Argument kaloniczny w teologii fundamentalnej. Uwagi na marginesie dokumentu Papieskiej Rady ds. Kultury „Via pulchritudinis” – uprzywilejowana droga ewangelizacji i dialogu


Abstrakt

Jednym z argumentów za wiarygodnością chrześcijaństwa, który jest formułowany w ramach teologii fundamentalnej, jest argument kaloniczny. Wskazuje się w nim na uwiarygadniającą wiarę chrześcijańską moc piękna. Dla pogłębiania tej refleksji inspirująca jest treść dokumentu Via pulchritudinis” – uprzywilejowana droga ewangelizacji i dialogu wydanego przez Papieską Radę ds. Kultury w 2006 roku. Nie został on jak dotąd oficjalnie przetłumaczony na język polski, a stanowi kompendium nauczania Kościoła na temat ewangelizacyjnej siły piękna. Zasadniczym celem artykułu jest więc wydobycie inspiracji płynących z tego dokumentu, które przydatne mogą być dla refleksji prowadzonej w ramach teologii fundamentalnej. Po krótkim wprowadzaniu do zagadnienia teologii piękna i via pulchritudinis podjęta zostanie analiza wspomnianego dokumentu. Wskaże się najpierw na aktualną sytuację wiary oraz na kwestię natury argumentów za wiarygodnością chrześcijaństwa. W zasadniczej części tej analizy przedstawione zostanie zagadnienie rozumienia i konstruowania argumentu kalonicznego oraz kwestia waloru motywacyjnego via pulchritudinis.


Słowa kluczowe

piękno; via pulchritudinis; argument kaloniczny; teologia fundamentalna; argumentacja za wiarygodnością chrześcijaństwa; wiarygodność chrześcijaństwa

Adamkiewicz J., J. Ratzingera/Benedykta XVI teologia piękna. Założenia, treści, perspektywy, Katowice 2017 (mps UŚ Katowice). [Google Scholar]

Bać T., Nobilis pulchritudo: o pięknie liturgii, „Pro Musica Sacra” 12 (2014), s. 55–70. [Google Scholar]

Balthasar H.U. von, Chwała. Estetyka teologiczna, t. 1–3, Kraków 2007–2010. [Google Scholar]

Baran A., Piękno w duchowości osoby konsekrowanej, [w:] Duchowość osób powołanych, S. Urbański, M. Szymula (red.), Warszawa 2002, s. 161–171. [Google Scholar]

Bramorski J., Muzyka sakralna jako „via pulchritudinis” wyzwaniem dla kompozytorów, „Pro Musica Sacra” 15 (2017), s. 77–91. [Google Scholar]

Chałupniak R., „Fides ex visu” we współczesnej teologii piękna, „Colloquia Theologica Ottoniana” 1 (2014), s. 151–175. [Google Scholar]

Chełstowski D., Problem recepcji na Zachodzie nauki o obrazach Soboru Nicejskiego II, „Zeszyty Naukowe KUL” 2 (2017), s. 389–408. [Google Scholar]

Conseil Pontifical de la Culture, La „Via pulchritudinis”, chemin privilégié d’évangélisation et de dialogue. Document final de l'Assemblée Plénière, 2006, http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/cultr/documents/rc_pc_cultr_doc_20060327_plenary-assembly_final-document_fr.html [dostęp: 17.01.2019]. [Google Scholar]

Dańczak A., Kategoria piękna w teologii. Na skrzyżowaniu objawienia i doświadczenia, „Teologia i Człowiek” 13 (2009), s. 41–51. [Google Scholar]

Davie G., From „Believing without belonging” to „Vicarious Religion”: Understanding the Patterns of Religion in Modern Europe, [w:] The Role of Religion in Modern Societies, D. Pollack, D. Olson (eds), New York–London 2008, s. 165–176. [Google Scholar]

Dąbrowski J., „Droga piękna” (via pulchritudinis) a realizacja misji Kościoła według B. Fortego, „Rocznik Teologii Dogmatycznej” 5 (2013), s. 181–190. [Google Scholar]

Discorso di Paolo VI al Congressi mariologico e mariano, 16 maja 1975, http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/speeches/1975/documents/hf_p-vi_spe_19750516_congresso-mariologico_it.html [dostęp: 10.08.2019]. [Google Scholar]

Ferdek B., Czy cierpiący Bóg może być piękny? Odpowiedź lady Juliany z Norwich, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 1 (2012), s. 53–62. [Google Scholar]

