Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki
Językoznawstwo baner

Nr 1/26 (2026)

Artykuły

Preglotalizacja serii lenis jako możliwe źródło przydechu w językach germańskich

DOI: https://doi.org/10.25312/j.10244  [Google Scholar]
Opublikowane: 25.03.2026

Abstrakt

Dla języka praindoeuropejskiego przyjęło się rekonstruować trzy serie spółgłosek zwarto-wybuchowych. Według tradycyjnej rekonstrukcji są to kolejno spółgłoski bezdźwięczne, dźwięczne i dźwięczno-przydechowe. Główną wadą takiego domniemanego systemu fonologicznego jest jego typologiczna osobliwość, dlatego też proponuje się alternatywne modele. Część z nich zakłada istnienie serii preglotalizowanej w miejsce dźwięcznej. W niniejszym artykule na rzecz takiej rekonstrukcji przedstawiono dotychczas przywoływane przesłanki, takie jak bezpośrednie poświadczenie preglotalizacji w różnych gałęziach języków indoeuropejskich, w tym języków germańskich. Ponadto wzięto pod uwagę możliwość, że alofoniczny przydech w językach germańskich pochodzi z preglotalizacji. Jest to uargumentowane zbieżnością w dystrybucji serii preglotalizowanej w języku praindoeuropejskim z przydechem w bardziej konserwatywnych językach germańskich, a także podobną zmianą znaną z języków ofo czy islandzkiego.

Bibliografia

  1. Alkire T., Rosen C. (2010), Romance Languages: A Historical Introduction, Cambridge–New York: Cambridge University Press. [Google Scholar]
  2. Anthony D. (2007), The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes shaped the Modern World. Princeton, Oksford: Princeton University Press. [Google Scholar]
  3. Badawi S., Hinds M. (1986), A Dictionary of Egyptian Arabic, Beirut: Librairie du Liban. [Google Scholar]
  4. Beekes R. (2011), Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction, Amsterdam–Filadelfia: John Benjamins. [Google Scholar]
  5. Beekes R. (2010), Etymological Dictionary of Greek, Lejda–Boston: Brill. [Google Scholar]
  6. Bosquette J., Salmons J. (2019), Germanic, [w:] M. Kapović (red.), The Indo-European Languages, Abingdon–New York: Routledge, s. 387–420. [Google Scholar]
  7. Bruin A. (2015), The Development of the Aspiration Contrast in Germanic, Lejda: Uniwersytet w Lejdzie. [Google Scholar]
  8. Danecki J. (2012), Gramatyka języka arabskiego, t. 1, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog. [Google Scholar]
  9. Derksen R. (2008), Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon, Lejda–Boston: Brill. [Google Scholar]
  10. Derksen R. (2015), Etymological Dictionary of the Baltic Inherited Lexicon, Lejda–Boston: Brill. [Google Scholar]
  11. Gamkrelidze T., Ivanov V. (1973), Sprachtypologie und die Rekonstruktion der gemeinindogermanischen Verschlüsse, „Phonetica”, nr 27(3), s. 150–156. [Google Scholar]
  12. Georg S. (2007), A Descriptive Grammar of Ket (Yenisei-Ostyak): Part 1: Introduction, Phonology and Morphology, Folkestone: Global Oriental. [Google Scholar]
  13. Hopper P. (1973), Glottalized and murmured occlusives in Indo-European, „Glossa”, nr 7, s. 141–166. [Google Scholar]
  14. Kapović M. (2019), Indo-European Languages, [w:] M. Kapović (red.), The Indo-European Languages, Abingdon–New York: Routledge, s. 1–9. [Google Scholar]
  15. Kloekhorst A. (2016), The Anatolian stop system and the Indo-Hittite hypothesis, „Indogermanische Forschungen”, nr 121(1), s. 213–248. [Google Scholar]
  16. Kortlandt F. (2010), Studies in Germanic, Indo-European and Indo-Uralic, Amsterdam–New York: Rodopi. [Google Scholar]
  17. Kroonen G. (2013), Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Lejda–Boston: Brill. [Google Scholar]
  18. Leslau W. (1991), Comparative Dictionary of Ge‘ez (Classical Ethiopic), Wiesbaden: Otto Harrassowitz. [Google Scholar]
  19. Maddieson I. (2013), Glottalized Consonants, https://wals.info/chapter/7 [dostęp: 12.09.2025]. [Google Scholar]
  20. Mallory D.Q., Adams J. (2006), The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World, Oxford: Oxford University Press. [Google Scholar]
  21. McDonough J. (2003), The Navajo Sound System, Berlin: Springer Science & Business Media. [Google Scholar]
  22. Pedersen H. (1951), Die gemeinindoeuropäischen und die vorindoeuropäischen Verschlußlaute, Kopenhaga: Munksgaard. [Google Scholar]
  23. Ringe D. (2006), From Proto-Indo-European to Proto-Germanic. Oxford, Nowy Jork: University Press. [Google Scholar]
  24. Smoczyński W. (2016), Słownik etymologiczny języka litewskiego, https://archive.org/details/smozynski-slownik-etymologiczny-jezyka-litewskiego-wyd.-2-ie-2016/mode/2up [dostęp: 12.09.2025]. [Google Scholar]

Downloads

Download data is not yet available.