Dzieje placówki jezuickiej w Opawie na Śląsku Cieszyńskim w latach 1625–1773


Abstrakt

Do kasaty w 1773 roku jezuici na Śląsku prowadzili ożywioną działalność rekatolizacyjną. Ich placówki miały rangę kolegów, rezydencji oraz misji. Największe z nich – kolegia założyli w miastach śląskich: Głogowie, Legnicy, Nysie, Opawie, Opolu, Świdnicy, Wrocławiu i Żaganiu czy Kłodzku. Mimo to jedna z ważniejszych placówek jezuickich w tym rejonie – kolegium w Opawie – nie doczekała się monografii. Stąd celem niniejszego artykułu jest przybliżenie jej losów, a także naprowadzenie innych badaczy na łacińskie, czeskie i niemieckie źródła dotyczące kolegium. Jego dzieje są bowiem bogate. Do Opawy w 1625 roku jezuitów powołał książę Karol I Liechtenstein. Pięć lat później utworzyli kolegium. W 1635 roku Karol Euzebiusz Liechtenstein, syn i następca Karola I, podarował opawskim jezuitom majątek ziemski Jemetice. W 1642 roku placówka osiągnęła rangę kolegium. Działał przy nim konwikt św. Ignacego przeznaczony dla uczniów z ubogiej szlachty oraz cztery sodalicje mariańskie dla mieszczan, młodych rzemieślników oraz Czechów. Jezuici wybudowali w Opawie nowy kościół św. Jerzego oraz gmach kolegium. Po kasacie w 1773 roku ich majątek przejął państwowy fundusz szkolny.


Słowa kluczowe

jezuici; Śląsk; Opava; kolegium; gimnazjum; konwikt; sodalicja mariańska

Archdiocese Archive in Wrocław, Tabulae exhibentes sedes antiqua Societatis Jesu, missionum stationes et collegia, 1556–1773, sign. V B 13a. [Google Scholar]

Archive of the Society of Jesus in Rome, Bohemia Catalogi Breves, sign. Boh. 91/II; Boh. 92a. [Google Scholar]

Biermann G., Geschichte des Protestantismus in Österreichisch-Schlesien, Calve, Prague 1897. [Google Scholar]

Duhr B., Geschichte der Jesuiten in den Ländern deutscher Zunge, vol. 1–4, München 1907–1928. [Google Scholar]

Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995, developed by L. Grzebień et al., Krakow 2004. [Google Scholar]

Fechtnerová A., Rektoři kolejí Tovaryšstva Ježíšova v Čechách, na Moravě a ve Slezsku do roku 1773, part 2, Praha 1993. [Google Scholar]

Galas A., Galas A., Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2001. [Google Scholar]

Grzebień L., Organizacja bibliotek jezuickich w Polsce od XVI do XVIII wieku, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 30 (1975), pp. 223–278. [Google Scholar]

Hoffmann H., Die Jesuiten in Brieg, Breslau 1931. [Google Scholar]

Hoffmann H., Die Jesuiten in Deutschwartenberg, Schweidnitz 1931. [Google Scholar]

Hoffmann H., Die Jesuiten in Glogau, Breslau 1926. [Google Scholar]

Hoffmann H., Die Jesuiten in Hirschberg, Breslau 1934. [Google Scholar]

Hoffmann H., Die Jesuiten in Oppeln, Breslau 1934. [Google Scholar]

Hoffmann H., Die Jesuiten in Schweidnitz, Schweidnitz 1930. [Google Scholar]

Hoffmann H., Die Saganer Jesuiten und ihr Gymnasium, Sagan 1928. [Google Scholar]

Hoffmann H., Friedrich II von Preussen und die Aufhebung der Gesellschaft Jesu, Rome 1969. [Google Scholar]

Huber J., Der Jesuiten-Orden nach seiner Verfassung und Doctrin, Wirksamkeit und Geschichte, Berlin 1873. [Google Scholar]

Kiedos J., Jezuici cieszyńscy i ich działalność do roku 1773, Skoczów [n.d.]. [Google Scholar]

Kroess A., Geschichte der Böhmischen Provinz der Gesellschaft Jesu, vol. 1, Wien 1910. [Google Scholar]

Lec Z., Jezuici we Wrocławiu (1581–1776), Wrocław 1995. [Google Scholar]

Lec Z., Jezuici w Kłodzku (1597–1776): katalog osób i urzędów, materiały źródłowe, literatura, Szczecin 2013. [Google Scholar]

Lec Z., Jezuici w Legnicy (1689–1776), Wrocław 2001. [Google Scholar]

Lec Z., Grzebień L., Biogramy jezuitów działających na Śląsku i w hrabstwie kłodzkim w XVI–XVIII wieku, vol. 1: A–Ł, Szczecin 2018, vol. 2: M–Z, Szczecin 2019. [Google Scholar]

Lehmann M., Preußen und die katholische Kirche seit 1640. Nach den Acten des Geheimen Staatsarchives, parts 1–9, Leipzig 1878–1902. [Google Scholar]

Loesche G., Zur Gegenferormation in Schlesien Troppau Jägerndorf Leobschütz, Leipzig 1915. [Google Scholar]

Mandziuk J., Historia Kościoła katolickiego na Śląsku. Czasy wczesno nowożytne, vol. 2 (from 1520 to 1742), Warsaw 2011. [Google Scholar]

Pojsl M., Počátky církevní spravy na Moravě, biskupství a arcibiskupství v Olomouci, Uherské Hradišté 2015. [Google Scholar]

Poplatek J., Studia z dziejów jezuickiego teatru szkolnego w Polsce, Wrocław 1957. [Google Scholar]

Schmidl J., Historiae Societatis Jesu provinciae Bohemiae, vol. 1–4, Prague 1747–1759. [Google Scholar]

Silesia Jesuitica. Kultura i sztuka zakonu jezuitów na Śląsku i w hrabstwie kłodzkim 1580–1776, D. Galewski, A. Jezierska (eds.), Wrocław 2012. [Google Scholar]

Załęski S., Jezuici w Polsce, vol. 1–5, Lviv–Krakow 1900–1906. [Google Scholar]

Opublikowane
2020-06-29


Dział
Historia Kościoła

Udostępnij

Lec, Z. (2020). Dzieje placówki jezuickiej w Opawie na Śląsku Cieszyńskim w latach 1625–1773. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 28(1), 315-329. https://doi.org/10.34839/wpt.2020.28.1.315-329

Zdzislaw Lec  z.lec@wp.pl
Wydział Teologiczny, Uniwersytet Szczeciński  Polska
https://orcid.org/0000-0002-4839-6476

Zdzisław Lec (rev. prof. dr. hab.) – presbyter of the Archdiocese of Wrocław, professor of the history of the Church, employee of the Faculty of Theology at the University of Szczecin.