Kiedy zakończyła się Ostatnia Wieczerza? Polemizując z tezą S. Hahna


Abstrakt

Artykuł stanowi polemikę z tezą S. Hahna, że czwartym kielichem Ostatniej Wieczerzy było skosztowanie przez Jezusa wiszącego na krzyżu octu / cierpkiego wina. Autor artykułu nakreślił schemat rytuału uczty paschalnej, przyjmując, że właśnie podczas uczty o charakterze paschalnym Jezus ustanowił sakrament Eucharystii. Następnie przedstawił hipotezę Scotta Hahna, która z kolei została poddana krytyce. Autor zaprezentował także hipotezę alternatywną, według której Jezus wychyla czwarty kielich Ostatniej Wieczerzy w eschatologicznym królestwie Bożym.


Słowa kluczowe

Ostatnia Wieczerza; Eucharystia; uczta paschalna; czwarty kielich

Barrett C.K., Luke XXII.15: To Eat the Passover, “Journal of Theological Studies” 9 (1958), pp. 305–307. [Google Scholar]

Bartnicki R., Eucharystia w Bożym planie zbawienia, “Ruch Biblijny i Liturgiczny” 50 (1997), pp. 2–16. [Google Scholar]

Bartnicki R., Eucharystia w Nowym Testamencie, “Warszawskie Studia Teologiczne” 4 (1991), pp. 14–41. [Google Scholar]

Bartnicki R., Ewangeliczne opisy męki w aspekcie literackim, teologicznym i kerygmatycznym, [in:] Studia z biblistyki, vol. 3, J. Łach (ed.), Warsaw 1983, pp. 103–143. [Google Scholar]

Bartnicki R., Ostatnia Wieczerza a męka Jezusa, [in:] Męka Jezusa Chrystusa, F. Gryglewicz (ed.), Lublin 1986, pp. 65–85. [Google Scholar]

Bartnicki R., Ostatnia Wieczerza nową Paschą Jezusa, “Warszawskie Studia Teologiczne” 33 (2015), no. 10, pp. 6–43. [Google Scholar]

Bartnicki R., Pascha żydowska a chrześcijańska ofiara eucharystyczna. Zarys historii obrzędu, “Studia Theologica Varsaviensia” 18 (1980), no. 1, pp. 97–124. [Google Scholar]

Bartnicki R., To czyńcie na moją pamiątkę. Eucharystia w świetle Biblii, Warsaw 2010. [Google Scholar]

Beckwith R.T., The Date of the Crucifiction: The Misuse of Calendars and Astronomy to Determine the Chronology of the Passion, [in:] Calendar and Chronology, Jewish and Christian: Biblical, Intertestamental, and Patristic Studies, Leiden 2001, pp. 276–296. [Google Scholar]

Bonnard P.-É, Pascha, [in:] Słownik teologii biblijnej, X. Léon-Dufour (ed.), Poznań–Warsaw 1973, pp. 646–651. [Google Scholar]

Brown R., The Death of the Messiah: From the Gethsemane to the Grave. A Commentary on the Passion Narratives in the Four Gospels, serie: Anchor Bible Reference Library, vol. 2, New York–London–Toronto–Sydney–Auckland 1994. [Google Scholar]

Bruce F.F., The Epistles to the Colossians, to Philemon, and to Ephesians, serie: The New International Commentary on the New Testament, Grand Rapids 1998. [Google Scholar]

Bucchan Gray G., Sacrifice in the Old Testament: Its Theory and Practice, New York 1971. [Google Scholar]

Dalman L., Jesus – Jeshua: Studies in the Gospels, transl. P.P. Levertoff, New York 1929. [Google Scholar]

Danby H., The Mishnah, Oxford 1933. [Google Scholar]

Daube D., The New Testament and Rabbinic Judaism, Peabody 1994. [Google Scholar]

Dunn J.D.G., Jesus Remembered, serie: Christianity in Making, vol. 1, Grand Rapids 2006. [Google Scholar]

Fredriksen P., Jesus of Nazareth, King of the Jews, New York 1999. [Google Scholar]

Gnilka J., Jezus z Nazaretu. Orędzie i dzieje, transl. J. Kudasiewicz, Krakow 1997. [Google Scholar]

Hahn S., Czwarty kielich. Odkrywanie tajemnicy Ostatniej Wieczerzy i krzyża, transl. D. Krupińska, Krakow 2018. [Google Scholar]

Hahn S. and K., W domu najlepiej. Nasza droga do Kościoła katolickiego, transl. M. Majdan, Warsaw 2009, 1993. [Google Scholar]

Hahn S., Uczta Baranka. Eucharystia – niebo na ziemi, transl. A. Rasztawicka-Szponar, Częstochowa 2013. [Google Scholar]

