Radykalna ortodoksja jako suspended middle


Abstrakt

W artykule podjęto się zaprezentowania centralnych idei radykalnej ortodoksji. Podkreślono, że radykalny powrót do ortodoksji jest związany z krytyką nowożytnych paradygmatów, a także z przemyśleniem samej tradycji chrześcijańskiej. Główne idee ruchu przedstawiono w formie zestawienia afirmacji ortodoksyjnych przekonań z niebezpiecznymi konsekwencjami ich porzucenia. Ukazano skutki odejścia od centralnej dla radykalnej ortodoksji koncepcji partycypacji, wskazując na dziedzictwo Jana Dunsa Szkota otwierające przestrzeń dla źle rozumianej autonomii stworzeń oraz niebezpiecznej koncepcji natura pura. Odniesiono się także do spuścizny Henriego de Lubaca, którą zwolennicy ruchu odczytują w najbardziej radykalny sposób i którą chcą rozwijać. W zagadnieniu interesującym autora Surnaturel kryje się także problem pojmowania humanizmu oraz relacji między teologią a filozofią. Suspended middle, określenie użyte przez Hansa Ursa von Balthasara, które stało się następnie tytułem książki Johna Milbanka poświęconej de Lubacowi, wydaje się najlepszą autocharakterystyką ruchu. W zakończeniu artykułu autor stawia tezę, że wezwanie kierowane przez autorów spod znaku radykalnej ortodoksji w stronę posoborowej teologii katolickiej wolno porównać do wkładu II Soboru w Konstantynopolu w chrystologię. W obu przypadkach chodzi o akcent na jedność i odrzucenie wszelkich szkodliwych dualizmów „nestoriańskich”.


Słowa kluczowe

John Milbank; racjonalizm i fideizm; sekularyzm; natura pura; Henri de Lubac; suspended middle; relacje teologii z filozofią; metafizyka partycypacji; skotystyczne zerwanie; radykalna ortodoksja

„Jakby spadła na mnie szafa z książkami”. Z Sebastianem Dudą rozmawiają Michał Bardel i Janusz Poniewierski, “Znak” 7–8 (2010), pp. 88–103. [Google Scholar]

Balthasar von H.U., The Theology of Henri De Lubac, San Francisco 1991. [Google Scholar]

Bibliografia Nauk Teologicznych FIDES, http://biblio.fides.org.pl [access: 15.09.2019]. [Google Scholar]

Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, I. Bokwa (ed.), Poznań 2007. [Google Scholar]

Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, elaborated by S. Głowa, I. Bieda, Poznań 1998. [Google Scholar]

Candler P.M. jr, Logika chrześcijańskiego humanizmu, transl. U. Jachimczak, “Znak” 7–8 (2010), pp. 44–59. [Google Scholar]

Connor T.G., The Kenotic Trajectory of the Church in Donald MacKinnon’s Theology. From Galilee to Jerusalem to Galilee, London 2011. [Google Scholar]

Cross R., Where Angels Fear to Tread. Duns Scotus and Radical Orthodoxy, “Antonianum” 1 (2001). [Google Scholar]

Deconstructing Radical Orthodoxy. Postmodern Theology, Rhetoric and Truth, W.J. Hankey, D. Hedley (eds.), Aldershot 2005. [Google Scholar]

Desmond W., Being and the Between. Political Theory in the American Academy, New York 1995. [Google Scholar]

Dokumenty Soborów Powszechnych. Tekst grecki, łaciński, polski, t. 1: Nicea I, Konstantynopol I, Efez, Chalcedon, Konstantynopol II, Konstantynopol III, Nicea II (325–787), composition and elaboration A. Baron, H. Pietras, Krakow 2007. [Google Scholar]

Eadie D.G., Chalcedon revisited, “Journal of Ecumenical Studies” 1 (1973), nr 1, pp. 140–145. [Google Scholar]

Franciszek, Konstytucja Apostolska Veritatis gaudium o uniwersytetach i wydziałach kościelnych, Watykan 2017. [Google Scholar]

Gillespie M.A., The Theological Origins of Modernity, Chicago 2008. [Google Scholar]

Gilson E., Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, transl. S. Zalewski, Warsaw 1987. [Google Scholar]

Gużyński J., Między teorią prywacyjną a teorią zła radykalnego. Johna Milbanka krytyka pozytywnej ontologii zła, “Ethos” 1 (2019), pp. 103–121. [Google Scholar]

Horan D.P., Postmodernity and Univocity. A Critical Account of Radical Orthodoxy, Minneapolis 2014. [Google Scholar]

Jaroszyński P., Metafizyka czy ontologia? Problem Boga a spór o rozumienie filozofii w kontekście alternatywy metafizyka czy ontologia, [in:], Metafizyka, cz. 2: Zarys teorii bytu, S. Janeczek, A. Starościc (eds.), Lublin 2017, pp. 89–101. [Google Scholar]

