Znaczenie cierpienia w antropologii biblijnej na tle kultur Bliskiego Wschodu. Res sacra miser – człowiek cierpiący rzeczą świętą


Abstrakt

Tłem dla biblijnej odpowiedzi na pytanie, dlaczego człowiek cierpi, pozostają dawne cywilizacje. W cywilizacji Egiptu cierpienie wiązano z naruszeniem zasad, które uświęcone przez tradycję porządkowały życie osobiste i społeczne. W Mezopotamii za źródła cierpienia uznawano błędne decyzje człowieka i działanie demonów. W cywilizacji Grecji mamy dwa nurty – mitologiczny i filozoficzny. Autorzy natchnieni natomiast znają cierpienie, które jest zapisane w naturze, a którego rozumny człowiek powinien unikać. Najczęściej jednak widzą źródło cierpienia w grzechu. W tym kontekście pojawiła się trudność z wyjaśnieniem cierpienia człowieka sprawiedliwego. Jedną z odpowiedzi odnajdujemy w idei próby wiary, inną w myśli, że cierpienie ma charakter wychowawczy, gdyż oczyszcza i pozwala otworzyć się na innych. W historii teologii pojawiło się również pytanie o to, czy cierpi Bóg. Pod wpływem greckiej filozofii panowania nad namiętnościami i postawy apathei odrzucono tę możliwość. Jednak w ten sposób zepchnięto Stwórcę do strefy, w której ogranicza się kierowanie miłością, a przecież Bóg jest miłością. Nie zauważono, że są dwa ambiwalentne źródła cierpienia – jedno rodzi się ze zła, a drugie jest szczytem miłości. Najpełniej osoby kochające łączą się w cierpieniu, a więc Bóg był otwarty na tę relację, gdy cierpiał Jego Syn, i jest otwarty, gdy cierpi człowiek.


Słowa kluczowe

cierpienie; cierpienie w Biblii; ekspiacja; próba wiary; pedagogia cierpienia; cierpienie Boga

Alves M.I., Sens cierpienia w Nowym Testamencie, “Communio” 50 (1989), no. 2, pp. 17–27. [Google Scholar]

Aristotle, Etyka nikomachejska, Warsaw 2012. [Google Scholar]

Bator W., Suffering [entry], [in:] Religia. Encyklopedia PWN, Warsaw 2001, pp. 11–12. [Google Scholar]

Bator W., Religia starożytnego Egiptu, Krakow 2004. [Google Scholar]

Bremer J.W., Hiob wobec sprawiedliwego i miłosiernego Boga, Krakow 2017. [Google Scholar]

Copleston F., Historia filozofii, vol. 1, Warsaw 2004. [Google Scholar]

Czachorowski M., Apathy [entry], [in:] Powszechna encyklopedia filozofii, vol. 1, Lublin 2000, pp. 285–289. [Google Scholar]

Czachorowski M., Suffering [entry], [in:] Powszechna encyklopedia filozofii, vol. 2, Lublin 2001, pp. 189–191. [Google Scholar]

Duhot J.-J., Szczęście u Greków, [in:] Encyklopedia religii świata, vol. 2: Zagadnienia problemowe, Warsaw 2002. [Google Scholar]

Fides et ratio. Encyklika Ojca Świętego Jana Pawła II z 14 września 1998 roku, Krakow 2013. [Google Scholar]

Filipiak M., Aksjologiczne treści antropologii biblijnej, Lublin 1991. [Google Scholar]

Filipiak M., Biblia jako tekst religijny i kulturowy, Lublin 1993. [Google Scholar]

Filipiak M., Biblia o człowieku. Zarys antropologii biblijnej Starego Testamentu, Lublin 1979. [Google Scholar]

Finkel I.L., Zarys historii medycyny starożytnej Mezopotamii, Poznan 1997. [Google Scholar]

Grün A., Posłańcy nieba. O aniołach, dzięki którym życie nabiera lekkości, transl. K. Markiewicz, Poznan 2016. [Google Scholar]

Guzewicz M., Postawy wobec cierpienia w Biblii. Od Abrahama do Maryi, Poznan 2005. [Google Scholar]

Haag E., Sens cierpienia w Starym Testamencie, “Communio” 50 (1989), no. 2, pp. 3–16. [Google Scholar]

Hryniewicz W., Bóg cierpiący? Rozważania nad chrześcijańskim pojęciem Boga, “Collectanea Theologica” 51 (1981), no. 2, pp. 5–24. [Google Scholar]

Hryniewicz W., Pascha Chrystusa w dziejach człowieka i wszechświata, vol. 3: Zarys chrześcijańskiej teologii paschalnej, Lublin 1991. [Google Scholar]

John Paul II, Apostolic Letter Salvifici Doloris, Rome 1984. [Google Scholar]

John Paul II, Fides et ratio, Rome 1988. [Google Scholar]

Jundziłł J., Wzorce i modele wychowania w rodzinie rzymskiej, Bydgoszcz 2001. [Google Scholar]

Novum Testamentum Graece et Polonice, publ. Nestle-Aland (Polish text: Biblia Tysiąclecia, The Millennium Bible, 5th edition, Pallotinum 2017). [Google Scholar]

Maritain R., Notatki na temat „Ojcze nasz,” Krakow 2000. [Google Scholar]

