Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Językoznawstwo baner

Nr 1/26 (2026)

Artykuły

Domy seniora w języku i świadomości Polaków: spokój czy utrata tożsamości

DOI: https://doi.org/10.25312/j.9798  [Google Scholar]
Opublikowane: 06.02.2026

Abstrakt

Niniejszy artykuł podejmuje temat językowego obrazu instytucjonalnej opieki nad osobami starszymi w Polsce poprzez analizę percepcji terminów dom opieki i dom seniora. Celem badania jest identyfikacja dominujących skojarzeń leksykalnych, nacechowania emocjonalnego oraz wpływu osobistego doświadczenia na językowe reprezentacje tych pojęć. Badanie miało formę badania ankietowego, obejmującego 80 respondentów, którzy wskazywali maksymalnie trzy swobodne skojarzenia związane z tymi terminami. Uzyskane dane poddano analizie leksykalno-semantycznej, uwzględniającej częstość występowania jednostek leksykalnych, ich wartościowanie emocjonalne oraz wpływ osobistego doświadczenia respondentów z tego typu placówkami. Wyniki wskazują na silne nacechowanie obu terminów – najczęstsze skojarzenia to samotność, smutek, choroba i śmierć. Analiza pokazuje również istotne różnice w językowym obrazowaniu tych instytucji w zależności od doświadczenia respondentów: osoby mające kontakt z domami opieki w kontekście opieki nad osobami starszymi częściej używają terminów pragmatycznych i neutralnych, podczas gdy osoby bez doświadczenia odwołują się do silnie negatywnych i często metaforycznych określeń. Uzyskane wyniki poszerzają wiedzę na temat językowych reprezentacji domów opieki w języku polskim. Wnoszą wkład w badania nad językowym obrazem instytucjonalnej opieki nad osobami starszymi, prezentując mechanizmy leksykalne utrwalające ste­reotypy i negatywne wartościowanie tego typu opieki nad seniorami oraz wskazując na potrzebę świadomego kształtowania dyskursu publicznego wokół opieki długoterminowej.

 

Bibliografia

  1. Adrianowska J. (2022), Ocena procesu starzenia się ludności krajów Unii Europejskiej za pomocą modelu konwergencji beta, „Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician”, nr 7, s. 35–53. [Google Scholar]
  2. Bauman Z. (2004), Życie na przemiał, Kraków: Wydawnictwo Literackie. [Google Scholar]
  3. Biber D., Conrad S., Reppen R. (1998), Corpus linguistics: Investigating language structure and use, Cambridge: Cambridge University Press. [Google Scholar]
  4. Brysbaert M., Warriner A.B., Kuperman V. (2011), Concreteness ratings for 40 thousand English words, „Behavior Research Methods”, vol. 46(3), s. 904–911. [Google Scholar]
  5. Dörnyei Z. (2007), Research methods in applied linguistics, Oxford: Oxford University Press. [Google Scholar]
  6. Geremek B. (1989), Litość i szubienica. Dzieje nędzy i miłosierdzia, Warszawa: Czytelnik. [Google Scholar]
  7. Gries S.T. (2009), Quantitative corpus linguistics with R: A practical introduction, London–New York: Routledge. [Google Scholar]
  8. Grzenia J. (2006), Słownik nazw własnych. Pochodzenie, znaczenie, poprawna odmiana, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. [Google Scholar]
  9. Iwankiewicz-Rak B. (2006), Siła wizerunku organizacji pozarządowej, „Trzeci Sektor”, nr 5, s 30–36. [Google Scholar]
  10. Jurek Ł. (2012), Wizerunek domów pomocy społecznej w Polsce, „Nauki o Zarządzaniu”, nr 11, s. 96–110. [Google Scholar]
  11. Leech G. (2005), Adding linguistic annotation, [w:] M. Wynne (red.), Developing linguistic corpora: A guide to good practice, Oxford: Oxbow Books, s. 17–29. [Google Scholar]
  12. Nelson D.L., McEvoy C.L., Schreiber T.A. (2004), The University of South Florida free association, rhyme, and word fragment norms, „Behavior Research Methods, Instruments, & Computers”, vol. 36(3), s. 402–407. [Google Scholar]
  13. Puzynina J. (2004), Problemy wartościowania w języku i w tekście, „Etnolingwistyka. Pro¬blemy Języka i Kultury”, t. 16, s. 179–190. [Google Scholar]
  14. Radwan-Pragłowski J., Frysztacki K. (1998), Społeczne dzieje pomocy człowiekowi: od filan¬tropii greckiej do pracy socjalnej, Katowice: Wydawnictwo Śląsk. [Google Scholar]
  15. Rosch E.H. (1973), Natural categories, „Cognitive Psychology”, vol. 4(3), s. 328–350. [Google Scholar]
  16. Staniszewski P. (2004), Szpitalnictwo kościelne w archidiakonacie łęczyckim i łowickim do 1795 roku, Warszawa: DiG. [Google Scholar]
  17. Stanulewicz D., Radomyski K. (2022), Tok Pisin words for red used in the press: A corpus study, [w:] D. Dziadosz, E. Komorowska, D. Stanulewicz (red.), Oblicza języka, przekładu, kultury i edukacji. Wybrane zagadnienia, Szczecin: Wydawnictwo Volumina.pl Daniel Krzanowski, s. 85–97. [Google Scholar]
  18. Stanulewicz D., Radomyski K. (2024), Colour terms in astrophysical texts: A corpus study, „Scientific Journal of National Pedagogical Dragomanov University. Series 9. Current Trends in Language Development”, vol. 27, s. 72–91. [Google Scholar]
  19. Taboada M., Brooke J., Tofiloski M., Voll K., Stede M. (2011), Lexicon-based methods for sen¬timent analysis, „Computational Linguistics”, vol. 37(2), s. 267–307. [Google Scholar]
  20. Tokarski R. (2013), Znaczenie słowa i zasada wewnętrznej motywacji cech semantycznych, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 20, nr 2, s. 195–204. [Google Scholar]
  21. van Dijk T.A. (1998), Ideology: A multidisciplinary approach, London: Sage. [Google Scholar]
  22. Zalejski J. (2013), Kształtowanie wizerunku organizacji, [w:] J.S. Jaskevich (red.), Transformacja systemowa społeczeństwa: Innowacje i tradycje. Zbiór prac naukowych wydziałów nauk społecznych i humanistycznych, Brześć: Brzeski Państwowy Uniwersytet Techniczny, s. 59–71. [Google Scholar]
  23. Zbyrad T. (2014), Od instytucji totalnej ku demokratycznej? Domy pomocy społecznej w Polsce, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.

Podobne artykuły

<< < 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.