Plutarch z Cheronei – koncepcja zasad


Abstrakt

W artykule podjęto próbę rekonstrukcji koncepcji zasad Plutarcha z Cheronei. W tym celu przeanalizowano cztery jego dzieła: O E delfickim, O Izydzie i Ozyrysie, O zamilknięciu wyroczni i O powstaniu duszy w Timajosie. Starano się wskazać, że trudno jest znaleźć spójność w teologiczno-kosmologicznych poglądach medioplatonika. Raz za Platonem pisze on bowiem o jedynej, najwyższej przyczynie świata – transcendentnym Bogu, którego nazywa dobrym, ojcem i twórcą całokształtu rzeczywistości. Innym razem natomiast odwołuje się do poglądów Starej Akademii, tzn. nauki o Jedni (Hen) i nieokreślonej Diadzie (aoristos Dyas) jako najwyższych zasadach. Ponadto, powołując się na Platona, Plutarch wzmiankuje o przyczynie odpowiadającej za zło w utworzonym świecie. Jednakże cechą charakterystyczną dla myśli Plutarcha jest nauka o transcendentnej przyczynie całokształtu rzeczywistości. Pogląd ten oraz koncepcja o immanentnym w świecie rozumie – Logosie wpłyną nie tylko na późniejszych platoników, ale zainspirują również pierwszych przedstawicieli filozofii chrześcijańskiej.


Słowa kluczowe

Bóg; medioplatonizm; teologia; transcendencja; Plutarch z Cheronei

Alcinous, Didaskalikos. Lehrbuch der Grundsätze Platons, O.F. Summerell, T. Zimmer (eds.), Berlin–New York 2007. [Google Scholar]

Alcinous, Wykład nauk Platona (Didaskalikos), transl. K. Pawłowski, Krakow 2008. [Google Scholar]

Apuleius, De Platone et eius dogmate: vita e pensiero di Platone, testo, traduzione, introduzione e commento a cura di E. Dal Chiele, Bologna 2016. [Google Scholar]

Apuleius of Madaura, O bogu Sokratesa i inne pisma, transl. K. Pawłowski, Warsaw 2002. [Google Scholar]

Aristotle, Fizyka, transl. K. Leśniak, [in:] Aristotle, Dzieła Wszystkie, 2 vols, Warsaw 1990. [Google Scholar]

Aristotle, Metafizyka, transl. K. Leśniak, Warsaw 2013. [Google Scholar]

Baron A., Neoplatońska idea Boga a ewangelizacja, Krakow 2005. [Google Scholar]

Dembińska-Siury B., Literatura filozoficzna za cesarstwa, [in:] Literatura Grecji starożytnej, 2 vols, H. Podbielski, Lublin 2005, p. 833–867. [Google Scholar]

Dembiński B., Późny Platon i Stara Akademia, Kęty 2010. [Google Scholar]

Dillon J., The Heirs of Plato, Oxford 2003. [Google Scholar]

Dillon J., The Middle Platonists, New York 1996. [Google Scholar]

Domaradzki M., Filozofia antyczna wobec problemu interpretacji: rozwój alegorezy od przedsokratyków do Arystotelesa, Poznań 2013. [Google Scholar]

Karamanolis G., Plutarch, [in:] The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2016 Edition), Zalta E.N. (ed.), https://plato.stanford.edu/archives/win2016/entries/plutarch/ [access: 8.05.2019]. [Google Scholar]

Plato, Opera, I. Burnet (ed.), 1–5 vols, Oxford 2004. [Google Scholar]

Platon, Prawa, transl. M. Maykowska, Warsaw 1997. [Google Scholar]

Platon, Sofista (Sophist), transl. W. Witwicki, Warsaw 1956. [Google Scholar]

Platon, Timaeus, transl. P. Siwek, Warsaw 1986. [Google Scholar]

Plutarch, Moralia, 5 vols, F.C. Babbitt (ed.), Cambridge–London 1999. [Google Scholar]

Plutarch, Moralia, 13:1 vols, J. Henderson (ed.), Cambridge–London 1976. [Google Scholar]

Plutarch, Moralia II, transl. Z. Abramowiczówna, Warsaw 1988. [Google Scholar]

Plutarch, Moralia. Wybór pism filozoficzno-moralnych, transl. Z. Abramowiczówna, Wrocław 1954. [Google Scholar]

Plutarch, O Izydzie i Ozyrysie, transl. A. Pawlaczyk, Poznań 2003. [Google Scholar]

Plutarch of Chaeronea, Pisma egzegetyczne, transl. J. Komorowska, Krakow 2012. [Google Scholar]

Reale G., Historia filozofii starożytnej, 4 vols, transl. E.I. Zieliński, Lublin 1999. [Google Scholar]

Szram M., Duchowy sens liczb w alegorycznej egzegezie aleksandryjskiej (II–V) w., Lublin 2001. [Google Scholar]

Woszczyk A., Problem hen i aoristos dyas w Enneadach Plotyna, Katowice 2007. [Google Scholar]

Zieliński J., Jerozolima, Ateny, Aleksandria. Greckie źródła pierwszych nurtów filozofii chrześcijańskiej, Wrocław 2000. [Google Scholar]

Opublikowane
2019-12-23


Dział
Filozofia

Udostępnij

Biernaczyk, M. (2019). Plutarch z Cheronei – koncepcja zasad. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 27(2), 225-245. https://doi.org/10.34839/wpt.2019.27.2.225-245

Mateusz Biernaczyk  MateuszBiernaczyk71@interia.pl
Doktorant Nauk o Polityce, Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego  Polska
https://orcid.org/0000-0002-3751-3825

Mateusz Biernaczyk (M.A.) – PhD student of philosophy at the Faculty of Social Sciences of the University of Wrocław. He deals with and is interested in ancient philosophy. In his PhD thesis currently being drafted, he examines the influence of the Platonists’ concept from the 1st and 2nd centuries on the initial trends of Christian thought. In his work, he tries to answer the question posed by Tertullian: Quid ergo Athenis et Hierosolymis? Quid academiae et ecclesiae? (“What does Athens have in common with Jerusalem? Church and Academy?”).






Inne teksty tego samego autora