Hahn S., The Fourth Cup. Unveiling the Mystery of the Last Supper and the Cross, New York 2018. [Google Scholar]

Hamilton V., Handbook on the Pentateuch, Grand Rapids 2005. [Google Scholar]

Hengel M., Schwemer A.M., Geschichte des frühen Christentums, vol. 1: Jesus und das Judentum, Tübingen 2007. [Google Scholar]

Hola K., Paschalny charakter Ostatniej Wieczerzy a data śmierci Jezusa, “Ruch Biblijny i Liturgiczny” 38 (1985), pp. 41–44. [Google Scholar]

Humphreys C.J., Waddington W.G., Astronomy and the Date of Crucifixion, [in:] Chronos, Kairos, Christos: Nativity and Chronological Studies Presented to Jack Finegan, J. Vardaman, E. Yamauchi (eds.), Winona Lake 1989, pp. 165–181. [Google Scholar]

Humphreys C.J., Waddington W.G., Dating the Crucifiction, “Nature” 306 (1983), pp. 743–746. [Google Scholar]

Jankowski A., Eucharystia jako ‘nasza Pascha’ (1Kor 5,7) w teologii biblijnej Nowego Testamentu, “Ruch Biblijny i Liturgiczny” 28 (1975), pp. 89–100. [Google Scholar]

Jaubert A., The Date of the Last Supper, Staten Island 1965. [Google Scholar]

Jeremias J., The Eucharistic Words of Jesus, transl. N. Perrin, Philadelphia 1977. [Google Scholar]

Kent H.A., Philippians, [in:] Expositor’s Bible Commentary with The New International Version of The Holy Bible in Twelve Volumes, vol. 11, F.E. Gaebelein (ed.), Grand Rapids 1984, pp. 93–160. [Google Scholar]

Kim S., The Kingship of Jesus in the Gospel of John, Eugene 2018. [Google Scholar]

Köstenberger A., Was the Last Supper a Passover Meal?, [in:] The Lord’s Supper: Remembering and Proclaiming Christ until He Comes, T.R. Schreiner, M.R. Crawford (eds.), serie: New American Commentary Studies in Bible & Theology, Nashville 2010, pp. 6–30. [Google Scholar]

Levine A.-J., The Misunderstood Jew: The Church and the Scandal of the Jewish Jesus, San Francisco 2006. [Google Scholar]

Ligier K., De la Cène du Seigneur à la l’Eucharistie, “Assemblée du Seigneur” 1 (1968), pp. 15–29. [Google Scholar]

Maier J., Jesus von Nazareth in der talmudischen Überlieferung, serie: Erträge der Forschung, vol. 82, Darmstadt 1978. [Google Scholar]

Marshall I.H., Lord’s Supper and Last Supper, Exeter 1980. [Google Scholar]

Matson M.A., The Historical Plausibility of John’s Passion Dating, [in:] John, Jesus, and History, vol. 2: Aspects of Historicity in the Fourth Gospel, P.N. Anderson, F. Just, T. Thatcher (eds.), Atlanta 2009, pp. 291–312. [Google Scholar]

McKnight S., Jesus and His Death: Historiography, the Historical Jesus, and Atonement Theory, Waco 2005. [Google Scholar]

Marcus J., Passover and the Las Supper Revisited, “New Testament Studies” 59 (2013), pp. 303–324. [Google Scholar]

Mędala S., Ewangelia według świętego Jana. Rozdziały 13–21, serie: Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament, IV/2, Częstochowa 2008. [Google Scholar]

Morris L., The Gospel according to John. Revised, serie: The New International Commentary on the New Testament, Grand Rapids 1995. [Google Scholar]

Mounce R.H., The Book of Revelation. Revised, serie: The New International Commentary on the New Testament, Grand Rapids–Cambridge 1997. [Google Scholar]

Paciorek A., Ewangelia według świętego Mateusza. Rozdziały 14–28, serie: Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament, I/2, Częstochowa 2008. [Google Scholar]

Pesch R., Das Evangelium in Jerusalem: Mk 14, 12-26 als ältestes Überlieferungsgut der Urgemeinde, [in:] Das Evangelium und die Evangelien. Vorträge vom Tübinger Symposium 1982, P. Stuhlmacher (ed.), WUNT 28, Tübingen 1983, pp. 113–155. [Google Scholar]

Pesch R., Geht das Abendmahl auf Jesus zurück?, “RU an Höheren Schulen” 19 (1976), pp. 2–9. [Google Scholar]

Pitre B., Jesus and the Last Supper, Grand Rapids–Cambridge 2015. [Google Scholar]

Pitre B., Jezus i żydowskie korzenie Eucharystii, transl. M. Sobolewska, Krakow 2018. [Google Scholar]

