Męka Chrystusa w pismach Tomasza z Akwinu – odkupienie jako ludzkie osiągnięcie przekraczające zadośćuczynienie

Abstrakt

Tematem artykułu jest męka Chrystusa ujmowana przez św. Tomasza w Sumie teologicznej jako odkupienie. Wielu teologów uważa, że kluczowym pojęciem soteriologii Akwinaty jest pokuta wynikająca ze sprawiedliwości, zaś pojęcia odkupienia i ofiary są jedynie metaforami. Tomasz z Akwinu jednak sugeruje, że męka Chrystusa jako odkupienie jest czymś więcej niż metaforą. Na dwa artykuły o moralnych aspektach zasług – zadośćuczynienia i ofiary – Tomasz z Akwinu pisze cztery na temat odkupienia. Wskazując na dwie przyczyny męki – główną i instrumentalną – twierdzi, że skutki osiąga się na trzy sposoby: poprzez pobudzanie miłości, poprzez odkupienie i poprzez skuteczność. Celem artykułu jest zatem ustalenie na podstawie analizy tych czterech artykułów, dlaczego męka Chrystusa jest tak ważna. Artykuł 3.48.4 pokazuje, że męka Chrystusa jako odkupienie jest ukierunkowana na pozytywny cel, czyli zjednoczenie z Chrystusem, podczas gdy pokuta ma cel negatywny. Analiza ST 3.48.5 wskazuje, że boskie i ludzkie przyczyny sprawcze, główne i instrumentalne, współdziałają w taki sposób, że wpływają na akty woli Chrystusa, wywołane i nakazane, że nawet dusza Chrystusa zostaje udoskonalona. Analiza ST 3.49.2 pokazuje, że poprzez wiarę w mękę Chrystusa i poprzez jej moc Chrystus może pomóc nam w walce z grzechem i diabłem. Wreszcie z ST 3.49.3 wynika, że Chrystus poprzez chrzest, pokutę i cierpienie pomaga nam osiągnąć doskonałość duszy i jej mocy, nie bezpośrednio, ale poprzez wybory, których dokonujemy w naszym życiu i umieraniu. W dniu ostatecznym, kiedy dusze połączą się z ciałami, ci, którzy współpracowali z Chrystusem w swoim cierpieniu i umieraniu, a tym samym osiągnęli doskonałość duszy, osiągną chwalebną nieśmiertelność, a także wizję uszczęśliwiającą.