Trójca Święta, rodzina ludzka i wspólnota zakonna. Możliwości i ograniczenia analogii trynitarnych


Abstrakt

Mówienie o Bogu wymaga posługiwania się analogiami. Także natchniony język Biblii jest analogiczny. Wśród różnych analogii mamy analogię pomiędzy rodziną ludzką i Trójcą Świętą. Bóg w Trójcy Jedyny jest tutaj fundamentem i modelem dla rodziny, a z drugiej strony rodzina jest obrazem tajemnicy Trójcy. Analogia rodzinno-trynitarna rozwijała się w pierwszym tysiącleciu na Wschodzie. Na Zachodzie nie była ceniona, jako że krytyczny wobec niej stosunek wyraził św. Augustyn. Pojawiła się na nowo w XIX wieku, szczególnie po Soborze Watykańskim II, w tym w nauczaniu papieży. Także po Soborze została podjęta i rozwinięta idea o trynitarnym modelu życia wspólnot zakonnych. Każda analogia ma jednak swoje ograniczenia, które powinny być wzięte pod uwagę, by mówić o Bogu adekwatnie, a zarazem by móc wyciągnąć z tajemnicy Boga praktyczne wnioski dotyczące życia człowieka. Tymczasem nie brakuje teologiczno-pastoralnej przesady w przedstawianiu analogii pomiędzy Bogiem w Trójcy Jedynym a ludzką rodziną, a szczególnie wspólnotą zakonną. Trzeba zatem uważać, aby wskazywanie na ideał nie prowadziło do tyleż pobożnej, co abstrakcyjnej retoryki, dalekiej od konkretnego życia. Trójca Święta powinna być niewyczerpanym źródłem do lepszego życia w wymiarze indywidualnym i wspólnotowym, ale tym bardziej warto pamiętać o nauczaniu Soboru Laterańskiego IV, że „gdy wskazujemy na podobieństwo między Stwórcą i stworzeniem, to zawsze niepodobieństwo między nimi jest jeszcze większe” (DH 806).


Słowa kluczowe

Trójca; rodzina; wspólnota zakonna; analogia

Agostino, La Trinità, trad. G. Beschin, Roma 2011. [Google Scholar]

Anastasio di Antiochia, De SS. Trinitate, [in:] Patrologia Graeca 89, Parigi 1860, 1309–1330. [Google Scholar]

Balthasar H.U. von, Gli stati di vita del cristiano, trad. E. Babini, Milano 1985. [Google Scholar]

Balthasar H.U. von, Teodrammatica, II: Le persone del dramma: l’uomo in Dio, trad. G. Sommavilla, Milano 1982. [Google Scholar]

Balthasar H.U. von, TeoLogica, 2: Verità di Dio, trad. G. Sommavilla, Milano 1990. [Google Scholar]

Benedetto XVI, Gesù di Nazareth, Milano 2007. [Google Scholar]

Benedetto XVI, Angelus, Città del Vaticano 11.06.2006. [Google Scholar]

Benedetto XVI, Angelus, Città del Vaticano 27.12.2009. [Google Scholar]

Benedetto XVI, Omelia, Parco di Bresso (Milano), 3.06.2012. [Google Scholar]

Bonaventura di Bagnoregio, Commentaria in quatuor libros sententiarum magistri Petri Lombardi I, [in:] S. Bonaventure opera omnia, I, B. a Portu Romatino (ed.), Quaracchi 1882. [Google Scholar]

Cambón E., Trinità modello sociale, Roma 1999. [Google Scholar]

Cervera Castellano L., La Vita Consacrata: radice cristologico-trinitaria, tratti costitutivi e missione, [in:] La Vita consacrata alle soglie del terzo millennio alla luce dell’Esortazione apostolica post-sinodale, Roma, 14–17 aprile 1997, pp. 37–68. [Google Scholar]

Cipriani N., Diventare uno insieme secondo la Regola di sant’Agostino, http://seminariomistica.paoline.org/wp-content/uploads/sites/6/2019/03/Cipriani_Diventare_uno_insieme_ita.pdf [accesso: 10.03.2021]. [Google Scholar]

Coda P, Famiglia e Trinità, “Nuova Umanità” 17/2 (1995), pp. 13–45. [Google Scholar]

Concilio Vaticano II, La Costituzione Lumen gentium, Città del Vaticano 1964. [Google Scholar]

Concilio Vaticano II, Il Decreto Perfectae caritatis, Città del Vaticano 1965. [Google Scholar]

De Candia G., Trinità. Le consonanze di un Dio musicale, Todi 2011. [Google Scholar]

Congar Y., Credo nello Spirito Santo, trad. P. Crespi, Brescia 1998. [Google Scholar]

Daniélou J., La Trinità e il mistero dell’esistenza, trad. F.G. Silveri, Brescia 1989. [Google Scholar]

Giovanni Paolo I, Angelus, Città del Vaticano 10.09.1978. [Google Scholar]

Giovanni Paolo II, L’esortazione Vita consacrata, Città del Vaticano 1996. [Google Scholar]

Giovanni Paolo II, Lettera alle famiglie Gratissimam sane, Città del Vaticano 1994. [Google Scholar]

