Budowanie homilii na bazie tekstów euchologijnych w świetle wskazań Dyrektorium homiletycznego


Abstrakt

Autor poświęcił artykuł zagadnieniu przygotowania homilii na bazie tekstów euchologijnych. Inspirację odnalazł w opublikowanym przez Kongregację ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów w 2015 roku Dyrektorium homiletycznym. Poświęcenie uwagi tekstom euchologijnym sprowokowane zostało wrażeniem, jakoby we wspomnianym dyrektorium poświęcono im zbyt mało miejsca, szczególnie zaś możliwym do zastosowania metodom w pracy nad nimi w perspektywie przygotowania homilii. W dyrektorium jest mowa o tym, że do spektrum inspirującego twórczość homiletyczną należą – oprócz czytań czerpanych z Biblii – teksty typowo liturgiczne, a więc nade wszystko formuły euchologijne, niemniej dokładniejsza lektura dokumentu prowokuje wrażenie, jakoby uwaga skupiona na czytaniach biblijnych była w nim zdecydowanie dominująca. Metodą proponowaną przez dyrektorium jest wyrastająca z patrystycznej egzegezy duchowych sensów Pisma Świętego lectio divina. W metodzie tej chodzi o teksty biblijne przynależne do kanonu ksiąg uznanych za natchnione. Euchologijne formuły natomiast przynależą do otwartego katalogu, który jest wciąż uzupełniany, więc odróżniają się od tekstów biblijnych. Stąd powstaje w artykule teza, iż metodą lectio divina można się w pracy nad formułami modlitewnymi posługiwać modelowo, traktować ją inspirująco, niemniej sięgać należy po metody typowe dla hermeneutyki liturgicznej. W treści opracowania proponuje się korzystanie przy pracy nad homilią na bazie tekstów euchologijnych z metody historyczno-krytycznej, która pozwala odczytać ich diachroniczność, oraz z metody lingwistycznej (semiotycznej), dzięki której można zgłębić ich bogactwo synchroniczne. Zestawienie tych metod pozwala dostrzec, jak korespondują ze sobą, a przez to potwierdzają racjonalność przeprowadzonego wywodu oraz słuszność tezy wskazującej na potrzebę posługiwania się przy pracy nad homilią na bazie formuł euchologijnych metodami adekwatnymi.


Słowa kluczowe

czytania biblijne; głoszenie homilii; lectio divina; przygotowanie homilii; teksty euchologijne; metoda historyczno-krytyczna i kontekstualna; metoda lingwistyczna (semiotyczna)

Augé M., Tekst euchologijny, [in:] Liturgia w podstawowych formach wyrazu, serie: Kościół w trzecim tysiącleciu, vol. 9, A. Żądło (ed.), Katowice 2011, pp. 136–149. [Google Scholar]

Augustine, In Evangelium Joannis Tractatus 80, [in:] PL 35, 1839–1840. [Google Scholar]

Benedict XVI, Verbum Domini, 30.09.2010. [Google Scholar]

Benedict XVI, Orędzie końcowe Synodu Biskupów do ludu Bożego Słowo Boże w historii, „L’Osservatore Romano” 1 (2009), Polish edition, pp. 24–31. [Google Scholar]

Bronk A., Hermeneutyka, [in:] Encyklopedia katolicka, vol. 6, col. 770–774. [Google Scholar]

Casel O., Das christliche Opfermysterium. Zur Morphologie und Theologie des eucharistischen Hochgebets, Graz–Wien–Köln–Styria 1968. [Google Scholar]

Chmiel J., Geneza i charakter homilii sakramentalnej, “Ruch Biblijny i Liturgiczny” 36 (1983), no. 1, pp. 21–26. [Google Scholar]

Congregation for Divine Worship and Discipline of the Sacraments, Dyrektorium homiletyczne, 10.02.2015, Polish edition, Poznań 2015. [Google Scholar]

Congregation for Divine Worship and Discipline of the Sacraments, Redemptionis sacramentum, 25.03.2004. [Google Scholar]

Congregation for Divine Worship and Discipline of the Sacraments, Ogólne wprowadzenie do Mszału rzymskiego, Polish edition, Poznań 2006. [Google Scholar]

Congregation for Divine Worship and Discipline of the Sacraments, Wprowadzenie do drugiego wydania Lekcjonarza mszalnego, Polish edition, [in:] Lekcjonarz mszalny, vol. 1: Okres Adwentu. Okres Narodzenia Pańskiego, Poznań 2015, pp. 7–55. [Google Scholar]

Czerski J., Metodologia Nowego Testamentu, serie: Opolska Biblioteka Teologiczna, vol. 126, Opole 2012. [Google Scholar]

Czerski J., Metody interpretacji Nowego Testamentu, serie: Opolska Biblioteka Teologiczna, vol. 21, Opole 1997. [Google Scholar]

Czerwik S., Duchowość Eucharystii, “Anamnesis” 42 (2005), no. 3, pp. 59–64. [Google Scholar]

Durak A., Metody hermeneutyczne w twórczości, “Seminare. Poszukiwania naukowe” 15 (1999), pp. 75–81. [Google Scholar]

Francis, Evangelii gaudium, 24.11.2013. [Google Scholar]

SJP PWN, term: “directory”, http://sjp.pwn.pl/sjp/dyrektorium;2555701.html [access: 14.03.2019]. [Google Scholar]

Leksykon liturgii, term: “Lectio divina,” developed by B. Nadolski, Poznań 2006, pp. 724, 725. [Google Scholar]

Homilia integralna. Studium treści przepowiadania homilijnego, M. Klementowicz, M. Dąbrówka (eds.), Tarnów 2017. [Google Scholar]

