Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 136 (2021): Nasza Przeszłość

Artykuły

Czy można rozstrzygnąć przynależność autora Kazań świętokrzyskich do kręgu dominikanów bądź franciszkanów na podstawie przesłanek treściowych?

DOI: https://doi.org/10.52204/np.2021.136.39-54
Przesłane: 2 marca 2021
Opublikowane: 30.12.2021

Abstrakt

Kazania świętokrzyskie stały się obiektem badań prowadzonych przez naukowców reprezentujących różne dyscypliny mieszczące się w ramach nauk humanistycznych. Nie powinno to dziwić z racji na ciężar gatunkowy tekstu. Stanowią one najstarszy polski zabytek literacki spisany po staropolsku oraz łacinie. Starano się znaleźć odpowiedzi na pytania: kto mógł być autorem świętokrzyskiej kolekcji kazań oraz, w jakim środowisku mogły one powstać. Niniejszy artykuł wpisuje się w ten nurt badań. Problemem badawczym rozważanym w niniejszym tekście są przesłanki, które pozwalają nam przyjąć lub odrzucić przynależność autora Kazań świętokrzyskich do kręgu Braci Kaznodziejów lub Braci Mniejszych.

Bibliografia

Acta Capitulorum Generalium Ordinis Praedicatorum, vol. 1: Ab anno 1220 usque ad annum 1303, wyd. B. M. Reichert, A. F. Frühwirth, [w:] “Monumenta Ordinis Fratrum Praedicatorum Historica”, t. 3., Romae 1898
Acta Capitulorum Generalium Ordinis Praedicatorum, vol. 2: Ab anno 1304 usque ad annum 1378, wyd. B. M. Reichert, A. F. Frühwirth, [w:] “Monumenta Ordinis Fratrum Praedicatorum Historica”, t. 4, Romae 1899
Eudes de Cheriton, Paraboles et Fabules, Les fabulists latins depuis le siècle d’Auguste jusqu’a la fin du Moyen Age (éd. L. Hervieus), t. 4, Paris 1896, s. 265-343
Fratris Galuagni de la Flamma Cronica Ordinis Praedicatorum. Ab Anno 1170. usque ad 1333, wyd. B. M. Reichert, [w:] “Monumenta Ordinis Fratrum Praedicatorum Historica”, t. 2., Romae-Stuttgardiae 1897
Humbert of Romans, Opera de vita regulari, Rome 1889
Liber exemplorum ad usum paedicantium (ed. A. G. Little), Aberden 1908
Kazania świętokrzyskie, wydanie drukiem m.in. w: Transkrypcja. Opracował Wacław Twardzik. Przekład partii łacińskich i objaśnienia źródłowe Paweł Stępień, [w:] Kazania świętokrzyskie. Nowa edycja. Nowe propozycje badawcze, red. P. Stępień, Warszawa 2009, s. 241-272; wersja online - http://staropolska.pl/sredniowiecze/kazania_i_mowy/kazania_swietokrzyskie.html [dostęp: 28.02.2021 r.]
Peregryn z Opola, Kazania de tempore i de sanctis, red. J. Wolny, przeł. J. Mrukówna, Kraków-Opole 2001
Św. Antoni z Padwy, Kazania świąteczne: od Narodzenia Pańskiego do Uroczystości świętych Piotra i Pawła, przeł. C. Niezgoda, Kraków 2003
Św. Tomasz z Akwinu, Wykład pacierza, przeł. K. Suszyło, M. Starowieyski, W. Giertych, Poznań 2005

