Bóg w świecie "płynnej nowoczesności". Zygmunt Bauman wobec religii. Prezentacja i krytyka


Abstrakt

W prezentowanym artykule autor, poszukując wątków chrześcijańskich obecnych w tekstach lewicowych intelektualistów, sięga do myśli Zygmunta Baumana. Podejmując analizę wybranych motywów jego twórczości, przyjmuje następującą sekwencję kroków. Najpierw dokonuje krótkiego wprowadzenia, prezentując myśl filozofa. Następnie ukazuje jego hermeneutykę religii i chrześcijaństwa. Na koniec zaś przedstawia ocenę poglądów Baumana, która przybiera postać apologii. Lewicowy intelektualista w swoich pracach krytycznie zajmuje się chrześcijaństwem. Bauman jako agnostyk chłodnym okiem ocenia chrześcijaństwo. Niepokoi go ewangeliczny radykalizm oraz przywiązanie do prawdy. Dlatego postuluje, by wierzący otworzyli się na świat i zrezygnowali z własnej konfesyjnej tożsamości i zaczęli budować szeroką ludzką koalicję.


Słowa kluczowe

religia; objawienie; transcendencja; chrześcijaństwo; lewica; Bauman

Agamben G., Czas, który zostaje. Komentarz do Listu do Rzymian, transl. S. Królak, Warsaw 2009. [Google Scholar]

Agamben G., Piłat i Jezus, transl. M. Surma-Gawłowska, A. Zawadzki, Krakow 2017. [Google Scholar]

Anioł historii boi się o przyszłość. Dyskusja z udziałem: Dariusza Brzezińskiego, Macieja Gduli, Tomasza Majewskiego, Joanny Tokarskiej-Bakir, “Znak” (752) 2018, pp. 33–41. [Google Scholar]

Artemiuk P., Deus otiosus, czyli lewicowa hermeneutyka chrześcijaństwa, “Studia teologiczne Białystok–Drohiczyn–Łomża” (32) 2014, pp. 107–138. [Google Scholar]

Badiou A., Święty Paweł. Ustanowienie uniwersalizmu, transl. J. Kutyła, P. Mościcki, Krakow 2007. [Google Scholar]

Bauman Z., 44 listy ze świata płynnej nowoczesności, transl. T. Kunz, Krakow 2011. [Google Scholar]

Bauman Z., Etyka ponowoczesna, transl. J. Bauman, J. Tokarska-Bakir, Warsaw 2012. [Google Scholar]

Bauman Z., Konsumowanie życia, transl. M. Wyrwas-Wiśniewska, Krakow 2009. [Google Scholar]

Bauman Z., Kubicki R., Zeidler-Janiszewska A., Życie w kontekstach. Rozmowy o tym, co za nami i o tym, co przed nami, Warsaw 2009. [Google Scholar]

Bauman Z., Kultura w płynnej nowoczesności, Warsaw 2011. [Google Scholar]

Bauman Z., Obcy u naszych bram, transl. W. Mincer, Warsaw 2016. [Google Scholar]

Bauman Z., Obirek S., O Bogu i człowieku rozmowy, Krakow 2013. [Google Scholar]

Bauman Z., Płynne czasy. Życie w epoce niepewności, transl. M. Żakowski, Warsaw 2007. [Google Scholar]

Bauman Z., Płynna nowoczesność, transl. T. Kunz, Krakow 2000. [Google Scholar]

Bauman Z., Płynne życie, transl. T. Kunz, Krakow 2007. [Google Scholar]

Bauman Z., Ponowoczesność jako źródło cierpień, Warsaw 2000. [Google Scholar]

Bauman Z., Retropia. Jak rządzi nami przeszłość, transl. K. Lebek, Warsaw 2018. [Google Scholar]

Bauman Z., Społeczeństwo w stanie oblężenia, transl. J. Margański, Warsaw 2006. [Google Scholar]

Bauman Z., Tester K., O pożytkach z wątpliwości. Rozmowy z Zygmuntem Baumanem, transl. E. Krasińska, Warsaw 2003. [Google Scholar]

Bauman Z., To nie jest dziennik, transl. M. Zawadzka, Krakow 2012. [Google Scholar]

Bielik-Robson A., Deus otiosus: ślad, widmo, karzeł, [in:] Deus otiosus. Nowoczesność w perspektywie postsekularnej, A. Bielik-Robson, M.A. Sosnowski (eds.), Warsaw 2013, pp. 5–37. [Google Scholar]

