Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 29 Nr 2 (2021)

Biblistyka

Przekłady biblijne nazw należących do kategorii pojęciowej ptactwa w Księdze Hioba 28,7 z bazowym komponentem leksykalnym ostříže i kobuza – na materiale czeskim i polskim

Przesłane: 13 czerwca 2021
Opublikowane: 27.12.2021

Abstrakt

Autor w niniejszym artykule zwraca uwagę na kwestie tłumaczeniowe związane zwłaszcza z wykorzystaną leksyką awifaunistyczną, jaka pojawia się na kartach Biblii w analizowanym fragmencie Hi 28,7 w wybranych 12 czeskich i 18 polskich przekładach Pisma Świętego. W przeprowadzonej konfrontatywno-leksykalnej analizie opisuje on nie tylko podobieństwa, ale przede wszystkim zauważalne różnice, czyli zmiany w ekwiwalencji nazw ptaków oraz jak i w jakiej formie językowej owa kategoria pojęciowa jest wykorzystywana w przekładzie przez bliskoznacznie synonimiczne leksemy – w zależności od wersji tłumaczeniowej. Zwrócono uwagę na marginalne występowanie leksemu czeskiego ostříž. Pozostałe ptaki wymieniane w Hi 28,7 mają w czeskich i polskich przekładach biblijnych tak różne odpowiedniki leksykalne, że sprawia to wrażenie chaosu i daleko idącej dowolności w tłumaczeniu awifaunistycznych nazw.