Borntrager C., The Marian Spirituality of the Medieval Religious Orders: Medieval Servite Marian Spirituality, “Marian Studies”, t. 52 (2001), s. 229-245
Bonniwell W. R., A history of the Dominican liturgy 1215-1945, New York 1945
Brojer W., Diabeł w wyobraźni średniowiecznej, Wrocław 2003
Brückner A., Kazania średniowieczne, cz I, „Rozprawy Akademii Umiejętności. Wydział Filologiczny”, t. 24 (1985), s. 38-97
Bracha K., Noty łacińskie w Kazaniach świętokrzyskich, [w:] „Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi”, t. 4 (2010), s. 91-109
Bracha K., Nowa edycja tzw. Kazań świętokrzyskich. Nowe pytania i nowe odpowiedzi, „Przegląd Humanistyczny”, t. 55 (2011), nr. 1 (424), s. 73-83.
Derwich M., Benedyktyński klasztor św. Krzyża na Łysej Górze w średniowieczu, Warszawa 1992
Derwich M., Działalność benedyktynów łysogórskich w XV wieku, „Kwartalnik Historyczny”, t. 97 (1990), nr. 3-4, s. 37-57
Derwich M., Kazania świętokrzyskie – łysogórskie – tynieckie?, „Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi”, t. 4 (2010), s. 15-21
Derwich M., „Kazania świętokrzyskie” a benedyktyni łysogórscy, [w:] Źródłoznawstwo i studia historyczne, red. K. Bobowski, Wrocław 1989, s. 189-199.
Glorieux P., Répertoire des maîtres en théologie de Paris au XIIIe siècle, T. 1. [w:] „Études de philosophie mdivale”, T. 17. Paris 1933
Głowacki P., Główne idee duchowości franciszkańskiej, „Studia Wrocławskie”, t. 9 (2006), s. 220-232
Klapper V. J. (hrsg.), Erzählungen des Mittelalters in deutscher Übersetzung und latenishem Urtext, Wort und Brauch 12, Breslau 1914
Kopeć J. J., Męka Pańska w religijnej kulturze polskiego średniowiecza. Studium nad pasyjnymi motywami i tekstami liturgicznymi, Warszawa 1975
Lipiński H. J., Duchowość franciszkańska, [w:] Chrześcijańska duchowość, t. 14: W nurcie zagadnień posoborowych, red. B. Bejze, Warszawa 1981, s. 378-405
Mejor M., Pochodzenie Kazań świętokrzyskich – trop filologiczno-muzykologiczny, [w:] Amoenitates vel lepores philologiae, red. R. Laskowski, R. Mazurkiewicz, Kraków 2007, s. 222-241.
Michałowska T., Średniowiecze, Warszawa 1995
Mika T., Kazania świętokrzyskie jako obiekt badań filologicznych. Pytania o tekst i przekaz, „Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi”, t. 4 (2010), s. 65-80
Mika T., Świętokrzyski skarb. O znaczeniu „Kazań świętokrzyskich” dla badań nad dziejami języka polskiego, „Pamiętnik literacki”, t. 95 (2004), nr. 1, s. 14-15.
Mortier R. P., Histoire des maîtres généraux de l'Ordre des frères prêcheurs, t. 2: 1263-1323, Paris 1905
Nad złoto droższe: skarby Biblioteki Narodowej, red. H. Tchórzewska-Kabata, red. M. Dąbrowski, red. P. Bagnowski, Warszawa 2000
Oleś P., Letania more solito dicantur. Przyczynek do badań nad pobożnością maryjną wśród średniowiecznych dominikanów, „Folia Historica Cracoviensia”, t. XIX (2019), s. 43-57
Ostrowska E., Kompozycja i artyzm językowy „Kazań świętokrzyskich”, [w:] taż, Z dziejów języka polskiego i jego piękna Studia i szkice, Kraków 1978, s. 41-100
Pękul P., Powstanie i historyczny rozwój pobożności pasyjnej w ujęciu Jerzego Kopcia CP, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie”, (2016), nr. 23, s. 191-200
Skrzyniarz R., Kazania Świętokrzyskie: przepowiadanie w XIII wieku, Lublin 2001
Skrzyniarz R., „Kazania świętokrzyskie” a duszpasterstwo benedyktynów łysogórskich w średniowieczu, [w:] Klasztor na Świętym Krzyżu w polskiej kulturze narodowej, red. D. Olszewski, red. R. Gryza, Kielce 2000, s. 71-84
Skwara M., Struktura i sposoby argumentacji w „Kazaniu na dzień św. Katarzyny”. Wybrane zagadnienia, [w:] Kazania świętokrzyskie. Nowa edycja. Nowe propozycje badawcze, red. P. Stępień, Warszawa 2009, s. 153-166
Tavard G. H., The Christology of the Mystics, w: “Theological Studies”, t. 42 (1981), z. 3, s. 561-579
Tavard G. H.,, Théologie et présence de Dieu, “Année théologique”, t. 37 (1951), s. 233-238, 321-334
The Heritage of the Early Church: Festschrift in Honor of Fr. Georges Florovsky, red. D. Neiman, M. Schatkin, Rome 1973
Torrell J. P., Tomasz z Akwinu – człowiek i dzieło, przeł. A. Kuryś, Kęty-Warszawa 2008
Trajdos T. M., Wokół genezy Kazań świętokrzyskich, „Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi”, t. 4 (2010), s. 23-27
Winiarska-Górska I., Dyskusja, „Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi”, t. 4 (2010), s, 111-123
Witczak T., „Kazania świętokrzyskie” [w:] Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny. T. 2, Warszawa 2001
Wolny J., Exempla z kazań niedzielnych Peregryna z Opola, [w:] Kultura elitarna a kultura masowa w Polsce późnego średniowiecza, red. B. Geremek, Wrocław 1978, s. 243-282
Wydra W., Wokół fenomenu Kazań świętokrzyskich, [w:] Kazania świętokrzyskie. Nowa edycja. Nowe propozycje badawcze. Red. P. Stępień, Warszawa 2009, s. 41-58

Downloads

Download data is not yet available.