Pieczęcie biskupa Henryka z Wierzbna (1301–1319)


Abstrakt

Czy biskup Henryk z Wierzbna wykorzystywał swoje pieczęcie tylko dla celów prawnych, ustrojowych? Ustalenie tego to cel artykułu. Aby go zrealizować, zachowane pieczęcie zostały przeanalizowane pod kątem użycia wizerunku napieczętnego i legendy. Dokonując analizy pieczęci Biskupa Henryka, zauważamy, że mają one cechy pieczęci książęcej; okrągły kształt charakterystyczny był dla władzy świeckiej. Duży wpływ na pieczęcie biskupa miał Arnold ze Zwróconej. Biskup używał pieczęci do trzech celów: potwierdzenia prawdziwości wystawianych dokumentów (cel prawno-ustrojowy), podkreślania boskiego pochodzenia otrzymanej władzy i wiekowości władzy biskupów wrocławskich.


Słowa kluczowe

Henryk z Wierzbna; pieczęcie; władza biskupia; Arnold ze Zwróconej

Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu (Archdiocesan Archives in Wroclaw), EE 20ab; K; KK; documents of the Świdnica parish; EE 20abc. [Google Scholar]

Archiwum Państwowe we Wrocławiu (State Archives in Wroclaw), rep. 67–125, documents of the town of Świdnica. [Google Scholar]

Birkenmajer A., Nowy katalog biskupów wrocławskich, [in:] Studia historyczne ku czci Stanisława Kutrzeby, vol. 2, Krakow 1938, pp. 29–38. [Google Scholar]

Bobowski K., Dawne pieczęcie na Pomorzu Zachodnim, Szczecin 1989. [Google Scholar]

Bretschneider P., Das Breslauer Bistumswappen, [in:] W. Schulte, Die Siegel des Bischofs Lorenz von Breslau, “Zeitschrift des Vereins für Geschichte Schlesiens” 50 (1916), pp. 225–256. [Google Scholar]

Busching J.G., Von schlesischen Siegeln, Breslau 1824. [Google Scholar]

Cetwiński M., Biskup wrocławski Magnus: amplifikacja i metafora jako sposoby narracji dziejopisarskiej, [in:] Tysiącletnie dziedzictwo kulturowe diecezji wrocławskiej, A. Barciak (ed.), Katowice 2000, pp. 53–65. [Google Scholar]

Fabijański W., Dawne pieczęcie na Dolnym Śląsku, Wrocław 1980. [Google Scholar]

Frelek S., Władztwo biskupstwa wrocławskiego w kasztelanii milickiej, “Sobótka” 18 (1963). [Google Scholar]

Gigilewicz E., Pieczęcie biskupów warmińskich jako źródło heraldyczne, [in:] Pieczęć w Polsce średniowiecznej i nowożytnej, P. Dymmel (ed.), Lublin 1998, pp. 73–87. [Google Scholar]

Gottschalk J., Beiträge zur Rechts, -Siedlungs, -und Wirtschaftsgeschichte des Kreises Militsch bis zum Jahre 1648, Darstellung und Quellen Schlesische Geschicht, Bd. 31, Breslau 1930. [Google Scholar]

Gumowski M., Pieczęcie śląskie do końca XIV wieku, [in:] Historia śląska od najdawniejszych czasów do r. 1400, vol. 3, part 2, Krakow 1936, pp. 274–440. [Google Scholar]

Haeusler W., Geschichte des Fürstenthums Oels, Breslau 1883. [Google Scholar]

Jóźwiak P.J., Pieczęcie biskupów wrocławskich do 1376 roku, [in:] Studia historycznoprawne, A. Konieczny (ed.), “Acta Universitatis Wratislaviensis” 2144 (1999): Prawo CCLXI, pp. 25–56. [Google Scholar]

Jurek T., Dziedzic Królestwa Polskiego. Książę głogowski Henryk (1274–1309), Poznań 1993. [Google Scholar]

Kaganiec M., Heraldyka Piastów śląskich 1146–1707, Katowice 1992. [Google Scholar]

