Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 28 (2021)

Artykuły

Rozwój problematyki konserwatorskiej architektury sakralnej – rys historyczny

  • Grzegorz Grąbczewski
Przesłane: 12 stycznia 2022
Opublikowane: 31.12.2021

Abstrakt

Rozwój problematyki konserwatorskiej architektury sakralnej wpisany jest w szeroki nurt dotyczący kwestii związanych z ochroną i opieką nad zabytkami, kształtowany przez wieki, zarówno przez wydarzenia historyczne, jak i konkretne decyzje władz państwowych i kościelnych. Przekonanie o potrzebie ochrony zabytkowych budowli sakralnych, mocno zakorzenione w świadomości społecznej, wynika przede wszystkim z wartości, w tym symbolicznych, jakie niosą w sobie te obiekty. Początków myśli konserwatorskiej w odniesieniu do architektury sakralnej szukać należy już u schyłków chrześcijańskiej starożytności. Rozwijała się ona następnie przez okres średniowiecza, a w czasach nowożytnych uwidoczniła się w konkretnych decyzjach ustawodawczych. Obecne standardy postępowania konserwatorskiego wobec zabytków architektury sakralnej tożsame są z wymogami stosowanymi do wszystkich budowli zabytkowych i podlegają nadzorowi władz konserwatorskich.

Bibliografia

  1. Arszyński M., Idea, pamięć, troska. Rola zabytków w przestrzeni społecznej i formy działań na rzecz ich zachowania od starożytności do połowy XX wieku, Malbork 2007.
  2. Arszyński M., Wybrane aspekty procesu tworzenia się środowiska konserwatorskiego w Polsce, w: Badania i ochrona zabytków w Polsce w XX wieku. Materiały konferencji naukowej zorganizowanej staraniem Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, Generalnego Konserwatora Zabytków i Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w stulecie urodzin Profesora Jana Zachwatowicza w dniu 4 marca 2000 roku, Warszawa 2000, s. 97-128.
  3. Bałus W., Gotyk bez Boga? W kręgu znaczeń symbolicznych architektury sakralnej XIX wieku, Toruń 2011.
  4. Bogdanowicz S., Jestem zarządcą zabytkowego kościoła, w: Ars et sacra et restauratio, red. J. Kowalczyk, Warszawa 1992, s. 119-127.
  5. Borusiewicz W., Konserwacja zabytków budownictwa murowanego, Warszawa 1985.
  6. Budowa i konserwacja kościołów. Poradnik-Vademecum, Warszawa 1981.
  7. Frycz J., Restauracja i konserwacja zabytków architektury w Polsce w latach 1795-1918, Warszawa 1975.
  8. Gadecki B., Prace konserwatorskie, w: Leksykon prawa ochrony zabytków. 100 podstawowych pojęć, red. K. Zeidler, Warszawa 2010, s. 294.
  9. Helfert J., Von der Erbauung Erhaltung und Herstellung der kirchlichen Gebäude, Prag 1834.
  10. Jaskulski W. i in., Vademecum Ochrony Obiektów Sakralnych, Warszawa 1996.
  11. Kadłuczka A., Ochrona dziedzictwa architektury i urbanistyki. Doktryny, teoria, praktyka, Kraków 2018.
  12. Majdowski A., Poglądy na konserwację zabytków architektury sakralnej w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX stulecia, w: Ars sacra et restauratio. Materiały konferencji naukowo-konserwatorskiej zorganizowanej przez Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, Komisję Episkopatu ds. Sztuki Sakralnej i Klasztor OO. Paulinów na Jasnej Górze, 5-7 grudnia 1991 r., red. J. Kowalczyk, Warszawa 1992, s. 63-84.
  13. Michałowicz E., Prawo kanoniczne w służbie ochrony zabytków sakralnych, w: Ars et sacra et restauratio, red. J. Kowalczyk, Warszawa 1992, s. 45-52
  14. Pasierb J., Ochrona zabytków sztuki kościelnej, Warszawa 2001.
  15. Paszkowski M., Ochrona prawna i opieka nad nieruchomymi zabytkami sakralnymi Kościoła Katolickiego w Polsce, Olsztyn 2018.
  16. Pawlicki M., Strategia konserwacji zabytków architektury w Polsce, Kraków 1993.
  17. Pijoan J., Sztuka karolińska, w: Sztuka świata, t. 3, red. M. Machowski, Warszawa 1993, s. 291-309.
  18. Rouba B., Pielęgnacja świątyni i innych zabytków. Książka nie tylko dla księży, Toruń 2014.
  19. Rymaszewski B., Motywacje polityczne i narodowe związane z zabytkami, w: Badania i ochrona zabytków w Polsce w XX wieku. Materiały konferencji naukowej zorganizowanej staraniem Wydziału architektury Politechniki Warszawskiej, Generalnego Konserwatora Zabytków i Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w stulecie urodzin Profesora Jana Zachwatowicza w dniu 4 marca 2000 roku, Warszawa 2000, s. 81-96.
  20. Rymaszewski B., Polska Ochrona Zabytków, Warszawa 2005.
  21. Skubiszewski P., Sztuka Europy łacińskiej od VI do IX wieku, Lublin 2001.
  22. Tajchman J., Czynniki warunkujące i kształtujące ochronę i konserwację zabytków architektury, w: Architectura et historia. Studia Mariano Arszyński septuagenario dedicata, red. M. Woźniak, Toruń 1999, s. 369-387.
  23. Wąs C., Antynomie współczesnej architektury sakralnej, Wrocław 2008.
  24. Winckelmann W., Dzieje sztuki starożytnej, Kraków 2013.
  25. Zabytki sakralne wobec szczególnych zagrożeń. Materiały z konferencji służb konserwatorskich i konserwatorów diecezjalnych, Warszawa 11 października 2000, red. L. Szadujkis, Warszawa 2000.
  26. Zachwatowicz J., O polskiej szkole odbudowy i konserwacji zabytków, „Ochrona Zabytków”, 1981, nr 34/1-2 (132-133), s. 4-10.