Pastoral Ministry of Cardinal Stefan Wyszyński and the Reality of the Peoples’ Republic of Poland

A Pragmatism of Resistance (1956-1970)


Abstrakt

Niniejszy publikacja analizuje specyfikę polityki wyznaniowej państwa komunistycznego w okresie 1956–1970 przez pryzmat posługi pasterskiej Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski. Podstawowym celem badawczym artykułu jest zatem ukazanie „post-stalinowskiego” etapu historii Kościoła w kontekście ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej Polski, zdominowanej przez rządy reżimu Władysława Gomułki. Eksploracja podjętego tematu badań będzie polegała na analizie tekstów źródłowych oraz opracowań metodą historyczną w celu rekonstrukcji faktów historycznych i ich reinterpretacji metodą indukcyjno-dedukcyjną. Interpretacja materiałów źródłowych koncentruje się na ukazaniu roli i znaczenia nie tylko dla zrozumienia ówczesnego przedziału czasowego charakteryzującego się zmaganiami Kardynała Wyszyńskiego z ateistycznym państwem „realnego socjalizmu”, który - jako system totalitarny - wykorzystywał wszelkie możliwe środki - zarówno partyjne, jak też administracyjne - do walki z Kościołem i Narodem zakorzenionym w tysiącletniej tradycji chrześcijańskiej.


Słowa kluczowe

Kardynał Stefan Wyszyński, Kościół Katolicki, komunizm, Tysiąclecie chrztu Polski, Śluby Jasnogórskie