Fisichella R., Droga piękna ukierunkowana chrystologicznie w świetle „Jezusa z Nazaretu” Benedykta XVI, [w:] Jezus z Nazaretu. Poszukiwania chrystologiczne drogą wyznaczoną przez Josepha Ratzingera – Benedykta XVI, J. Królikowski, P. Łabuda, A. Michalik (red.), Tarnów 2016, s. 9–18. [Google Scholar]

Forte B., Teologia piękna a duszpasterstwo?, „Pastores” 3 (2006), s. 7–18. [Google Scholar]

Franciszek, Adhortacja Evangelii gaudium, Kraków 2013. [Google Scholar]

Grossi V., La „via pulchritudinis” nella riflessione di Agostino di Ippona, „Pontificia Academia Theologica” 4 (2005), s. 347–376. [Google Scholar]

Jan Paweł II, Encyklika Fides et ratio, Rzym 1998. [Google Scholar]

Jan Paweł II, List do artystów, https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/ jan_pawel_ii/listy/do_artystow_04041999.html [dostęp: 10.08.2019]. [Google Scholar]

Kaucha K., „Kto jest z prawdy, słucha Mojego głosu” (J 18,37). Argument werytatywny, [w:] M. Rusecki, Traktat o wiarygodności chrześcijaństwa, Lublin 2010, s. 171–195. [Google Scholar]

Kaucha K., „Stworzył je bowiem Twórca Piękności” (Mdr 13,3). Argument kaloniczny, [w:] M. Rusecki, Traktat o wiarygodności chrześcijaństwa, Lublin 2010, s. 209–224. [Google Scholar]

Kawecki W., Czy piękno może zbawić? Wokół teologii piękna, „Studia Theologica Varsaviensia” 2 (2009), s. 201–221. [Google Scholar]

Kawecki W., Teologia piękna. Poszukiwanie locus theologicus w kulturze współczesnej, Poznań 2013. [Google Scholar]

Kimsza R., I wszystko co stworzył Bóg było piękne… Teologia piękna, „Roczniki Teologii Katolickiej” 3 (2004), s. 105–111. [Google Scholar]

Klauza K., „Via pulchritudinis” w mariologii, „Salvatorias Mater” 1–4 (2013), s. 281–300. [Google Scholar]

Klauza K., „Wiara z widzenia”. Pre-ewangelizacyjna funkcja ikonografii, „Roczniki Teologii Dogmatycznej” 4 (2012), nr 59, s. 19–31. [Google Scholar]

Klauza K., Kultura przestrzenią dialogu Kościoła ze światem po Vaticanum II, „Ethos” 4 (2012), s. 101–117. [Google Scholar]

Klauza K., Piękno. W teologii, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 15, E. Gigilewicz (red.), Lublin 2011, k. 561–562. [Google Scholar]

Klauza K., Teokalia. Piękno Boga. Prolegomenta do estetyki dogmatycznej, Lublin 2008. [Google Scholar]

Kochaniewicz B., „Via pulchritudinis” a mariologia, [w:] tenże, Wybrane zagadnienia z mariologii Jana Pawła II, Niepokalanów 2007, s. 58–74. [Google Scholar]

Kongregacja ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, Kontemplujcie. O ty, którego miłuje moja dusza (Pnp 1,7). Do osób konsekrowanych o śladach Piękna, Warszawa 2016. [Google Scholar]

Kotyński M., Piękno wyznacznikiem duchowości, „Polonia Sacra” 21 (2007), s. 161–175. [Google Scholar]

Kucza G., Piękno Kościoła Oblubienicy Bożego Baranka. Medytacja o Kościele w kręgu estetyki zainspirowana myślą teologiczną Soboru Watykańskiego II, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 1 (2011), s. 280–290. [Google Scholar]

Kwidzyński E., Ekologizm jako ideologia polityczna – na przykładzie Niemiec i Francji, „Ogrody Nauki i Sztuk” 5 (2015), s. 125–132. [Google Scholar]

Lekan J., Chrystologiczny wymiar „via pulchritudinis” w mariologii, „Salvatorias Mater” 1–4 (2013), s. 31–47. [Google Scholar]

Marchesi G., La via della bellezza nell’estetica teologica di Hans Urs von Balthasar, „Pontificia Academia Theologica” 4 (2005), s. 395–412. [Google Scholar]

Mariański J., Sekularyzacja a nowe formy religijności, „Roczniki Nauk Społecznych” 37 (2009), s. 33–68. [Google Scholar]

Michalik A., Zraniony strzałą piękna: piękno i misja Kościoła według Josepha Ratzingera, „Tarnowskie Studia Teologiczne” 2 (2014), s. 79–90. [Google Scholar]

Pawlak I., Piękno muzyki liturgicznej, „Liturgia Sacra” 2 (2005), s. 357–374. [Google Scholar]