Katechizm Kościoła Katolickiego, Polish edition Poznań 2002. [Google Scholar]

Konecki K., Zasady interpretacji tekstów euchologijnych, “Ruch Biblijny i Liturgiczny” 46 (1993), no. 3–4, pp. 176–183. [Google Scholar]

Kudasiewicz J., Szier-Kramarek B., Lectio divina, part 2, [in:] Encyklopedia katolicka, vol. 10, col. 629–631. [Google Scholar]

Kunzler M., Liturgia Kościoła, serie: Amateca: Podręczniki teologii katolickiej, transl. and ed. by L. Balter, Poznań 1999. [Google Scholar]

Langkammer H., Metody lingwistyczne, [in:] Metodologia Nowego Testamentu, idem (ed.), Pelplin 1994, pp. 233–270. [Google Scholar]

Mateja L., Pięć najważniejszych etapów czytania Pisma, https://www.deon.pl/religia/duchowosc-i-wiara/slowo-boze/art,75,5-najwazniejszych-etapow-czytania-pisma.html [access: 13.02.2019]. [Google Scholar]

Pacomio L., Lectio divina. Accostarsi alla Bibbia, leggere, meditare, pregare, contemplare, amare, Casale Monferrato 1986. [Google Scholar]

Papal Biblical Commission, Interpretacja Pisma Świętego w Kościele, 15.04.1993, Polish translation Poznań 1994. [Google Scholar]

Pasternak F., Dyrektorium, [in:] Encyklopedia katolicka, vol. 4, col. 432, 433. [Google Scholar]

Pastuszko M., Pojęcie Najświętszej Eucharystii (can. 897), “Prawo Kanoniczne” 48/3–4 (2005), pp. 17–34. [Google Scholar]

Sadowski D.J., Teologia uroczystości Narodzenia Pańskiego w świetle euchologii Mszału rzymskiego Pawła VI. Hermeneutyczne studium liturgicznoteologiczne (typescript of the doctorate), Opole 2014. [Google Scholar]

Simon H., Teksty liturgiczne jako źródło przepowiadania, [in:] Liturgia i przepowiadanie, serie: Redemptionis missio, vol. 29, W. Przyczyna (ed.), Krakow 2010, pp. 172–185. [Google Scholar]

SJP PWN, term: “directory,” http://sjp.pwn.pl/sjp/dyrektorium;2555701.html [access: 14.03.2019]. [Google Scholar]

Sławiński H., Znaczenie, geneza i struktura „Dyrektorium homiletycznego, “Polonia Sacra” 40 (2015), no. 3, pp. 155–176. [Google Scholar]

Sobeczko H.J., Metody interpretacji tekstów liturgicznych, [in:] Ratio et revelatio. Z refleksji filozoficzno-teologicznych. Księga pamiątkowa dedykowana Księdzu Profesorowi Józefowi Herbutowi z okazji 65. rocznicy urodzin, J. Cichoń (ed.), Opole 1998, pp. 231–240 [Google Scholar]

Szustak A., Lectio divina, https://stacja7.pl/wiara/lectio-divina/ [access: 12.02.2019]. [Google Scholar]

Sacred Congregation of Rituals, Inter oecumenici, 26.09.1964. [Google Scholar]

Świerzawski W., Mała metoda głoszenia homilii, “Anamnesis” 10 (1996/97), no. 3, pp. 69–75. [Google Scholar]

Trzaskawka T., Wprowadzenie w praktykę „lectio divina,” http://mateusz.pl/mt/lectio/ts.asp [access: 19.05.2018]. [Google Scholar]

Twardy J., Aktualizacja słowa Bożego w kaznodziejstwie, Przemyśl 2009. [Google Scholar]

Vatican Council II, Dei Verbum. [Google Scholar]

Żądło A., „Lex orandi – lex credendi” w modlitwach nad darami Adwentu w Mszale Pawła VI. Studium hermeneutyczno-liturgiczne, serie: Kościół w trzecim tysiącleciu, vol. 11, Katowice 2013. [Google Scholar]

Żądło A., Eklezjologiczny wymiar kolekt Adwentu w Mszale rzymskim Pawła VI. Studium lingwistyczno-teologiczne, Krakow 2002. [Google Scholar]

Żądło A., Hermeneutyka tekstów euchologijnych w kluczu diachronicznym i synchronicznym, “Studia Theologica Varsaviensia” 49 (2011), no. 1, pp. 85–97. [Google Scholar]

Żądło A., Hermeneutyka tekstów euchologijnych w służbie przepowiadania liturgicznego, “Roczniki Teologiczne” 62 (2015), no. 12, pp. 91–111. [Google Scholar]

Żądło A., Hermeneutyka w badaniach nad formułami modlitw liturgicznych, [in:] Studia Liturgiczne, vol. 11: Badania nad liturgią w Polsce po Vaticanum II. Historia – kierunki badań – metodologia, vol. 168, C. Krakowiak, W. Pałęcki (eds.), Lublin 2015, pp. 81–113. [Google Scholar]

Opublikowane
2020-06-29


Dział
Teologia pastoralna

Udostępnij

Żądło, A. (2020). Budowanie homilii na bazie tekstów euchologijnych w świetle wskazań Dyrektorium homiletycznego. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 28(1), 237-260. https://doi.org/10.34839/wpt.2020.28.1.237-260

Andrzej Żądło  zadlo@post.pl
Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach  Polska
https://orcid.org/0000-0001-9249-9811

Andrzej Żądło (rev. prof. dr. hab.) – presbyter of the Kielce diocese; head of the Department of Pastoral Theology, Liturgy, Homiletics and Catechetics of the University of Silesia in Katowice; member of the Pontifical Academy of Theology in Rome.