Andrzejewski M., Marzec 1968 w Trójmieście, Warszawa–Gdańsk 2008. [Google Scholar]
Bartos M., „Non possumus”: kompromis i jego granice, „Studia nad Rodziną” 5/2: 2001, (9), 159–163. [Google Scholar]
Bednarski D., Watykan i Paweł VI wobec Milenium Chrztu Polski (w relacji ambasadora Kazimierza Papee), “Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne" 49: 2016 (2), 371-389. [Google Scholar]
Bischof G., The Prague Spring and the Warsaw Pact Invasion of Czechoslovakia in 1968, New York-Toronto: Lexington Books, 2010. [Google Scholar]
Buhler P., Polska droga do wolności 1939–1995, tłum. Jerzy Eisler, Warszawa 1999. [Google Scholar]
Byłem sekretarzem Gomułki. Z Walerym Namiotkiewiczem rozmawia Grzegorz Sołtysiak, Warszawa 2002. [Google Scholar]
Centrum władzy. Protokoły posiedzeń kierownictwa PZPR. Wybór z lat 1949–1970, red. Antoni Dudek, Aleksander Kochański, Krzysztof Persak, Warszawa 2000. [Google Scholar]
Codogni P., Rok 1956, Warszawa 2006. [Google Scholar]
Czaczkowska E. A., Kardynał Wyszyński, Biografia, Kraków 2013. [Google Scholar]
Drabik S., Wojewódzka organizacja partyjna PZPR w Krakowie w Październiku 1956 i w okresie wyborów w styczniu 1957 roku, „Pamięć i Sprawiedliwość” 17: 2011, nr 1 (17), 247–261. [Google Scholar]
Dudek A., Gryz R., Komuniści i Kościół w Polsce (1945–1989), Kraków 2003. [Google Scholar]
Dudek A., Marszałkowski T., Walka z Kościołem 1958-1966, „Więź", 390: 1991, nr 4, 97-128. [Google Scholar]
Eisler J., Co nam zostało z tamtych lat. Dziedzictwo PRL, Warszawa 2016. [Google Scholar]
Eisler J., Jakim państwem była PRL w latach 1956-1976?, „Pamięć i Sprawiedliwość”, 10: 2006, nr 2, 11-23. [Google Scholar]
Ficek R., Christians in Socio-Political Life: An Applied Analysis of the Theological Anthropology of Cardinal Stefan Wyszyński, Primate of Poland, Toruń 2020. [Google Scholar]
Ficek R., Moral Renewal as a Socio-Religious Imperative and the Destructive Actions of an Oppressive Totalitarian State: In the Context of Cardinal Stefan Wyszyński’s Personalistic Concept ff Social Life „Roczniki Teologiczne” 67: 2020 (5), 39-61. [Google Scholar]
Fijałkowska B., Służba Bezpieczeństwa wobec Kościoła katolickiego w PRL w okresie popaździernikowym, in: Społeczeństwo, państwo, Kościół (1945-2000). Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej. Szczecin, 15-16 VI2000 r., red. A. Kawecki, K. Kowalczyk, A. Kubaj, Szczecin 2000, 9-34. [Google Scholar]
Friszke A, Koło posłów „Znak” w Sejmie PRL 1957-1976, Warszawa 2002. [Google Scholar]
Friszke A., Polska, Losy państwa i narodu 1939-1989, Warszawa 2003, 279. [Google Scholar]
Głos biskupów polskich w obronie zagrożonego bytu Narodu. 4 IX 1970, in: Listy Pasterskie Episkopatu Polski 1945–1974, Paris 1975, 620-629. [Google Scholar]
Grześkowiak A., Represje wobec osób duchownych i konsekrowanych w PRL w latach 1944-1989, Lublin 2004. [Google Scholar]
Heller E., Macht Kirche Politik: der Briefwechsel zwischen den polnischen und deutschen Bischöfen im Jahre 1965, Köln 1991. [Google Scholar]
Jankowiak S., Milenium Polski, Poznań 2006. [Google Scholar]
Jarmoch E., Sytuacja Kościoła katolickiego w Polsce powojennej (1944-1968), in: Stosunki między władzą państwową a Kościołem katolickim w Polsce powojennej (1944-1989), red. W. Ważniewski, Siedlce 1997, 43-76. [Google Scholar]
Jasiukiewicz M., Kościół katolicki w polskim życiu politycznym 1945-1989. Podstawowe uwarunkowania, Wrocław 1993. [Google Scholar]
Jegliński P., Grudzień 1970, Paris 1986. [Google Scholar]
Kaczmarek R., Historia Polski: 1914-1989, Warszawa 2021. [Google Scholar]
Kemp-Welch T., Dethroning Stalin: Poland 1956 and its Legacy, “Europe-Asia Studies” 58: 2006, 1263-1270. [Google Scholar]
Knoll P. W., Poland as "Antemurale Christianitatis" in the Late Middle Ages, “The Catholic Historical Review” 60: 1974, no. 3, 381-401. [Google Scholar]
Kwiek J., Przebieg wyborów do Sejmu w styczniu 1957 roku w województwie krakowskim, „Studia Historyczne” 2000, z. 1, 105–124. [Google Scholar]
Lepak K. J., Prelude to Solidarity, New York 1989. [Google Scholar]
Mażewski L., Schyłek Gomułki, „Dziś” 12: 1999, 93-111. [Google Scholar]
Myszor J., Orędzie biskupów polskich do niemieckich z 18 XI 1965 r.: z perspektywy czasu, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 39: 2006, (1), 172–177. [Google Scholar]
Noszczak B., Przygotowania do Milenium Chrztu Polski i Tysiąclecia Państwa Polskiego (1956-1965) in: Milenium czy Tysiąclecie, red. B. Noszczak, Warszawa 2005, 11-43. [Google Scholar]
Paczkowski A., Tajne dokumenty Biura Politycznego PRL-ZSRR 1956–1970, London 1998. [Google Scholar]
Raina P., „Te Deum” narodu polskiego. Obchody Tysiąclecia Chrztu Polski wświetle dokumentów Kościelnych, Olsztyn 1991. [Google Scholar]
Raina P., Kardynał Wyszyński, Konflikty roku milenijnego 1966, vol. VII, Warszawa 2000. [Google Scholar]
Raina P., Kardynał Wyszyński. Losy więzienne, Warszawa 1993. [Google Scholar]
Raina P., Kościół w PRL. Kościół katolicki a państwo w świetle dokumentów 1945-1989, vol. I: 1945-1959, Poznań 1994. [Google Scholar]
Ruzikowski T., Instrukcje pracy operacyjnej aparatu bezpieczeństwa (1945-1989), Warszawa 2004. [Google Scholar]
Siedziako M., Kampania wyborcza i wybory do Sejmu PRL w 1957 roku: stan badań, aktualne ustalenia i perspektywy badawcze, „Pamięć i Sprawiedliwość” 28: 2016, 279-310. [Google Scholar]
Skoczylas M., Przygotowanie, przebieg i wyniki wyborów parlamentarnych z 20 stycznia 1957 r. w województwie gdańskim w świetle dokumentów KC PZPR, „Rocznik Gdański” 58: 1998, z. 1, 61– 76. [Google Scholar]
Sławiński W., Dziel i rządź. Spory i konflikty wewnątrzkościelne jako narzędzie w walce z Kościołem katolickim w PRL - przyczynek do zagadnienia, in: Kościół w obliczu totalitaryzmów. Zbiór studiów dla uczczenia XXV rocznicy męczeńskiej śmierci księdza Jerzego Popiełuszki, Toruń 16-17 X 2009 r, red. W. Polak, Toruń 2010, 663-695. [Google Scholar]
Sowa A.L., Historia polityczna Polski 1944–1991, Kraków 2011. [Google Scholar]
Wałaszewski K., Tysiąc szkół na Tysiąclecie: Szkoły Tysiąclecia – architektura, propaganda, polityka, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2018. [Google Scholar]
Wójcik Z., Jan Kazimierz Waza, Wrocław: Ossolineum, 1997, 115-118. [Google Scholar]
Wróbel J., Kampania polityczna w Łodzi przed wyborami do Sejmu PRL 20 stycznia 1957 r., in: Łódź w latach 1956–1957, red. L. Próchniak, J. Wróbel, Warszawa 2006, 212–247. [Google Scholar]
Wysocki W. J., Reakcje władz na milenijną nowennę i peregrynację, „Studia Prymasowskie” 2: 2008, 21-43 [Google Scholar]
Wyszyński S., Zapiski więzienne, Paryż 1982. [Google Scholar]
Zawieyski J., Dzienniki 1955-1959, vol. I, Warszawa 2011. [Google Scholar]
Zieliński Z., Kościół w Polsce 1944-2002, Radom 2003. [Google Scholar]
Żaryn J., Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944-1989), Warszawa 2003. [Google Scholar]
Żaryn J., Kościół a władza w Polsce 1945-1950, Warszawa 1997. [Google Scholar]
Żurek J., Kościelny Październik ’56, „Biuletyn IPN” 10: 2006, 69-71. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2021-06-30