Łyczkowska K., Szarzyńska K., Mitologia Mezopotamii, Warsaw 1986. [Google Scholar]

Markowska W., Mity Greków i Rzymian, Warsaw 2002. [Google Scholar]

Masson H., Słownik herezji w Kościele katolickim, transl. B. Sęk, Katowice 1993. [Google Scholar]

Mędala S., Stary Testament a męka Chrystusa, [in:] Męka Jezusa Chrystusa, J. Gryglewicz (ed.), Lublin 1986, pp. 31–44. [Google Scholar]

Morenz S., Bóg i człowiek w starożytnym Egipcie, transl. M. Szczudłowski, Warsaw 1972. [Google Scholar]

Paściak J., Izajasz wieszczem Chrystusa, Katowice 1987. [Google Scholar]

Pernigotti S., Kapłan, transl. M. Witkowski, [in:] Człowiek Egiptu, S. Donadoni (ed.), Warsaw 2000, pp. 147–184. [Google Scholar]
Pieper J., O miłości, Warsaw 1983. [Google Scholar]

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, 5th edition, Pallotinum 2014. [Google Scholar]

Patrologiae Cursus Competus Series Graeca, publ. J.P. Migne. [Google Scholar]

Pirke Awot, S. Pecaric (ed.), Krakow 2005. [Google Scholar]

Poniży B., Księga Mądrości. Od egzegezy do teologii, Poznan 2000. [Google Scholar]

Potocki S., Problem cierpienia w historycznych tradycjach Starego Testamentu, [in:] Męka Jezusa Chrystusa, F. Gryglewicz (ed.), Lublin 1986. [Google Scholar]

Pylak B., Boża Opatrzność a zło w świecie, Lublin 1960. [Google Scholar]

Ravasi G., Hiob. Dramat Boga i człowieka, part 2, transl. K. Stopa, Krakow 2005. [Google Scholar]

Ravasi G., Biblia jest dla ciebie. Mały kurs teologii biblijnej, Poznan 2011. [Google Scholar]

Reale G., Historia filozofii starożytnej, vol. 5, Lublin 2005. [Google Scholar]

Rousseau J.J., List do Woltera o Opatrzności, [in:] idem, Umowa społeczna, Warsaw 1966. [Google Scholar]

Seneca, Myśli, Warsaw 1995. [Google Scholar]

Składankowa M., Bohaterowie bogowie i demony dawnego Iranu, Warsaw 1984. [Google Scholar]

Taraporewala I.J.S., The Religion of Zarathushtra, Teheran 1980. [Google Scholar]

Tatarkiewicz W., O szczęściu, Warsaw 1990. [Google Scholar]

The Second Vatican Council, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym “Gaudium et spes,” Vatican 1965. [Google Scholar]

Thorwald J., Dawna medycyna. Jej tajemnice i potęga. Egipt, Babilonia, Indie, Chiny, Meksyk, Peru, Wroclaw 1990. [Google Scholar]

Tronina A., Księga Hioba, Nowy Komentarz Biblijny, vol. 15, Częstochowa 2013. [Google Scholar]

Varillon F., Cierpienie Boga, [in:] Sens choroby sens śmierci sens życia, H. Bortnowska (ed.), Krakow 1984, pp. 396–419. [Google Scholar]

Zamarovský V., Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej, Warsaw 2003. [Google Scholar]

Opublikowane
2019-12-23


Dział
Teologia biblijna i biblistyka

Udostępnij

Klinkowski, J. (2019). Znaczenie cierpienia w antropologii biblijnej na tle kultur Bliskiego Wschodu. Res sacra miser – człowiek cierpiący rzeczą świętą. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 27(2), 43-72. https://doi.org/10.34839/wpt.2019.27.2.43-72

Jan Klinkowski  jon.klinkowski@wp.pl
Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu  Polska
https://orcid.org/0000-0003-4367-1982

Jan Klinkowski (ks. dr hab., prof. PWT) – biblista, prezbiter diecezji legnickiej. Dyrektor Akademii Myśli Chrześcijańskiej przy Wyższym Seminarium Duchownym w Legnicy. W latach 1998–2005 dyrektor Diecezjalnego Kolegium Teologicznego w Legnicy i wykładowca w Kolegiach Teologicznych w Wałbrzychu i Jeleniej Górze. Kierownik Katedry Nowego Testamentu i wykładowca na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu oraz w Instytucie Filozoficzno-Teologicznym im. Edyty Stein w Zielonej Górze oraz w seminariach duchownych we Wrocławiu, Legnicy i Świdnicy. Jest dyrektorem Studium Turystyki Biblijnej przy PWT we Wrocławiu oraz wicemoderatorem Dzieła Biblijnego im. Jana Pawła II w diecezji legnickiej. Członek Stowarzyszenia Biblistów Polskich. Od 2015 roku członek Komitetu Nauk Teologicznych przy wydziale Nauk Humanistycznych i Społecznych Polskiej Akademii Nauk. Autor kilkunastu książek naukowych i kilkudziesięciu artykułów naukowych. Organizator wypraw naukowych do Egiptu, Izraela, Jordanii, Syrii, Libanu, wschodniej Turcji, Iranu i Etiopii.






Inne teksty tego samego autora