Giovanni Paolo II, Omelia durante la Messa a Puebla, Città del Vaticano 28.01.1979. [Google Scholar]

Giovanni Paolo II, Udienza generale, Città del Vaticano 20.01.1999. [Google Scholar]

Giovanni Paolo II, Udienza generale, Città del Vaticano 8.09.1999. [Google Scholar]

Giuliani S., La famiglia è l’immagine di Dio, “Angelicum” 38 (1961/2), pp. 166–186. [Google Scholar]

Giuliani S., La famiglia è l’immagine della Trinità, “Angelicum” 38 (1961/3–4), pp. 257–310. [Google Scholar]

Gregorio di Nazianzo, Orazione 31, 8,11, [in:] Gregorio di Nazianzo, Tutte le Orazioni, C. Moreschini (ed.), Milano 2002. [Google Scholar]

Greshake G., Il Dio unitrino. Teologia trinitaria, trad. P. Renner, Brescia 2000. [Google Scholar]

Ladaria L., Il Dio vivo e vero. Il mistero della Trinità, Milano 2012. [Google Scholar]

Libro di Vita della Comunità Missionaria di Villaregia, 2003. [Google Scholar]

Margerie B. de, La Trinité Chrétienne dans l’histoire, Paris 1975. [Google Scholar]

Meloni A., L’analogia familiare della Trinità. Il contesto, la storia, un bilancio, Assisi 2019. [Google Scholar]

Meloni A., La famiglia immagine della Trinità. Un caso teologico articolato e promettente, “Nuova Umanità” 37 (2015/4), pp. 511–525. [Google Scholar]

Mühlen H., Der Heilige Geist als Person. Beitrag zur Frage nach der dem Heiligen Geiste eigentümlichen Funktion in der Trinität, bei der Inkarnation und in Gnadenbund, Münster 1963. [Google Scholar]

Naumowicz C., La famiglia come “icona” del mistero trinitario, “Teologia w Polsce” 10/2 (2016), pp. 79–96. [Google Scholar]

Ouellet M., “Divina somiglianza”. Antropologia trinitaria della famiglia, Roma 2004. [Google Scholar]

Papa Francesco, L’esortazione apostolica Amoris laetitia, Città del Vaticano 2016. [Google Scholar]

Papa Francesco, Udienza generale, Città del Vaticano 15.04.2015. [Google Scholar]

Rahner K., La Trinità, trad. C. Danna, Brescia 2008. [Google Scholar]

Ratzinger J., Rapporto sulla Fede. Vittorio Messori a colloquio con il cardinale Joseph Ratzinger, Milano 1985. [Google Scholar]

Riccardo di S. Vittore, La Trinità, M. Spinelli (ed.), serie: Fonti cristiane per il terzo millennio 4, Roma 1990. [Google Scholar]

Rocchetta C., Teologia della Famiglia. Fondamenti e prospettive, Bologna 2011. [Google Scholar]

Salvati G.M., Io uno e trino. La Trinità come modello del cristiano, Napoli 2011. [Google Scholar]

Scheeben M.J., I misteri del cristianesimo, trad. I. Gorlani, Brescia 1953. [Google Scholar]

Scola A., Il mistero nuziale. Una prospettiva di teologia sistematica?, Roma 2003. [Google Scholar]

Secondin B., Abitare gli orizzonti. Simboli, modelli e sfide della vita consacrata, Milano 2002. [Google Scholar]

Stramare T., Le due Trinità, celeste e terrestre, fondamento della teologia della famiglia, https://movimentogiuseppino.files.wordpress.com/2011/06/le-due-trinita-celeste-e-terrestre-fondamento-della-teologia-della-famiglia.pdf [accesso: 10.03.2021]. [Google Scholar]

Tommaso d’Aquino, La Somma Teologica, Bologna 2014. [Google Scholar]

Vincenzo de’ Paoli, Conferenze spirituali alle Figlie della Carità, Roma 1980. [Google Scholar]

Opublikowane
2021-06-05


Dział
Teologia systematyczna

Udostępnij

Kowalczyk, D. (2021). Trójca Święta, rodzina ludzka i wspólnota zakonna. Możliwości i ograniczenia analogii trynitarnych. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 29(1), 163-187. https://doi.org/10.34839/wpt.2021.29.1.163-187

Dariusz Kowalczyk  kowalczyk@unigre.it
Pontificia Università Gregoriana, Italia  Włochy
https://orcid.org/0000-0002-6469-2443

Dariusz Kowalczyk (ks. prof. dr hab.) – ur. 1963 r. w Mińsku Mazowieckim, kapłan jezuita, w latach 2003–2009 przełożony warszawskiej prowincji jezuitów, prof. dr teologii dogmatycznej, od 2010 roku wykładowca teologii na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie, w latach 2013–2019 dziekan Wydziału Teologii tegoż Uniwersytetu. Stały publicysta tygodnika „Idziemy”. Ostatnio opublikował: Czy Jezus mógł się przeziębić. Rozmowy o człowieczeństwie Boga (2015), Między herezją a dogmatem (2015), Kościół i fałszywi prorocy (2016).