Leksykon wielkich teologów XX/XXI wieku, vol. 1, J. Majewski, J. Makowski (eds.), Warsaw 2003. [Google Scholar]

Lubac de H., Dramat humanizmu ateistycznego, transl. A. Ziernicki, Krakow 2005. [Google Scholar]

Lubac de H., Najnowsze paradoksy, transl. K. Dybeł, A. Ziernicki, Kraków 2012. [Google Scholar]

Lubac de H., Surnaturel. Études historiques, Paris 1946. [Google Scholar]

Mazanka P., Refleksje o „radykalnej ortodoksji” Johna Milbanka, “Sosnowieckie Studia Teologiczne” 8 (2007), pp. 361–367. [Google Scholar]

Mazanka P., Tomanek R., Refleksje o „Radykalnej ortodoksji” Johna Milbanka. Sprawozdanie z konferencji „Belief and metaphysics”, 15–18 September 2006, Spain, Granada, “Sosnowieckie Studia Teologiczne” (2007), no. 2, pp. 226–233. [Google Scholar]

Milbank J., Beyond Secular Order. The representation of Being and the Representation of the People, Oxford 2013. [Google Scholar]

Milbank J., Knowledge. The theological critique of philosophy in Hamann and Jacobi, [w:] Radical Orthodoxy. A New Theology, J. Milbank, C. Pickstock, G. Ward (eds.), London–New York 2002, pp. 21–37. [Google Scholar]

Milbank J., Oliver S., Lehmann Imfeld Z., Hampson P., Interview and Conversation with John Milbank and Simon Oliver. Radical Orthodoxy and Christian psychology I – theological underpinnings, “Edification. The Transdisciplinary Journal of Christian Psychology” 6 (2012), vol. 1, pp. 60–68. [Google Scholar]

Milbank J., Pickstock C., Truth in Aquinas, London 2001. [Google Scholar]

Milbank J., The grandeur of reason and the perversity of rationalism: Radical Orthodoxy’s first decade, [in:] The Radical Orthodoxy Reader, J. Milbank, S. Oliver (eds.), New York 2009, pp. 367–404. [Google Scholar]

Milbank J., The Suspended Middle. Henri de Lubac and the Renewed Split in Modern Catholic Theology, Grand Rapids–Cambridge 2014. [Google Scholar]

Milbank J., Theology and Social Theory. Beyond Secular Reason, Oxford 2006. [Google Scholar]

Milbank J., The Word Made Strange. Theology, Language, Culture, Oxford 1997. [Google Scholar]

Milbank J., Ward G., Pickstock C., Introduction. Suspending the material: the turn of radical orthodoxy, [in:] Radical Orthodoxy. A New Theology, J. Milbank, C. Pickstock, G. Ward (eds.), London–New York 2002, pp. 1–20. [Google Scholar]
Montag J., The False Legacy of Suárez, [in:] Radical Orthodoxy. A New Theology, J. Milbank, C. Pickstock, G. Ward (eds.), London–New York 2002. [Google Scholar]

O’Collins G., Revelation. Towards a Christian Interpretation of God’s Self-revelation in Jesus Christ, Oxford 2016. [Google Scholar]

Oliver S., Introducing Radical Orthodoxy: from participation to late modernity, [in:] The Radical Orthodoxy Reader, J. Milbank, S. Oliver (eds.), New York 2009, pp. 3–27. [Google Scholar]

Oliver S., Krótki kurs radykalnej ortodoksji, transl. K. Kleczka, “Znak” 7–8 (2010), pp. 21–43. [Google Scholar]

Oliver S., Philosophy, God and Motion, London–New York 2006. [Google Scholar]

Paweł VI, Populorum progressio. Encyklika o popieraniu ludów, Rzym 1967. [Google Scholar]

Perrone L., Wpływ dogmatu Chalcedońskiego na refleksję teologiczną między IV a V soborem ekumenicznym, [in:] Historia teologii, I. Epoka patrystyczna, A. di Bernardino, B. Studer (eds.), transl. M. Gołębiowski et al., Krakow 2010, pp. 547–617. [Google Scholar]

Persidok A., Paradoks w teologii według Henri de Lubaca, “Warszawskie Studia Teologiczne” 2 (2015), pp. 100–117. [Google Scholar]

Pius XII, Encyklika Humani generis, [in:] Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, I. Bokwa (ed.), Poznań 2007, pp. 400–410. [Google Scholar]

Radical Orthodoxy: a conversation, Shortt R. (ed.), [in:] The Radical Orthodoxy Reader, J. Milbank, S. Oliver (ed.), New York 2009, pp. 28–48. [Google Scholar]

Radical Orthodoxy. A New Theology, J. Milbank, C. Pickstock, G. Ward (eds.), London–New York 2002. [Google Scholar]

