Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 28 (2021)

Artykuły

Czy woluntaryzm etyczny kreuje kulturę dialogu?

  • Andrzej Sołtys
Przesłane: 13 stycznia 2022
Opublikowane: 31.12.2021

Abstrakt

Filozofia dialogu przywróciła dialogowi właściwe miejsce w kulturze. W ostatnich dekadach dialog nie tylko, że przestał być inkryminowany, ale powszechnie uznaje się go za wartość, której urzeczywistnianie nadaje właściwy kształt kulturze. Jedną z dziedzin kultury jest moralność. Kultura dialogu w obszarze moralności nakierowuje podmioty ludzkie na osiąganie dobra godziwego, tworzy sprzyjający klimat dojrzewania przez moralność do pełni człowieczeństwa. Jednakże dialog w obszarze moralności zależy od przyjmowanych bazowych teorii etycznych. Współcześnie silne oddziaływanie woluntaryzmu etycznego, jako podstawowej teorii wyjaśniającej powstawanie porządku dobra, skłania do badania możliwości tworzenia kultury dialogu w kontekście woluntaryzmu etycznego. W niniejszej pracy wysuwa się hipotezę, iż woluntaryzm etyczny nie tworzy kultury dialogu, zamyka uczestników wspólnego myślenia na prawdę o rzeczywistym dobru, uruchamia proces totalizowania się społeczeństwa. Konfirmacja wysuniętej hipotezy jest zasadniczym zrealizowanym celem niniejszej pracy.

Bibliografia

  1. Aersten J. A., Transzendental; Transzendentalphilosophie, w: Historisches Wörterbuch der Philosophie, red. J. Ritter, t.10, Basel 1998, kol. 1360-1361.
  2. Arystoteles, Etyka nikomachejska, tłum. D. Gromska, Warszawa 1983.
  3. Autonomia, tłum. P. Dziliski, w: S. Blackburn, Oksfordzki słownik filozoficzny, red. naukowa J. Woleński, Warszawa 1997, s. 38.
  4. Bokiniec M., Kultura wysoka – kultura niska – Richard Shusterman i Noël Carroll, „Sztuka i Filozofia”, 30/2007, s.100-112.
  5. Bronk A., Salamucha A., Dialog jako droga do prawdy o człowieku, „Pedagogia Christiana”, 25/2010/1, s. 11-32.
  6. Descartes R., Medytacje o pierwszej filozofii, przeł. M. Ajdukiewicz, K. Ajdukiewicz, Kraków 1948.
  7. Ebner F., Schriften, Bd. 1, München 1963.
  8. Ebner F., Słowo i realności duchowe. Fragmenty pneumatologiczne, tłum. K. Skorulski, Warszawa 2006.
  9. Herbut J., Woluntaryzm, w: Leksykon filozofii klasycznej, red. J. Herbut, Lublin 1997, s. 542-543.
  10. Ingham M. B., M. Dreyer, The Philosophical Vision of John Duns Scotus. An Introduction, Washington 2004.
  11. Kant I., Krytyka czystego rozumu, tłum. R. Ingarden, Kęty 2001.
  12. Kant I., Krytyka praktycznego rozumu, tłum. B. Bornstein, Kęty 2002.
  13. Kant I., Uzasadnienie metafizyki moralności, tłum. M. Wartenberg, Warszawa: 1984.
  14. MacIntyre A., Krótka historia etyki, Warszawa 2002.
  15. Mizińska J., Sztuka prowadzenia sporów. Aksjologiczne przesłanki dialogu, Lublin 1993.
  16. Pacewicz A., Koncepcja Dobra w filozofii przedplatońskiej, „Studia Philosophica Wratislaviensia”, 1/2006, s. 87-99.
  17. Piecuch J., Myślenie dialogiczne. W polu gry o prawdę etyczną, „Studia Oecumenica”, 19/2019, s. 389-412.
  18. Platon, Państwo, tłum. W. Witwicki, Warszawa 1991.
  19. Platon, Timajos, tłum. P. Siwek, Warszawa 1986.
  20. Quinton A., British Philosophy, w: Encyklopedia of Philosophy, ed. P. Edwards, New York 1967, s. 373.
  21. Rosenzweig F., Gwiazda Zbawienia, tłum. T. Gadacz, Kraków 1998.
  22. Sołtys A., Godność człowieka filozoficznie rozumiana, „Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej”, 2007/10, s. 233-243.
  23. Studnicki P., Dialog jako wartość, Kraków 2017.
  24. Ślipko T., Czym są i gdzie bytują obiektywne wartości moralne, „Etyka”, 30/1997, s. 107-112. Łobocki M., Pedagogika wobec wartości, w: Kontestacje pedagogiczne, red. B. Śliwerski, Kraków 1993, s. 125-130.
  25. Ślipko T., Zarys etyki ogólnej, Kraków2004.
  26. Św. Tomasz z Akwinu, De veritate q. 21.
  27. Tischner J., Etyka solidarności oraz Homo sovieticus, Kraków 2018.