczenia na mocy orzeczenia sądu. Warszawa: LexisNexis. [Google Scholar]
  30. Witczak, Hanna. 2025. “On the Conversion of an AbsolutelyVoid Legal Act Mortis Causa in the Views of Professor Jan Gwiazdomorski.” Studia Iuridica Lublinensia 3:127-52. [Google Scholar]
  31. Witczak, Hanna, and Agnieszka Kawałko. 2025. Prawo spadkowe. Warszawa: C.H. Beck. [Google Scholar]
  32. Witczak, Hanna, and Maciej Rzewuski. 2024. “Powrót do koncepcji pełnomocnictwa opiekuńczego. Uwagi na tle analizy instytucji ubezwłasnowolnienia w prawie polskim.” Prawo i Więź 5:513-52. [Google Scholar]
  33. Wolak, Grzegorz. 2019. “Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 21.03.2018 r., III V CSK 254/17. Dopuszczalność ponownego stwierdzenia treści testamentu ustnego.” Rejent 10:108-26. [Google Scholar]
  34. Wójcik, Sylwester. 1986. “Testament.” In System prawa cywilnego. Vol. IV: Prawo spadkowe, edited by Józef Stanisław Piątowski, 172-219. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Ossolineum. [Google Scholar]
  35. Wójcik, Sylwester. 2005. “O niektórych uregulowaniach w prawie spadkowym. Uwagi de lege ferenda.” In Rozprawy prawnicze. Księga Pamiątkowa Profesora Maksymiliana Pazdana, edited by Leszek Ogiegło, Wojciech Popiołek, and Maciej Szpunar, 1485-1500. Zakamycze. [Google Scholar]
  36. Wójcik, Sylwester, and Fryderyk Zoll. 2025. “Testament.” In System Prawa Prywatnego. Vol. 10: Prawo spadkowe, edited by Bogudar Kordasiewicz, 365-551. Warszawa: C.H. Beck. [Google Scholar]
  37. Załucki, Mariusz. 2015. “Perspektywy rekodyfikacji polskiego prawa spadkowego.” In 50 lat Kodeksu Cywilnego. Perspektywy rekodyfikacji, edited by Piotr Stec, and Mariusz Załucki, 349-65. Warszawa: LEX & Wolters Kluwers business. [Google Scholar]
  38. Załucki, Mariusz. 2017. “Forma testamentu w perspektywie rekodyfikacji polskiego prawa spadkowego. Czas na rewolucję.” Państwo i Prawo 3:31-49. [Google Scholar]
  39. Żywicki, Władysław. 1971. “Testamenty ustne w świetle orzecznictwa.” Nowe Prawo 1:107-15. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.