Riches A., Ecce homo. On the Divine Unity of Christ, Grand Rapids, Michigan 2016. [Google Scholar]

Rowland T., Catholic Theology, London–Oxford–New York–New Delhi–Sydney 2017. [Google Scholar]

Sesboüé B., Wolinski J., Bóg zbawienia. Tradycja, reguła i Symbole wiary. Ekonomia zbawienia. Rozwój dogmatów trynitarnych i chrystologicznych, B. Sesboüé (ed.), polish scientific edition T. Dzidek, transl. P. Rak, Krakow 1999. [Google Scholar]
Skowronek A., Niedokończona symfonia, [in:] Leksykon wielkich teologów XX/XXI wieku, vol. 1, J. Majewski, J. Makowski (eds.), Warsaw 2003, pp. 22–29. [Google Scholar]

Smith J.K.A., Introducing Radical Orthodoxy. Mapping a Post-secular Theology, Grand Rapids 2004. [Google Scholar]

Sobór Chalcedoński, Decyzja Soboru [in:] Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, elaborated by S. Głowa, I. Bieda, Poznań 1998, VI.1, no 8. [Google Scholar]

Sobór Konstantynopolitański II, Anatematyzmy przeciwko „Trzem rozdziałom”, [in:] Dokumenty Soborów Powszechnych. Tekst grecki, łaciński, polski, t. 1: Nicea I, Konstantynopol I, Efez, Chalcedon, Konstantynopol II, Konstantynopol III, Nicea II (325–787), composition and elaboration A. Baron, H. Pietras, Krakow 2007. [Google Scholar]

Suskiewicz M., Recenzja książki: J. Milbank, Beyond Secular Order, “Przegląd Tomistyczny” 20 (2014), pp. 294–303. [Google Scholar]
Szczęsny C., Pośrednicząca rola bytu w poznaniu Boga u Gustawa Siewertha, Lublin 1986. [Google Scholar]

The Analogy of Being: Invention of the Antichrist or the Wisdom of God?, T.J. White (ed.), Grand Rapids 2011. [Google Scholar]

The Poverty of Radical Orthodoxy, L. Isherwood, M. Zlomislic (eds.), Eugene 2012. [Google Scholar]

The Radical Orthodoxy Reader, J. Milbank, S. Oliver (eds.), New York 2009. [Google Scholar]

Walker A.J., Love Alone: Hans Urs von Balthasar as a Master of Theological Renewal, “Communio: International Catholic Review” 3 (2005), pp. 518–540. [Google Scholar]

Ward G., Christ and Culture, Oxford 2005. [Google Scholar]

Wójtowicz M., Odwaga myślenia, [in:] Leksykon wielkich teologów XX/XXI wieku, vol. 1, J. Majewski, J. Makowski (eds.), Warsaw 2003, pp. 173–180. [Google Scholar]

Woźniak R.J., Przyszłość, teologia, społeczeństwo, Krakow 2007, pp. 10–20. [Google Scholar]

Woźniak R.J., Radykalna ortodoksja: próba opisu, “Znak” 7–8 (2010). [Google Scholar]

Zatwardnicki S., Chalcedońska formuła „bez zmieszania i bez rozdzielania” w świetle dokumentów Międzynarodowej Komisji Teologicznej, Wrocław 2017. [Google Scholar]

Zdybicka J., Partycypacja, [in:] Powszechna encyklopedia filozofii, vol. 8, A. Maryniarczyk et al. (ed.), Lublin 2007. [Google Scholar]

Zdybicka Z.J., Partycypacja bytu. Próba wyjaśnienia relacji między światem a Bogiem, Lublin 2017, pp. 31–42. [Google Scholar]

Opublikowane
2019-12-23


Dział
Teologia fundamentalna i dogmatyczna

Udostępnij

Zatwardnicki, S. (2019). Radykalna ortodoksja jako suspended middle. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 27(2), 121-147. https://doi.org/10.34839/wpt.2019.27.2.121-147

Sławomir Zatwardnicki  zatwardnicki@gmail.com
Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu  Polska
https://orcid.org/0000-0001-7597-6604

Sławomir Zatwardnicki (dr) – doktor teologii, adiunkt na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu. Sekretarz redakcji „Wrocławskiego Przeglądu Teologicznego”. Wykładowca, publicysta, autor wielu artykułów oraz osiemnastu książek. Członek Towarzystwa Teologów Dogmatyków w Polsce oraz Stowarzyszenia Teologów Fundamentalnych w Polsce. Zaangażowany w działalność ewangelizacyjno-formacyjną, odpowiedzialny za jedną z filii Szkoły Życia Chrześcijańskiego i Ewangelizacji Świętej Maryi z Nazaretu Matki Kościoła.






Inne teksty tego samego autora