Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer
Teka Commission of Legal Sciences Polish Academy of Sciences Branch in Lublin

Vol. 19 No. 1 (2026)

Articles

Psychological and Legal Aspects of Preparing for Freedom of Individuals Serving Custodial Sentences

DOI: https://doi.org/10.32084/tkp.10731  [Google Scholar]
Published: 2026-06-30

Abstract

This article aims to analyse the psychological and legal aspects of preparing individuals serving custodial sentences for release. From a psychological perspective, an analysis was conducted of the relationships between stress generated by the perception of difficult situations (past, present, and future) and positive motivation toward drug use. The study involved 267 individuals serving custodial sentences. The Own Life Assessment Questionnaire by I. Niewiadomska and the original Questionnaire of Prisoners’ Attitudes Toward Drug Use, developed by participants of a master’s seminar at the KUL Study Centre at the Lublin Remand Centre, were used. Statistical analyses included Pearson’s r correlations and linear regression. The results revealed statistically significant positive relationships between the intensity of stress generated by experiencing past, current, and anticipated difficult situations and positive motivation to use drugs. Regression analysis confirmed that anticipated future difficult situations constitute a significant predictor of positive motivation toward drug use. From a legal perspective, the statutory framework for the period of preparation for the release of individuals serving custodial sentences was presented. It was also demonstrated that the relationships identified in this study between experiencing difficult situations and positive motivation toward drug use should be considered an important aspect in assessing the risk of recidivism among individuals leaving correctional facilities. Attention was also drawn to the need to introduce standards in the field of psychological penitentiary assessment, particularly in diagnosis for penitentiary resocialization, penitentiary therapy, and/or activities aimed at preparing prisoners for functioning in conditions of freedom.

References

  1. Andrews, Don. 1999. “Assessing Program Elements for Risk Reduction: The Correctional Program Assessment Inventory.” In Research to Results: Effective Community Corrections, 229-30, edited by and Peter Harris. Lanham: ACA. [Google Scholar]
  2. Edwards, Alexis C., Sara Larsson Lönn, Jan Sundquist, et al. 2018. “Associations between Divorce and Onset of Drug Abuse in a Swedish National Sample.” American Journal of Epidemiology 187(6):1242-249. [Google Scholar]
  3. Frąckowiak, Maciej, and Marek Motyka. 2015. “Zespół zależności alkoholowej: charakterystyka, fazy rozwoju, metody diagnozowania.” Problemy Higieny i Epidemiologii 96:315-20. [Google Scholar]
  4. Gęca, Adrian, Mateusz Mikołajczak, Mirosław Kalinowski, et al. 2024. “Postawy wobec agresji a spostrzeganie źródeł własnej skuteczności u więźniów.” Law Education Security 122(1):231-50. [Google Scholar]
  5. Gendreau, Paul, Claire Goggin, and Paula Smith. 1999. “The Forgotten Issue in Effective Correctional Treatment: Program Implementation.” International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology 43:180-87. [Google Scholar]
  6. Głupczyk, Grzegorz. 2022. “Profilaktyka zachowań ryzykownych na terenach defaworyzowanych społecznie – potrzeby i ograniczenia.” Resocjalizacja Polska 1(23):1-20. [Google Scholar]
  7. Gnall, Kathleen, and Gary Zajac. 2005. “Assessing for Success in Offender Reentry.” Corrections Today 2:94-97. [Google Scholar]
  8. Jaros, Agnieszka, and Rafał Jaros. 2014. “Czynniki ryzyka i czynniki chroniące związane z zachowaniami problemowymi – przegląd badań przeprowadzonych w Polsce.” In Zapobieganie wykluczeniu z systemu edukacji dzieci i młodzieży nieprzystosowanej społecznie. Perspektywa pedagogiczna, edited by Jolanta Elżbieta Kowalska, 103-15. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. [Google Scholar]
  9. Johnson-Shupe, Jude. 2024. “Exploring Fear of Recovery among Individuals with Substance Abuse Disorder.” SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4761038 [Google Scholar]
  10. Kohutová, Katarína, Erich Petlák, and Hans Schachl. 2021. “Typology of Adolescents in Terms of Risk Behavior – Differentiation in Terms of Parental Conditions.” The New Educational Review 63:69-84. [Google Scholar]
  11. Loza, Wagdy, Gurmeet Dhaliwal, Daryl G. Kroner, et al. 2000. “Reliability and Concurrent Validities of the Self-Appraisal Questionnaire: A Tool for Assessing Violent and Nonviolent Recidivism.” Criminal Justice and Behavior 27(3):356-74. [Google Scholar]
  12. Malczewski, Artur. 2020. “Substancje psychoaktywne – postawy i zachowania. Wyniki ostatnich badań.” Serwis Informacyjny Uzależnienia 2(90):1-11. [Google Scholar]
  13. Mikołajczak, Mateusz, Beata Nowak, Iwona Niewiadomska, et al. 2025. “Zażywanie narkotyków przez więźniów a ich trudne doświadczenia życiowe.” Studia z Teorii Wychowania 16(3/52):409-22. [Google Scholar]
  14. Niewiadomska, Iwona. 2007. Osobowościowe uwarunkowania skuteczności kary pozbawienia wolności. Lublin: Wydawnictwo KUL. [Google Scholar]
  15. Niewiadomska, Iwona. 2016. “Polski model resocjalizacji penitencjarnej.” Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie 9:100-22. https://doi.org/10.32084/tkp.6224 [Google Scholar]
  16. Niewiadomska, Iwona. 2018. “Wyzwania polskiej polityki kryminalnej: wprowadzenie systemowych rozwiązań w pomocy penitencjarnej.” Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie 11(1):251-70. https://doi.org/10.32084/tekapr.2018.11.1-16 [Google Scholar]
  17. Niewiadomska, Iwona. 2019. “Personal Background Surveys of Inmates: Legal and Psychological Aspects.” Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie 12(2):237-50. https://doi.org/10.32084/tekapr.2019.12.2-18 [Google Scholar]
  18. Niewiadomska, Iwona, and Renata, Markiewicz. 2004. “Nasilenie psychologicznego syndromu agresji jako czynnik ryzyka czynów karalnych popełnianych przez nieletnich.” In Kara kryminalna: analiza psychologiczno-prawna, edited by Małgorzata Kuć and Iwona Niewiadomska, 317-32. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL. [Google Scholar]
  19. Poprawa, Ryszard. 1998. “Zarys psychologicznej koncepcji używania alkoholu jako sposobu radzenia sobie ze stresem.” Przegląd Psychologiczny 3-4:61-69. [Google Scholar]
  20. Szałański, Jan. 2004. “70 lat uczestnictwa psychologów w przeobrażeniach więziennictwa polskiego.” In Służba więzienna wobec problemów resocjalizacji penitencjarnej, edited by Wiesław Ambrozik and Piotr Stępniak, 95-105. Poznań–Warszawa–Kalisz: UAM, CZSW. [Google Scholar]
  21. Szukalski, Bogdan. 2005. Narkotyki. Kompendium wiedzy o środkach uzależniających. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii. [Google Scholar]
  22. Szwedzik, Adam. 2014. “Przyczyny narkomanii wśród młodzieży.” In Problemy i kwestie społeczne, edited by Katarzyna Białożyt, Bogusław Ulijasz, and Maciej Soliński, 57-71. Kraków: Wydawnictwo «scriptum». [Google Scholar]
  23. Tomaszewski, Tadeusz. 1975. “Człowiek i otoczenie.” In Psychologia, edited by Tadeusz Tomaszewski, 13-36. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Most read articles by the same author(s)