Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Nagłówek strony

Tom 32 (2025)

Artykuły

Pomiędzy teorią a praktyką paradygmat empiryczno-prakseologiczny w teologii pastoralnej

  • Ks. Dominik Kiełb
DOI: https://doi.org/10.52097/rs.2025.125-141  [Google Scholar]
Opublikowane: 17.08.2026

Abstrakt

Celem artykułu jest prezentacja paradygmatu empiryczno-prakseologicznego jako propozycji metodologicznej dla badań teologiczno-pastoralnych. Punktem wyjścia jest założenie, że rozbudowane modele, oparte głównie na refleksji teoretyczno-normatywnej, nie zawsze pozwalają w sposób wystarczająco adekwatny opisać i zinterpretować dynamicznie zmieniającą się rzeczywistość pastoralną. Proponowany paradygmat przesuwa ciężar badania z rozbudowanej części teoretycznej na syntetyczny status questionis, analizę empiryczną oraz wnioski prakseologiczne. Zasadnicze pytanie badawcze dotyczy tego, na ile taki model może stanowić adekwatne narzędzie analizy współczesnej rzeczywistości pastoralnej oraz czy odpowiada aktualnym wymogom badań interdyscyplinarnych. Artykuł ukazuje założenia, strukturę i potencjał badawczy proponowanego paradygmatu, wskazując, że może on stanowić podstawę przejrzystych i praktycznie ukierunkowanych analiz w obrębie teologii pastoralnej. Wnioski pokazują, że model empiryczno-prakseologiczny sprzyja integracji refleksji teologicznej z diagnozą empiryczną oraz formułowaniem konkretnych rekomendacji duszpasterskich.

Bibliografia

  1. Benedykt XVI, Encyklika „Caritas in veritate” (29 VI 2009), Kraków 2009. [Google Scholar]
  2. Browning D.S., A Fundamental Practical Theology: Descriptive and Strategic proposals, Minneapolis 1991. [Google Scholar]
  3. Casanova J., Public Religions in the Modern World, Chicago 1994. [Google Scholar]
  4. Davie G., Religion in Britain: A Persistent Paradox, Oxford 2015. [Google Scholar]
  5. Ganzevoort R. R., Van der Ven’s empirical – practical theology and thetheological encyclopaedia, in: Hermeneutics and empirical research in practical theology. The contribution of empirical theology by Johannes A. van der Ven, Eds. C. A. M. Hermans, M. E. Moore, Leiden 2004, 53-74. [Google Scholar]
  6. Hetink G., Practical theology: History, Theory, Action, Domains. Michigan 1999, s. 102-104. [Google Scholar]
  7. Jan Paweł II, Encyklika „Centesimus annus” (1 IX 1991), w: Encykliki społeczne Kościoła katolickiego, Kraków 2005, s. 459-520. [Google Scholar]
  8. Jan XXIII, Mater et Magistra, w: Encykliki społeczne Kościoła. Kraków 2005. [Google Scholar]
  9. Kamiński R., Metody teologii pastoralnej, w: Teologia pastoralna, red. tenże, t. 1, Lublin 2000, s. 21-26. [Google Scholar]
  10. Kiełb D., Sociological research in pastoral theology. Objectives and execution, „Roczniki Teologiczne”, t. 70, 3:2023, s. 9-32. [Google Scholar]
  11. Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes” (7 XII 1965), w: Sobór Watykański II. Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, red. M. Przybył, Poznań 2002, s. 526-606. [Google Scholar]
  12. Mąkosa P., Adamczyk T., Przemiany religijności w społeczeństwie polskim, „Verbum vitae”, 42/1 (2024), s. 1-15. [Google Scholar]
  13. Mąkosa P., Katecheza młodzieży gimnazjalnej w Polsce. Stan aktualny i perspektywy rozwoju, Lublin 2009. [Google Scholar]
  14. Osmer R. R., Practical Theology: An introduction, Michigan 2008. [Google Scholar]
  15. Piwowarski W., Socjologia religii w Polsce – problem legitymizacji dyscypliny, „Przegląd Religioznawczy”, 1 (1997), s. 3-11. [Google Scholar]
  16. Przygoda W., Paradygmaty metodologiczne we współczesnej teologii pastoralnej, „Teologia Praktyczna”, 10 (2009), s. 31-44. [Google Scholar]
  17. Rahner K., Handbuch der Pastoraltheologie, t. 1, Freiburg 1969. [Google Scholar]
  18. Swinton J., Mowat H., Practical Theology and Qualitative research, London 2006. [Google Scholar]
  19. Szymczak W., Interdisciplinarity in Pastoral Theology. An Example of Socio-theological Research, „Verbum Vitae”, 38/2 (2020), s. 503-527. [Google Scholar]
  20. Taylor Ch., A Secular Age, Cambridge 2007, s. 1-5. [Google Scholar]
  21. Van der Ven J. A., Practical theology: An Empirical Approach, Leuven 1999. [Google Scholar]
  22. Van der Ven J. A., An Empirical Approach to practical theology, Münster 2004. [Google Scholar]
  23. Zellma A., Badania internetowe w służbie polskiej teorii i praktyki katechetycznej, „Studia Warmińskie”, 56 (2019), s. 213-226. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.