Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Tom 29 Nr 2 (2021)

Filozofia

Kosmologia medioplatońska w pismach Tacjana Syryjczyka i Atenagorasa z Aten

Przesłane: 18 lutego 2021
Opublikowane: 27.12.2021

Abstrakt

W artykule ukazano oddziaływanie greckiej filozofii na myśl wczesnochrześcijańską. Dokonano tego na przykładzie wpływu nauki medioplatońskiej na poglądy Tacjana Syryjczyka i Atenagorasa z Aten. Skoncentrowano się na pojmowaniu przez nich zagadnień kosmologicznych związanych z pytaniami o przyczynę, naturę i cel świata. Na początku zrekonstruowano myśl kosmologiczną Tacjana i Atenagorasa, gdyż ich zachowane pisma nie dotyczą bezpośrednio tych zagadnień, a następnie porównano je z poglądami platoników II wieku (Alkinous, Plutarch, Apulejusz), co pozwoliło zaobserwować podobieństwa, a także występujące różnice. Decydującą rolę w pojmowaniu przyczyn, natury i celu kosmosu odgrywa odmienne rozumienie przez nich dobroci Boga. To z tego, jak się zdaje, wynikają odmienne wnioski kosmologiczne, które uwypuklają specyfikę myśli chrześcijańskiej i platońskiej II wieku. Ponadto w pismach omawianych apologetów greckich zauważalne jest nowe spojrzenie na kwestię materii, która nie jawi się jako druga – wieczna przyczyna świata.

Bibliografia

Alkinoos, Didaskalikos: Lehrbuch der Grundsätze Platons, O.F. Summerell, T. Zimmer (eds.), Berlin–New York 2007.

Alkinous, Wykład nauk Platona (Didaskalikos), tłum. K. Pawłowski, Kraków 2008.

Apulejusz z Madaury, O Platonie i jego nauce, tłum. K. Pawłowski, Warszawa 2002.

Apulejusz, O bogu Sokratesa, tłum. K. Pawłowski, Warszawa 2002.

Arystoteles, Analityki wtóre, tłum. K. Leśniak, [w:] Arystoteles, Dzieła wszystkie, t. 1, Warszawa 1990.

Arystoteles, Metafizyka, tłum. K. Leśniak, Warszawa 2013.

Atenagoras z Aten, O zmartwychwstaniu umarłych, tłum. S. Kalinkowski, Warszawa 1985.

Atenagoras z Aten, Prośba za chrześcijanami, tłum. S. Kalinkowski, Warszawa 1985.

Athenagoras, Legatio and De Resurrectione, W.R. Schoedel (ed.), Oxford 1972.

Barnard W., Justin Martyr. His Life and Thought, Cambridge 1967.

Baron A., Neoplatońska idea Boga a ewangelizacja, Kraków 2005.

Chadwick H., Myśl chrześcijańska a tradycja klasyczna, tłum. P. Siejkowski, Poznań 2000.

Filon, O stworzeniu świata, [w:] Pisma, t. 1, tłum. L. Joachimowicz, Warszawa 1986.

Gładyszewski L., Bóg stwórca i władca: doktryna greckich apologetów II wieku o stworzeniu i opatrzności w aspekcie patrystyczno-filozoficznym, „Studia Antiquitatis Christiane” 1 (1977), z. 1.

Grant R.M., Greek Apologists of the Second Century, London 1988.

Hunt E.J., Christianity in the Second Century: The Case of Tatian, London–New York 2019.

Iustini Martyris, Dialogues cum Tryphone, M. Marcovich (ed.), Berlin–New York 1997.

Jaeger W., Wczesne chrześcijaństwo i grecka Paideia, tłum. K. Bielawski, Bydgoszcz 1997.

Justyn Męczennik, 1 Apologia, tłum. L. Misiarczyk, Warszawa 2012.

Justyn Męczennik, Dialog z Żydem Tryfonem, tłum. L Misiarczyk, Warszawa 2012.

Leszczyński R.M., Starożytna koncepcja Logosu i jej wpływ na myśl wczesnego chrześcijaństwa, Warszawa 2003.

Mrugalski D., Logos: Filozoficzne i teologiczne źródła idei wczesnochrześcijańskiej, Kraków 2006.

Owen W.B., Athenagoras, New York 2010.

Platon, Timajos, tłum. P. Siwek, Warszawa 1986.

Plutarch, O Izydzie i Ozyrysie, tłum. A. Pawlaczyk, Poznań 2003.

Plutarch, O obliczu widniejącym na tarczy księżyca, tłum. Z. Abramowiczówna,[w:] Moralia II, Warszawa 1988.

Plutarch, O odwlekaniu kary przez bogów, tłum. Z. Abramowiczówna, [w:] Moralia II, Warszawa 1988.

Plutarch, O powstaniu duszy w Timajosie, tłum. J. Komorowska, [w:] Pisma egzegetyczne, Kraków 2012.

Plutarch, O wygnaniu, tłum. Z. Abramowiczówna, [w:] Moralia II, Warszawa 1988.

Powszechna encyklopedia filozofii, t. 3, A. Maryniarczyk (red.), Lublin 2002.

Praechter K., Die Philosophie des Altertums, [w:] Grundriss der Geschichte der Philosophie, F. Ueberweg (ed.), Berlin 1926, s. 524–556.

Rankin D., Athenagoras: Philosopher and Theologian, London–New York 2016.

Reale G., Historia filozofii starożytnej, t. 5: Słownik, indeksy i bibliografia, tłum. E. I. Zieliński, Lublin 2002.

Sextus Empiryk, Zarysy pirrońskie, tłum. A. Krokiewicz, Warszawa 1998.

Tacjan Syryjczyk, Mowa do Greków, tłum. L. Misiarczyk, [w:] Pierwsi apologeci greccy, Kraków 2004.

Tatiani, Oratio ad Graecos, M. Marcovich (ed.), Berlin–New York 1995.

Tertulian, Preskrypcja przeciw heretykom, tłum. W. Myszor, E. Stanula, seria: Pisma starochrześcijańskich pisarzy 5, Warszawa 1970.

Timothy H., The Early Christian Apologists and Greek Philosophy, Assen 1973.

Zieliński J., Koncepcja creatio ex nihilo w myśli Apologetów greckich II wieku, Wrocław 2013.

Downloads

Download data is not yet available.