Kętrzyński W., Katalogi biskupów wrocławskich, [in:] Monumenta Poloniae Historica, vol. 6, Lwów 1893. [Google Scholar]

Kodeks dyplomatyczny Śląska, vol. 3, K. Maleczyński, A. Skowrońska (eds.), Wrocław 1964. [Google Scholar]

Kogut M., Kasztelania milicka jako własność Kościoła wrocławskiego do r. 1358, Kluczbork 1996. [Google Scholar]

Kozłowska-Budkowa Z., Henryk V Brzuchaty, [in:] Polski Słownik Biograficzny, vol. 1, Krakow 1935. [Google Scholar]

Krahmer H., Beiträge zur Geschichte des geistlichen Siegels in Schlesien bis zum Jahre 1319, Vorarbeiten zum Schlesischen Urkundenbuch 1, “Zeitschrift des Vereins für Geschichte Schlesiens” (1935), pp. 1–39. [Google Scholar]

Kuczyński S.K., Pieczęcie książąt mazowieckich, Warsaw 1978. [Google Scholar]

Lehns,- und Besitzurkunden Schlesiens und seiner einzelnen Fürstentümer im Mittelalter, C. Grünhagen, H. Markgraf (hrsg.), Bd. 2, Leipzig 1883, no. 26. [Google Scholar]

Mandziuk J., Historia Kościoła katolickiego na Śląsku. Średniowiecze, vol. 1, part 1: Do 1417 roku, Warsaw 2010. [Google Scholar]

Monumenta Lubensia, W. Wattenbach (hrsg.), Breslau 1861. [Google Scholar]

Morawiecka A., Wyobrażenia i legendy na średniowiecznych pieczęciach biskupów krakowskich, [in:] Sprawozdania z posiedzeń Komisji Naukowych PAN, Oddział w Krakowie, vol. 23, part 1, Wrocław 1981. [Google Scholar]

Nowacki B., Czeskie roszczenia do korony w Polsce w latach 1290–1335, Poznań 1987. [Google Scholar]

Orzechowski K., Dzieje i ustrój księstwa biskupiego na Śląsku, [in:] Szkice Nyskie, vol. 3, Z. Kowalski (ed.), Opole 1986, pp. 7–43. [Google Scholar]

Pakulski J., O najstarszych przedherbowych pieczęciach arcybiskupów gnieźnieńskich, [in:] Homines et societas. Czasy Piastów i Jagiellonów. Studia historyczne ofiarowane Antoniemu Gąsiorowskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin, Poznań 1997. [Google Scholar]

Pater J., Poczet biskupów wrocławskich, Wrocław 2000. [Google Scholar]

Pfotenhauer P., Die schlesischen Siegel von 1250 bis 1300 beziehentlich 1327, Breslau 1879. [Google Scholar]

Piekosiński F., Studya, rozprawy i materiały z dziedziny historyi polskiej i prawa polskiego, vol. 3: Pieczęcie polskie, Krakow 1899. [Google Scholar]

Piech Z., Ikonografia pieczęci Piastów, Krakow 1993. [Google Scholar]

Powierski J., Studia nad polityką Krzyżaków i ich sąsiadów w początkach XIV w., [in:] Ludzie – władza – posiadłości, idem (ed.), part 1, serie: Gdańskie Studia z Dziejów Średniowiecza, vol. 1, B. Śliwiński (ed.), Gdańsk 1994. [Google Scholar]

Regesten zur schlesischen Geschichte, C. Grünhagen, K. Wutke et al. (hrsg.), [in:] Codex diplomaticus Silesiae, Bd. 16, 18, Breslau 1892–1898, 2736, 3414 (25 VIII 1314), 3446, 3471, 3493, 3495, 3496, 3500, 3570, 3579, 3610. [Google Scholar]

Schmidt O., Untersuchungen zu den Breslauer Bischofskatalogen, [in:] J. Gottschalk, Beiträge zur Rechts, -Siedlungs, -und Wirtschaftsgeschichte des Kreises Militsch bis zum Jahre 1648, Darstellung und Quellen Schlesische Geschichte, vol. 25. [Google Scholar]