Udostępnij

Ficek, R. (2021). Pastoral Ministry of Cardinal Stefan Wyszyński and the Reality of the Peoples’ Republic of Poland. Nasza Przeszłość, 135, 185-232. https://doi.org/10.52204/np.2021.135.185-232

Ryszard Ficek  rficek@onet.poczta.pl
The Diocese of Rockville Centre: Rockville Centre, NY, US  Stany Zjednoczone

S.T.D., Ph.D. Long-term lecturer of moral theology, Catholic social science, and political science at Jordan University College/Tanzania. Catholic priest incardinated to the Diocese of Rockville Center/NY. Research interests: moral theology, cultural anthropology, church history, international relations. Recent book publications: Tanzania: narodziny i funkcjonowanie państwa, Toruń: Wydawnictwo Marszałek 2007; Christians in Socio-Political Life: An Applied Analysis of the Theological Anthropology of Cardinal Stefan Wyszyński, Primate of Poland, Toruń: Wydawnictwo Marszałek 2020; Zaangażowanie chrześcijan w życie publiczne w kontekście nauczania kardynała Stefana Wyszyńskiego, Lublin: Gaudium 2020; Primate of the Millennium: Cardinal Stefan Wyszyński, Life and Legacy, Toruń: Wydawnictwo Marszałek 2021.