Penke A., Piękno słowa wcielonego u Fiodora Dostojewskiego, „Studia Gdańskie” 21 (2007), s. 101–112. [Google Scholar]

Piękno Kościoła, T. Płonka (red.), Zakroczym 2013. [Google Scholar]

Piękno Kościoła, M. Chojnacki, J. Morawa, A. Napiórkowski (red.), Kraków 2014. [Google Scholar]

Poupard P., Piękno drogą do wiary, „Pastores” 4 (2002), s. 33–45. [Google Scholar]

Poupard P., Przemówienie otwierające obrady zgromadzenia plenarnego Papieskiej Rady ds. Kultury, 28 marca 2006, „Pastores” 3 (2006), s. 148. [Google Scholar]

Pyc M., Chrystus – piękno – dobro – prawda. Studium chrystologii Hansa Ursa von Balthasara w jej trylogicznym układzie, Poznań 2002. [Google Scholar]

Ravasi G., La bellezza della creazione nell’Antico Testamento, „Pontificia Academia Theologica” 4 (2005), s. 323–335. [Google Scholar]

Rusecki M., Traktat o wiarygodności chrześcijaństwa, Lublin 2010. [Google Scholar]

Słupek R., Sensotwórczy wymiar Objawienia Bożego według adhortacji Verbum Domini Benedykta XVI, „Roczniki Teologii Fundamentalnej i Religiologii” 3 (2011), nr 58, s. 37–50. [Google Scholar]

Specht-Abramiuk Z.S., Piękno w doświadczeniu egzystencjalnym Karola Wojtyły – Jana Pawła II, „Warszawskie Studia Teologiczne” 1 (2011), s. 23–44. [Google Scholar]

Szymik J., Piękno i prawda. Papieże ostatniego półwiecza na temat sztuki, „Studia Elbląskie” 9 (2008), s. 83–87. [Google Scholar]

Szymik J., W szkole piękna. Poetyckie przesłanie Jana Pawła II, [w:] Omnia tempus habent, A. Reginek, G. Strzelczyk, A. Żądło (red.), Katowice 2009, s. 237–249. [Google Scholar]

Tomasiak M., Znaczenie argumentu kalonicznego za wiarygodnością chrześcijaństwa w teologii muzyki Józefa Ratzingera (Benedykta XVI), Wrocław 2017 (mps PWT Wrocław). [Google Scholar]

Turzyński P., Ewangelizacyjna droga piękna według Evangelii gaudium, [w:] Kościół wobec wyzwań współczesnych, M. Jagodziński, J. Wojtkun (red.), Radom 2015, s. 171–182. [Google Scholar]

Turzyński P., Piękno w teologii św. Augustyna, Radom 2013. [Google Scholar]

Wadowski J., Piękno jako droga do doświadczenia Boga, „Quaestiones Selectae” 10 (2000), s. 55–70. [Google Scholar]

Walkowiak K.K., Nowość w Ewangelii darem Boga i wyzwaniem dla nowej ewangelizacji, czyli: co chrześcijaństwo może zaproponować światu?, „Warszawskie Studia Pastoralne” 16 (2012), s. 57–86. [Google Scholar]

Zawada M., Duchowość Piękna. Kosmokalia, antropokalia, teokalia w doświadczeniu mistycznym, Poznań 2014. [Google Scholar]
Pobierz

Opublikowane
2021-06-05


Dział
Teologia systematyczna

Udostępnij

Słupek, R. (2021). Argument kaloniczny w teologii fundamentalnej. Uwagi na marginesie dokumentu Papieskiej Rady ds. Kultury „Via pulchritudinis” – uprzywilejowana droga ewangelizacji i dialogu. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 29(1), 301-321. https://doi.org/10.34839/wpt.2021.29.1.301-321

Roman Słupek  rs1971@op.pl
Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, Polska  Polska
https://orcid.org/0000-0002-3802-4118

Roman Słupek (ks. dr hab., prof. PWT) – kierownik Katedry Teologii Fundamentalnej i Religiologii w Instytucie Teologii Systematycznej i Duchowości PWT we Wrocławiu; rektor WSD Salwatorianów w Bagnie (2018–); sekretarz czasopisma naukowego „Studia Salvatoriana Polonica” (2007–); obszary zainteresowań naukowych: eklezjologia, teologia wiary, teologia religii. Autor pięciu książek oraz trzydziestu artykułów naukowych. Ostatnio opublikował między innymi: Wiem, komu uwierzyłem. Zarys teologii wiary (Kraków 2018), Współczesne debaty o Kościele. Ich historyczne uwarunkowania i perspektywy (Wrocław 2019).