Rola Marcjona w procesie kształtowania się Ewangelii kanonicznych. Polemika z poglądami Marcusa Vinzenta


Abstrakt

Artykuł stanowi polemikę z poglądami Markusa Vinzenta zaprezentowanymi w publikacji Marcion and the Dating of the Synoptic Gospels. Badacz ten stawiał sobie za cel zbadanie zależności ewangelii synoptycznych od tekstu, którym posługiwał się Marcjon, a w konsekwencji postawił tezę, iż wszystkie ewangelie kanoniczne pozostają pod bezpośrednim wpływem Marcjona jako twórcy gatunku literackiego ewangelii. W opinii autora niniejszej polemiki samo podjęcie wątku zależności między wspomnianymi tekstami jest istotnym przedsięwzięciem, niemniej zaproponowane przez Vinzenta wyniki, jak również sama metodologia badań, budzą znaczne wątpliwości, które nie pozwalają przychylić się do proponowanej w omawianej książce tezy. Autor wskazuje na niezbędną konieczność zbadania niniejszego problemu przy wykorzystaniu analiz leksykalnych i narratologicznych, sugerując przy tym, że mogą one już na obecnym etapie wskazywać na zasadność któregoś z wariantów hipotezy wielu źródeł.


Słowa kluczowe

Marcjon; Problem synoptyczny; Krytyka biblijna; Nowy Testament; Ewangelie synoptyczne

Augustyn z Hippony, De consensu evangelistarum, [w:] Patrologiae cursus completes: series latina, t. 3, J.-P. Migne (ed.), Paris 1865, s. 1041–1228. [Google Scholar]

Baur F., Kritische Untersuchungen über die kanonischen Evangelien, Tübingen 1847. [Google Scholar]

BeDunh J., The First New Testament, Salem 2013. [Google Scholar]

Benoit P., Boismard M-.É., Synopse des quatre Évangiles en français avec paralleles des apocryphes et des Pères, t. 2, Paris 1972. [Google Scholar]

Evans C., Mark’s Incipit and the Priene Calendar Inscription: From Jewish Gospel to Greco-Roman Gospel, „Journal of Greco-Roman Christianity and Judaism” 1 (2000), s. 67–81. [Google Scholar]

Foster P., M. Vinzent, Marcion and the Dating of the Synoptic Gospels, „Journal of Ecclesiastical History” 66 (2015), s. 144–145. [Google Scholar]

Gramaglia P.A., Marcione e il Vangelo (di Luca). Un confronto con Matthias Klinghardt, Torino 2017. [Google Scholar]

Harnack A. von, Marcion: Das Evangelium vom fremden Gott, Leipzig 1924. [Google Scholar]

Hill C.E., “The Orthodox Gospel”: The Reception of John in the Great Church Prior to Irenaeus’, [w:] The Legacy of John, T. Rasimus (ed.), Leiden 2010, s. 233–300. [Google Scholar]

Himes P., M. Vinzent, Marcion and the Dating of the Synoptic Gospels, „Journal of Textual Criticism” 20 (2015), http://jbtc.org/v20/TC-2015-Rev-Vinzent-Himes.pdf [dostęp: 15.04.2020]. [Google Scholar]

Justyn Męczennik, Dialogue avec Tryphon: édition critique, P. Bobichon (ed.), Freiburg 2003. [Google Scholar]

Klinghardt M., Das älteste Evangelium und die Entstehung der kanonischen Evangelien, Tübingen 2015. [Google Scholar]

Klinghardt M., The Marcionite Gospel and the Synoptic Problem: A New Suggestion, „Novum Testamentum” 50 (2008), s. 1–27. [Google Scholar]

Lieu J., Marcion and the Making of a Heretic, Cambridge 2015. [Google Scholar]

Lieu J., The Enduring Legacy of Pan-Marcionism, „Journal of Ecclesiastical History” 64 (2013), s. 557–561. [Google Scholar]

Lindsey R.L., A Modified Two-Document Theory of the Synoptic Dependence and Interdependence, [w:] The Synoptic Problem and Q: Selected Studies from Novum Testamentum, D. Orton (ed.), Leiden 1999, s. 7–31. [Google Scholar]

Mickiewicz F., Ewangelia według świętego Łukasza, rozdziały 1–11. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Częstochowa 2011. [Google Scholar]

Mickiewicz F., Ewangelia według świętego Łukasza, rozdziały 12–24. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz, Częstochowa 2012. [Google Scholar]

Moll S., The Arch-heretic Marcion, Tübingen 2010. [Google Scholar]

Pilarczyk K., Dzieje a początki Kościoła: wokół problemu datacji dzieła Łukasza, „Zeszyty Naukowe Stowarzyszenia Biblistów Polskich” 13 (2016), s. 369–390. [Google Scholar]

Pilarczyk K., Wokół problemu datacji „Dziejów apostolskich”, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 23 (2015), nr 2, s. 75–94. [Google Scholar]

Porter S.E., The Synoptic Problem: The State of the Question, „Journal of Graeco-Roman Christianity and Judaism” 12 (2016), s. 73–98. [Google Scholar]

Roth D., Marcion’s Gospel and the Synoptic Problem in Recent Scholarship, [w:] Gospel Interpretation and the Q-Hypothesis, M. Müller, H. Omerzu (eds.), London 2018, s. 267–282. [Google Scholar]

Roth D., The Text of Marcions Gospel, Leiden 2015. [Google Scholar]

Rotschild C., M. Vinzent, Marcion and the Dating of the Synoptic Gospels, „Review of Biblical Literature” 3 (2016), https://www.bookreviews.org/pdf/10107_11206.pdf [dostęp: 15.04.2020]. [Google Scholar]

Synoptic Problem: Four Views, S. Porter, B. Dyer (eds.), Grand Rapids 2016. [Google Scholar]

Tyson J., Marcion and Luke-Acts: A Defining Struggle, Columbia 2006. [Google Scholar]

Vinzent M., Christ’s Resurrection in Early Christianity and the Making of the New Testament, Farnham 2011. [Google Scholar]

Vinzent M., Marcion and the Dating of the Synoptic Gospels, Leuven 2014. [Google Scholar]

Vinzent M., Meister Eckhart, “On the Lord’s Prayer”: Introduction, Text, Translation, and Commentary, Leuven 2012. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2021-06-05


Dział
Biblistyka

Udostępnij

Wingert, G. (2021). Rola Marcjona w procesie kształtowania się Ewangelii kanonicznych. Polemika z poglądami Marcusa Vinzenta. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 29(1), 95-107. https://doi.org/10.34839/wpt.2021.29.1.95-107

Grzegorz Wingert  grzegorz.wingert@doctoral.uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Polska  Polska
https://orcid.org/0000-0001-6327-5632

Grzegorz Wingert – doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w ramach dyscypliny nauki o kulturze i religii. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię dualistycznych ruchów późnej starożytności, historię monastycyzmu chrześcijańskiego, a przede wszystkim historię, krytykę i hermeneutykę Nowego Testamentu, także w kluczach dostarczanych przez powyższe nurty.