Bibliografia

  1. Achtemeier P.J., Encyklopedia biblijna, seria: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2004.
  2. Bělič J., Kamiš A., Kučera K., Malý staročeský slovník, Praha 1978.
  3. Bible česká. Díl prvý: Knihy Starého zákona, Svazek II. Ester – Sirachovcova, tłum. J. Hejčl, Praha 1921.
  4. Biblia. To iest księgi starego y nowego przymierza znowu z ięzyka Ebreyskiego, Greckiego, Łacińskiego na polski przełożone, tłum. S. Budny (1572), https://www.dbc.wroc.pl/dlibra/publication/4425/edition/4263/content [dostęp: 19.10.2021].
  5. Briks P., Podręczny słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu, seria: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2000.
  6. Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1927/1993.
  7. Catholic liturgical translation, O Bohu, http://www.obohu.cz/bible/index.php?styl=KLP&k=Jb&kap=28 [dostęp: 19.10.2021].
  8. Cygański M., Myślistwo ptasie, Kraków 1584/Warszawa 2014.
  9. Černý J., Holeš J., Sémiotika, Praha 2004.
  10. Driver G.R., Birds in the Old Testament, „Palestine Exploration Quarterly” 87/1 (1955), s. 5–20.
  11. Hadravová A., Kniha dvacatera umění mistra Pavla Žídka část přírodovědná, Praha 2008.
  12. Hagen M., Realia biblica geographica, naturalia, archaeologica, quibus compendium introductionis Biblicae completur et illustratur, auctore M.H, Parisiis 1914.
  13. Haller J., Český slovník věcný a synonymický, sv. 1, Praha 1969.
  14. Hampl L., Świat awifauny II w polskich i czeskich przekładach Pisma Świętego (ptactwo czyste i nieczyste), seria: Wymiary Humanistyki, Rozprawy Naukowe 53, Bielsko-Biała 2014.
  15. Heller J., Vocabularium biblicum septen linguarum – Biblický slovník sedmi jazyků hebrejsko-řecko-latinsko-anglicko-německo-maďarsko-český, Praha 2000.
  16. Hudec K., Ptáci v českém životě a kultuře, Praha 2017.
  17. Jakubiec C., Księga Hioba. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz – ekskursy. Pismo Święte Starego Testamentu, t. 7, cz. 1, Poznań–Warszawa 1974.
  18. Jungmann J., Slovník česko-německý, t. 2: K–O, Praha 1836.
  19. Karłowicz J., Kryński A., Niedźwiecki W., Słownik języka polskiego, t. 2: H–M, Warszawa 1902/1952.
  20. Kępa D., Pochodzenie wyrazu a współczesny obraz językowy odpowiadającego mu desygnatu na przykładzie nazw gatunkowych ptaków, [w:] Przeszłość w językowym obrazie świata, A. Pajdzińska, P. Krzyżanowski (red.), Lublin 1999, s. 137–148.
  21. Kępa-Figura D., Kategoryzacja w komunikacji językowej na przykładzie leksemu ptak, Lublin 2007.
  22. Koehler L., Baumgartner W., Stamm J., Wielki słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu, t. 1, P. Dec (red.), seria: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2008.
  23. Komárek S., Ptáci v Čechách v letech 1360-1890 aneb tajemství rytíře von Sacher-Masocha, Praha 2007.
  24. Kruszewicz A.G., Ptaki Polski. Mała encyklopedia ilustrowana, Warszawa 2017.
  25. Księga Ijoba, Nowa Biblia Gdańska, [w:] Śląskie Towarzystwo Biblijne, https://www.biblest.com.pl/stb/stest/ijob/ijob.html [dostęp: 19.10.2021].
  26. Księga Ijob, tłum. J. Cylkow, Kraków 1903.
  27. Księga Hioba 28, [w:] BibliePolskie.pl. Przekłady Biblii na język polski, /http://bibliepolskie.pl/zzteksty_ch.php?wid=21&book=18&chapter=28&e= [dostęp: 19.10.2021].
  28. Kufnerová Z., Čeština a překládání, Jinočany 2009.
  29. Kuśmirek A., Hebrajsko-polski Stary Testament Pięcioksiąg. Przekład interlinearny z kodami gramatycznymi, transliteracją oraz indeksem rdzeni, seria: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2003.
  30. Kuśmirek A., Hebrajsko-polski Stary Testament Pisma. Przekład interlinearny z kodami gramatycznymi, transliteracją i indeksem rdzeni hebrajskich i aramejskich, seria: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2009.
  31. Lakoff G., Women, Fire and Dangerous Things. What Categories Reval About the Mind, Chicago 1987.
  32. Lakoff G., Johnson M., Metafory w naszym życiu, tłum. T.P. Krzeszowski, Warszawa 1988.
  33. Lakoff G., Johnson M., Metafory, kterými žijeme, tłum. T. Čejka, Brno 2002.
  34. Langacker R.W., Foundations of Cognitive Grammar, vol. 1, Stanford 1987.
  35. Langacker R.W., Kardela H., Wykłady z gramatyki kognitywnej: Kazimierz nad Wisłą, grudzień 1993, Lublin 1995.
  36. Langacker R.W., Model dynamiczny oparty na uzusie językowym, [w:] Akwizycja języka w świetle językoznawstwa kognitywnego, E. Dąbrowska, W. Kubiński (red.), Kraków 2003, s. 30–117.
  37. Łach S., Księga Kapłańska. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz – ekskursy. Pismo Święte Starego Testamentu, t. 2, cz. 1, Poznań–Warszawa 1970.
  38. Nechutová J., Ptačí zahrádka, Brno 1991.
  39. MacKenzie R., Murphy R., Księga Hioba, [w:] Katolicki komentarz biblijny, W. Chrostowski (red.), seria: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2001, s. 445–480.
  40. Michálek E., Česká slovní zásoba v Klaretových slovnících, Praha 1989.
  41. Milgrom J., Leviticus 1-16. The Anchor Bible, A New Translation with Introduction and Commentary, New York–London–Toronto–Sydney–Auckland 1991.
  42. Mokienko V., Wurm A., Česko-ruský frazeologický slovník, Olomouc 2002.
  43. Mrhačová E., Názvy zvířat v české frazeologii a idiomatice, Filozofické fakulty Ostravské univerzity, číslo 124, Ostrava 1999.
  44. Mrhačová E., Česko-polské jazykovědné studie, Racibórz 2013.
  45. Mrhačová E., Balowski M., Česko-polský frazeologický slovník, Ostrava 2009.
  46. Mrhačová E., Ponczová R., Zvířata v české a polské frazeologii a idiomatice. Česko-polský a polsko- český slovník, Šenov u Ostravy 2003.
  47. Online knihovna Strážné věže, https://wol.jw.org/cs/wol/b/r29/lp-b/nwt/18/28#s=7&study=discover [dostęp: 19.10.2021].
  48. Packer J.I., Tenney M.C., Słownik tła Biblii, W. Chrostowski (red.), seria: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2007.
  49. Pavlíkův studijní překlad – Bible, tłum. M. Pavlík, Kroměříž 2014.
  50. Pět Knih Mojžíšových včetně Haftarot s českým překladem rabína Efraima Sidona, Praha 2012.
  51. Pípal B., Hebrejsko-český slovník ke Starému zákonu, Praha 2006.
  52. Popowski R., Septuaginta, czyli Biblia Starego Testamentu wraz z księgami deuterokanonicznymi i apokryfami, seria: Prymasowska Seria Biblijna, Warszawa 2014.
  53. Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, Zgółkowa H. (red.), t. 16, Poznań 1998.
  54. Rejzek J., Český etymologický slovník, Voznice 2001.
  55. Slovník spisovné češtiny pro školu a veřejnost, J. Filipec, F. Daneš, V. Mejstřík (red.), Praha 2005.
  56. Slovník současné češtiny správně česky, Brno 2011.
  57. Sławski F., Słownik etymologiczny języka polskiego, t. 2: K–Kot, Kraków 1958–1965.
  58. Styblík V., Tajemství slov, Praha 2006.
  59. Szymczak M., Słownik języka polskiego, t. 1: A–K, Warszawa 1978.
  60. Šmilauer V., Česká jména ptáků v Klaretově Fysiologiáři, „Listy filologické” 67/1–2 (1940), s. 383–394.
  61. Taylor J.R., Kategoryzacja w języku, prototypy w teorii językoznawczej, tłum. A. Skucińska, Kraków 2001.
  62. Taylor J.R., Gramatyka kognitywna, tłum. M. Buchta, Ł. Wiraszka, Kraków 2007.
  63. Veleslavín D.A., Nomenclator quadrilinguis boemico-latino-graeco-germanicus, Praha 1598/2015.
  64. Velký česko-polský frazeologický slovník, Orłoś T.Z. (red.), Kraków 2009.
  65. Vladimir Sramek – Old Testament translation (1947), O Bohu, http://www.obohu.cz/bible/index.php?styl=VS&k=Jb&kap=28 [dostęp: 19.10.2021].
  66. Výklady ke Starému zákonu III. Knihy naučné Jób až Píseň písní, připravila Starozákonní komise, Praha 1998.
  67. Wierzbicka A., Nazwy zwierząt, [w:] O definicjach i definiowaniu, J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), Lublin 1993, s. 251–267.
  68. Wierzbicka A., Język – Umysł – Kultura, J. Bartmiński (red.), Warszawa 1999.
  69. Wierzbicka A., Semantyka. Jednostki elementarne i uniwersalne, Lublin 2006.
  70. Wierzbicka A., Słowa klucze. Różne języki – różne kultury, tłum. I. Duraj-Nowosielska, Warszawa 2007.
  71. Zaorálek J., Lidová rčení, Praha 2000.

Downloads

Download data is not yet available.