Pitre B., Jesus, the Tribulation, and the End of the Exile: Restoration Eschatology and the Origin of the Atonement, Tübingen–Grand Rapids 2005. [Google Scholar]

Ratzinger J., Jezus z Nazaretu, vol. 2: Od wjazdu do Jerozolimy do Zmartwychwstania, transl. W. Szymona, Kielce 2011. [Google Scholar]

Rosik M., Jezus i Jego misja. W kręgu orędzia Ewangelii synoptycznych, serie: Studia Biblica, vol. 5, Kielce 2003. [Google Scholar]

Rosik M., Ku radykalizmowi Ewangelii. Studium nad wspólnymi logiami Jezusa w Ewangeliach według św. Mateusza i św. Marka, Wrocław 2000. [Google Scholar]

Rosik M., Trzy portrety Jezusa, serie: W kręgu Słowa, vol. 1, Tarnów 2007. [Google Scholar]

Rosik M., When Did Jesus Drink the Fourth Cup of the Passover Meal? Scott Hahn’s Hypothesis and a Proposal for a Different Interpretation Scott Hahn, The Fourth Cup. Unveiling the Mystery of the Last Supper and the Cross, “Biblical Annals” 9 (2019), no. 3, pp. 569–590. [Google Scholar]

Rucksthul E., Chronology of the Last Days of Jesus. A Critical Study, transl. V.J. Drapela, New York–Tournai–Paris–Rome 1965. [Google Scholar]

Schäfer P., Jesus in the Talmud, Princeton 2007. [Google Scholar]

Schröter J., Das Abendmahl: Frühchristliche Deutungen und Impulse für die Gegenwart, serie: Stuttgarter Bibelstudien, vol. 210, Stuttgart 2006. [Google Scholar]

Sefaria. A Living Library of Jewish Texts, https://www.sefaria.org/Pesachim.115b.5?lang=bi&with=all&lang2=en [access: 13.10.2020]. [Google Scholar]

Skevington Wood A., Ephesians, [in:] Expositor’s Bible Commentary with The New International Version of The Holy Bible in Twelve Volumes, vol. 11, F.E. Gaebelein (ed.), Grand Rapids 1984, pp. 1–92. [Google Scholar]

Szymik S., Żydowska Pascha – Ostatnia Wieczerza – Eucharystia, [in:] Msza Święta – rozumieć, aby lepiej uczestniczyć. Wykład liturgii Mszy, Poznań 2013, pp. 14–18. [Google Scholar]

VanderKam J.C., From Revelation to Canon, Boston 2000. [Google Scholar]

Witczyk H., Pascha, [in:] Encyklopedia katolicka, vol. 14, E. Gigilewicz et al. (eds.), Lublin 2010, pp. 1407–1410. [Google Scholar]

Witczyk H., Pascha, [in:] Nowy słownik teologii biblijnej, H. Witczyk (ed.), Lublin–Kielce 2017, pp. 666–671. [Google Scholar]

Wright N.T., Jesus and the Victory of God, Minneapolis 1996. [Google Scholar]

Zeitlin Z., The Last Supper as an Ordinary Meal in the Fourth Gospel, “Jewish Quarterly Review” 42 (1951/52), pp. 251–260. [Google Scholar]

Opublikowane
2020-12-04


Dział
Biblistyka

Udostępnij

Rosik, M. (2020). Kiedy zakończyła się Ostatnia Wieczerza? Polemizując z tezą S. Hahna. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 28(2), 9-29. https://doi.org/10.34839/wpt.2020.28.2.9-29

Mariusz Rosik  mrosik@pnet.pl
Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, Polska  Polska
https://orcid.org/0000-0002-1943-8649

Mariusz Rosik (rev. prof. dr. hab.) – an academic teacher in the Pontifical Faculty of Theology and at the University of Wrocław (Breslau), Poland. He keeps courses of Exegesis of the New Testament, Biblical Environment, Jewish History and New Testament Greek. Prof. Rosik has studied in several academic centers: Pontifical Faculty of Theology in Wrocław (M.A. in 1993; licentiate in biblical theology, 1996; doctoral degree in biblical theology, 1997), Pontifical Biblical Institute in Rome (licentiate in Sacred Scripture, 2001), Hebrew University of Jerusalem (one semester in 1998–1999), École Biblique et Archéologique Francaise de Jerusalem (one semester in 1998–1999). During his studies in Israel he paid attention to achieve perfect knowledge of biblical Hebrew and archeology of the Holy Land. Prof. Mariusz Rosik has published more than thirty books and many articles in the field of biblical and Jewish studies. His texts were published in eleven languages. He participates in biblical meetings, conferences and seminars. He is also a member of Studiorum Novi Testamenti Societas (Cambridge), Polish Biblical Society (Warsaw) and Associazzione degli Ex-alunni del Pontificio Istituto Biblico (Rome).