Bokwa I., Teologia w warunkach nowoczesności i ponowoczesności, Sandomierz 2010. [Google Scholar]

Co nas łączy? Dialog z niewierzącymi, S. Obirek (ed.), Krakow 2002. [Google Scholar]

Eagleton T., Jak czytać literaturę, transl. A. Kunicka, Warsaw 2014. [Google Scholar]

Eagleton T., Kultura a śmierć Boga, transl. B. Baran, Warsaw 2014. [Google Scholar]

Eagleton T., Święty terror, transl. J. Konieczny, Krakow 2008. [Google Scholar]

Eagleton T., Rozum, wiara i rewolucja. Refleksja nad debatą o Bogu, transl. W. Usakiewicz, Krakow 2010. [Google Scholar]
Eliade M., Traktat o historii religii, Warsaw 2010. [Google Scholar]

Habermas J., Przyszłość natury ludzkiej. Czy zmierzamy do eugeniki liberalnej?, transl. M. Łukasiewicz, Warsaw 2003. [Google Scholar]

Mariański J., Religia w społeczeństwie ponowoczesnym. Studium socjologiczne, Warsaw 2010. [Google Scholar]

Seweryniak H., Teologia fundamentalna, vol. 1, Warsaw 2010. [Google Scholar]

Sloterdijk P., Gorliwość Boga. W walce trzech monoteizmów, transl. B. Baran, Warsaw 2013. [Google Scholar]

Sloterdijk P., Musisz życie swe odmienić. O antropotechnice, transl. J. Janiszewski, Warsaw 2014. [Google Scholar]

Sloterdijk P., O ulepszaniu dobrej nowiny. Piąta „ewangelia” Nietzschego. Mowa wygłoszona w Weimarze, 25 sierpnia 2000 r., z okazji setnej rocznicy śmierci Fryderyka Nietzschego, transl. T. Słowiński, Wrocław 2010. [Google Scholar]

Sloterdijk P., W cieniu góry Synaj. Przypis o źródłach i przemianach całkowitego członkostwa, transl. B. Baran, Warsaw 2014. [Google Scholar]

Smith D., Zygmunt Bauman: Prophet of Postmodernity, Cambridge 1999. [Google Scholar]

Sochoń J., Religia w projekcie postmodernistycznym, Lublin 2012. [Google Scholar]

Stasiuk A., Tekturowy samolot, Wołowiec 2000. [Google Scholar]

Tacik P., Socjologia Zygmunta Baumana, Warsaw 2012. [Google Scholar]

Žižek S., Kruchy absolut, czyli dlaczego warto walczyć o chrześcijańskie dziedzictwo, transl. M. Kropiwnicki, Warsaw 2009. [Google Scholar]

Žižek S., Kukła i karzeł. Perwersyjny rdzeń chrześcijaństwa, transl. M. Kropiwnicki, Bydgoszcz 2006. [Google Scholar]

Žižek S., O wierze, transl. B. Baran, Warsaw 2008. [Google Scholar]

Zrozumieć nowoczesność. Księga jubileuszowa Zygmunta Baumana, A. Chrzanowski, W. Godzic, A. Zeidler-Janiszewska (eds.), Łódź 2010. [Google Scholar]

Życiński J., Bóg postmodernistów. Wielkie pytania filozofii we współczesnej krytyce moderny, Lublin 2001. [Google Scholar]

Artemiuk, P. (1). Bóg w świecie "płynnej nowoczesności". Zygmunt Bauman wobec religii. Prezentacja i krytyka. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 27(2), 95-111. https://doi.org/10.34839/wpt.2019.27.2.95-111

Przemysław Artemiuk  artemiukprzemek@gmail.com
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Wydział Teologiczny  Polska
https://orcid.org/0000-0001-5337-0329

Przemysław Artemiuk (ks. dr. hab., prof. UKSW) – teolog fundamentalny, adiunkt na Wydziale Teologicznym UKSW, wykładowca w Wyższym Seminarium Duchownym w Łomży oraz przewodniczący Stowarzyszenia Teologów Fundamentalnych w Polsce. Ostatnio opublikował monografię Renesans apologii (2016) oraz zbiór tekstów publicystycznych Podręczny alfabet katolicka (2018), a także zredagował tomy: Teologia fundamentalna na straży tożsamości chrześcijaństwa (2017) oraz Historia – Wiara – Nauka. Źródła poznania Jezusa Chrystusa (2018).