Schulte L., Die Siegel der Stadt Neisse und das Breslauer Bistumswappen, [in:] L. Schulte, Kleine Schriften, Breslau 1918. [Google Scholar]

Schultz A., Die schlesischen Siegel bis 1250, Breslau 1871. [Google Scholar]

Schulte W., Die Siegel des Bischofs Lorenz von Breslau, “Zeitschrift des Vereins für Geschichte Schlesiens” 42 (1908), pp. 384–391. [Google Scholar]

Schulte W., Zu den Breslauer Bischofskatalogen, “Zeitschrift des Vereins für Geschichte Schlesiens” 44 (1910), pp. 207–234. [Google Scholar]

Silnicki T., Biskup Nanker, Warsaw 1953. [Google Scholar]

Silnicki T., Dzieje i ustrój Kościoła katolickiego na Śląsku do końca XIV wieku, Warsaw 1953. [Google Scholar]

Stenzel A.G., Liber fundationis claustri p. Mariae virginis in Heinrichow, Breslau 1854. [Google Scholar]

Szymański J., W sprawie genezy rocznikarstwa śląskiego, “Studia Źródłoznawcze” 22 (1977). [Google Scholar]

Tarnas-Tomczyk A., Znaczenie herbów umieszczonych na pieczęci biskupa wrocławskiego Henryka z Wierzbnej. Przyczynek do genezy godła diecezji wrocławskiej, “Acta Universitatis Wratislaviensis” 2306 (2001): Historia CLII, pp. 100–118. [Google Scholar]

Urkundensammlung zur Geschichte des Fürstentums Oels bis zum Aussterben der Piastischen Herzogslinie, W. von Haeusler (hrsg.), Breslau 1883. [Google Scholar]

Urkunden zur Geschichte des Bistums Breslau im Mittelalter, G.A. von Stenzel (hrsg.), Breslau 1845. [Google Scholar]

Wojciechowski Z., Ustrój polityczny Śląska, [in:] Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, vol. 1, S. Kutrzeba (ed.), Krakow 193. [Google Scholar]

Żerelik R., Arnold ze Zwróconej. Archidiakon głogowski i kanonik wrocławski, [in:] Ludzie śląskiego Kościoła katolickiego, K. Matwijowski (ed.), Wrocław 1992, pp. 21–26. [Google Scholar]

Żerelik R., Kancelaria biskupów wrocławskich do 1301 roku, “Acta Universitatis Wratislaviensis” 1258 (1991): Historia XCII. [Google Scholar]

Żerelik R., Praktyczne wykorzystanie katalogu dostojniczego w kancelarii Henryka z Wierzbna biskupa wrocławskiego, “Sobótka” 1 (1993). [Google Scholar]

Opublikowane
2020-06-29


Dział
Historia Kościoła

Udostępnij

Jerzak, N. (2020). Pieczęcie biskupa Henryka z Wierzbna (1301–1319). Wrocławski Przegląd Teologiczny, 28(1), 331-350. https://doi.org/10.34839/wpt.2020.28.1.331-350

Norbert Jerzak  ks.norbert.jerzak@archidiecezja.wroc.pl
Papieski Wydział Teologiczny  Polska
https://orcid.org/0000-0002-2232-4327

Norbert Jerzak (Rev. Dr Hab.) – presbyter, assistant professor at the Pontifical Faculty of Theology in Wrocław at the Institute of Church History and Pastoral Theology, Head of the Department of Church History in Modern and Contemporary Times. His scientific interests focus on pastoral activity in Silesia in modern times. The most important book publications are Dłużyna. Dzieje katolickiej i ewangelickiej parafii (Dłużyna: The History of the Catholic and Evangelic Parish; 2010), Sulików. Historia katolickiej i ewangelickiej parafii (Sulików: The History of the Catholic and Evangelic Parish; 2011) and the habilitation work Duszpasterstwo parafialne w archiprezbiteracie bogacickim w latach 1749–1924 (Parish Ministry in the Archbishopric of Bogacice in 1749–1924; 2011).